Brief (handgeschreven) 26 juni 1940 № 30/37/ M. 1940 29/6
Amsterdam 26 Juni 19.40

n.v.i. [onleesbaar, mogelijk paraaf]

Geachte Directeur!

Een dezer dagen was ik bij U ten kantore voor een voorkeurskaart voor het Waterlooplein.

Maar daar ik statenloos ben en U inspecteur deelde mij mede dat ik U schriftelijk moest schrijven voor het verstrekken van bovengenoemde kaart hoop ik dat U mij in deze van dienst kunt zijn. Ik had sinds 12 jaar een vaste plaats op de Noordermarkt doch sinds September was ik genoodzaakt mijn bedrijf te sluiten wegens de oorlogsomstandigheden. De schrijver van deze brief verzoekt de directeur van (vermoedelijk) de Dienst Marktwezen in Amsterdam om een "voorkeurskaart" voor een staanplaats op het Waterlooplein.

De kernpunten uit de tekst zijn:
1. Status: De afzender geeft expliciet aan "statenloos" te zijn. Dit was een complicerende factor voor de bureaucratie, zeker kort na de Duitse inval.
2. Aanleiding: Een mondeling bezoek aan het kantoor was niet voldoende; een inspecteur eiste vanwege de status van de aanvrager een schriftelijk verzoek.
3. Historie: De aanvrager stelt al 12 jaar een vaste plek op de Noordermarkt te hebben gehad.
4. Impact van de oorlog: Het bedrijf van de aanvrager is in september (1939, bij de mobilisatie) gesloten vanwege de "oorlogsomstandigheden". Nu, in juni 1940 (vlak na de Nederlandse capitulatie), probeert de schrijver de handel weer op te pakken. Dit document is zeer typerend voor de vroege bezettingstijd in Amsterdam (juni 1940). Het Waterlooplein en de Noordermarkt waren cruciale plekken voor de handel, vaak door de Joodse bevolking van Amsterdam.

De term "statenloos" is hier van groot historisch belang. Veel Joodse vluchtelingen uit Duitsland en Oostenrijk waren door het nazi-regime hun nationaliteit ontnomen. Hoewel de grootschalige anti-Joodse maatregelen in juni 1940 nog in de beginfase waren, laat deze brief zien dat statenloze burgers direct tegen extra bureaucratische muren aanliepen bij het proberen te herstellen van hun levensonderhoud. De brief weerspiegelt de precaire situatie van kleine zelfstandigen die door de oorlogsvoering hun inkomsten waren kwijtgeraakt en nu toestemming moesten vragen aan de (nu onder toezicht van de bezetter staande) autoriteiten. Marktwezen