Getypte lijst (waarschijnlijk een doorslag/carbonkopie op dun vloeipapier of rijstpapier).
Origineel
Getypte lijst (waarschijnlijk een doorslag/carbonkopie op dun vloeipapier of rijstpapier). 7 mei 1942 (gebaseerd op handgeschreven notitie "retour 7/5. 42"). Het document is grotendeels onleesbaar vanwege de carbon-doorslag en spiegeling van tekst. Hieronder volgt de transcriptie van de leesbare delen bovenaan en fragmenten aan de rechterzijde.
[Handgeschreven linksboven:]
retour 7/5. 42
[Getypte kopregel:]
- L.Halverstadt Nw.Achtergrt. 36 hs
- J.Hangjas III Weesperstr. 95 III
- M.Hangjas III Rapenb.str. 26 II
[De rest van de lijst bestaat uit twee kolommen waarvan de linker nagenoeg onleesbaar is (adressen in spiegelbeeld/doorslag). In de rechterkolom zijn flarden van namen en adressen te ontwaren:]
[...]
E. Abas [...]
A. Aldon [...]
T. v.M. [Vriesman?]
L. v. [Amerongen?]
[...]
H. [Isaacs?]
[...]
B. [de Hond?]
B. [Engelsman?]
[...]
S. [Goudsmit?]
[...]
J. [Smit?]
K. [Vleeschhouwer?]
L. [Gans?]
M. [Davidson?]
[...]
N. [de Hond?]
O. [Drukker?]
P. [Smit?]
R. [Velleman?]
S. [Zwaaf?]
[...]
V. [Swaab?]
W. [Davidson?]
Y. [Kropveld?]
Z. [de Jong?]
[...] Dit document is een administratieve lijst uit de Tweede Wereldoorlog, specifiek uit mei 1942. De fysieke staat (doorslag op zeer dun papier) suggereert dat dit een kopie was voor intern gebruik binnen een organisatie.
De naam bovenaan, L. Halverstadt (Leo Halverstad), is historisch zeer relevant. Hij was een belangrijk ambtenaar bij de Joodsche Raad voor Amsterdam en hield zich intensief bezig met de cartotheek en de lijsten van Joden die (tijdelijk) waren vrijgesteld van deportatie (de zogenaamde 'Sperren').
De lay-out met namen aan de rechterkant en adressen aan de linkerkant (die hier door de aard van het doorslagpapier onleesbaar zijn geworden of gespiegeld lijken) is kenmerkend voor de administratie van de Joodsche Raad. De handgeschreven datum "7/5. 42" markeert een cruciaal moment: vlak voor het begin van de grootschalige deportaties naar de kampen in het oosten (die in juli 1942 serieus op gang kwamen). Het document moet gezien worden in het kader van de Holocaust in Nederland. De adressen (Nieuwe Achtergracht, Weesperstraat, Rapenburgerstraat) bevinden zich in het hart van de oude Joodse buurt van Amsterdam.
In mei 1942 waren de anti-Joodse maatregelen in volle gang. Joden moesten vanaf 3 mei 1942 een Jodenster dragen. Administratieve lijsten zoals deze werden gebruikt door de Joodsche Raad – vaak onder dwang van de Duitse bezetter (de Zentralstelle für jüdische Auswanderung) – om de Joodse bevolking te registreren, op te roepen voor werkverruiming of deportatie, of juist om bepaalde groepen (tijdelijk) te beschermen via vrijstellingslijsten.
Gezien de betrokkenheid van Leo Halverstad is de kans groot dat dit een werkdocument is dat te maken had met de registratie van bewoners in specifieke panden of het bijhouden van de status van personen binnen de Joodse gemeenschap in Amsterdam tijdens de bezetting. De aantekening "retour" wijst op een administratief proces waarbij lijsten werden gecontroleerd en teruggestuurd naar een centrale administratie. A. Aldon E. Abas L. Halverstadt Zentralstelle