Brief van de Afdeling Steunverlening aan Werkloozen aan het Hoofd van de Afdeling Werkverruiming. 29 januari 1942 (met stempel van ontvangst op 10 februari 1942). [Getypt:]
Aan het Hoofd der Afd. Werkverruiming.-

Bij dezen verzoek ik U onderstaande arbeiders, die waren aangewezen voor tewerkstelling in een W.V. kamp, omgaand opnieuw te willen doen oproepen. De redenen, door hen opgegeven voor het niet verschijnen, na oproeping, zijn onderzocht en te aanvaarden.- Zij hebben zich echter bereid verklaard onmiddellijke plaatsing in een kamp te accepteeren.-

Voor de goede orde deel ik U nog mede, dat in verband met het bovenstaande de ondersteuning van deze week nog is uitbetaald.- Verdere betalingen zullen niet plaats hebben, dan na bericht Uwerzijds.-

Ik verzoek U derhalve beleefd, mij omgaand omtrent deze arbeiders nader te berichten.-

142297/130 H. Ensel, Louis Bothastraat 25''.
[Handgeschreven:] 2/2 '42 Keuren
[Getypt:] Man is niet vertrokken, in verband met aanstaande bevalling vrouw. Hij heeft echter thans een bereidverklaring geteekend en kan omgaand opnieuw worden ontboden.-
[Handgeschreven aantekening links:] attest Dr. Sanders Pretoriusplein 9. vrouw opgenomen in N.I.Z. voor bevalling. Man moet nog gekeurd worden. Tijdel. ongeschikt.

93499/45 A. Gobets, Blasiusstraat 55'.
[Handgeschreven:] 2/2 '42 Keuren
[Getypt:] Man kon op datum van keuring niet verschijnen, wegens ander werk. Hij heeft inderdaad kunnen aantoonen, dat hij op 7/1 1942 werkte.- Thans is hij weder zonder en teekende bereidverklaring, welke U hierbij wordt toegezonden.-
[Handgeschreven aantekening links:] werkt bij Samenwerking enkele dagen per week. Man moet nog gekeurd worden. 6/2 '42 afgekeurd

101286 M. Blits, Ruyschstraat 62''.
[Handgeschreven:] 2/2 '42 keuren
[Getypt:] Man kon op 10 Januari 1942 niet vertrekken, daar hij zich op 8 Januari 1942 onder behandeling had gesteld van zijn huisarts, Dr. H. Meijer. Hij heeft nu bereidverklaring geteekend, welke U hierbij wordt toegezonden.-
[Handgeschreven aantekening links:] moet nog gekeurd worden. 6/2 '42 afgekeurd

119340/1 L. Goudsmit, Saffierstraat 85.-
[Handgeschreven:] 2/2 '42 Keuren
[Getypt:] Man kon niet vertrekken wegens ziekte. De zenuwspecialist, Dr. Grewel, verstrekte een verklaring, welke door belanghebbende in handen van de Duitsche Autoriteiten is gesteld. Copie van deze verklaring doe ik U hierbij toekomen. M.i. is hier aanleiding een herkeuring toe te staan.-
[Handgeschreven aantekening links:] attest. Dr. Fr. Grewel. - Const. Huygensstr. 13A. man is ziek. man is 23/1 '42 naar Dr. Speijer verwezen. 6/2 '42 afgekeurd

Het Hoofd der Afd. Steunv. Werkloozen,
[Handgeschreven handtekening]

29 Januari 1942.

[Stempel onderaan:]
Afd. Gem. Werkverruiming M.S.
No. J 462 P Ingekomen: 10 FEB. 1942
3 bijlagen.- Dit document is een administratieve correspondentie tussen twee afdelingen van de gemeente Amsterdam tijdens de Duitse bezetting: de Afdeling Steunverlening aan Werklozen en de Afdeling Werkverruiming (W.V.). De kern van het schrijven is het opnieuw oproepen van vier mannen voor tewerkstelling in werkkampen, nadat zij eerder niet waren verschenen.

De toon is strikt bureaucratisch. Er wordt direct gedreigd met het stopzetten van de financiële ondersteuning ("steun") als drukmiddel om de mannen tot medewerking te dwingen. Opvallend zijn de handgeschreven toevoegingen die het proces na de brief dateren. Hoewel de brief op 29 januari is geschreven, tonen de kanttekeningen aan dat drie van de vier mannen begin februari 1942 medisch werden "afgekeurd". Dit duidt op een poging (vaak met hulp van artsen zoals Dr. Grewel en Dr. Meijer) om onder de tewerkstelling uit te komen. De datum (januari/februari 1942) en de namen van de betrokkenen zijn historisch zeer significant. In deze periode begon de bezetter met de grootschalige inzet van de "Joodse Werkverruiming". Joodse werkloze mannen werden gedwongen naar werkkampen in Noord- en Oost-Nederland te gaan. Hoewel de brief spreekt over algemene "Werkverruiming", wijzen de namen (Ensel, Gobets, Blits, Goudsmit) en de woonadressen (de Oosterparkbuurt en de Diamantbuurt) er sterk op dat dit joodse Amsterdammers betreft.

De werkkampen van de Werkverruiming dienden later in 1942 als verzamelpunten voor deportatie naar kamp Westerbork en vervolgens naar de vernietigingskampen in Polen. De genoemde artsen, zoals Dr. Frits Grewel (een bekende psychiater), speelden vaak een rol in het verstrekken van attesten om mannen via medische weg voorlopig te vrijwaren van transport, wat in de kanttekeningen van dit document ook zichtbaar is ("afgekeurd"). De vermelding dat een verklaring "in handen van de Duitsche Autoriteiten is gesteld" onderstreept de directe bemoeienis van de bezetter met de Amsterdamse arbeidsmarkt. A. Gobets H. Ensel H. Meijer L. Goudsmit M. Blits Gemeente Amsterdam