Getypt afschrift van een officiële brief.
Origineel
Getypt afschrift van een officiële brief. 15 oktober 1940. Inspecteur van den Tuinbouw en het Tuinbouwonderwijs (w.g. A.W. v.d. Plasse). Rijkstuinbouwconsulent Ir. G.W. v.d. Helm te Amstelveen. Afschrift.
INSPECTEUR VAN DEN TUINBOUW EN HET TUINBOUWONDERWIJS.
JH.
No. I.3/5372.
Bericht op schrijven van 's-Gravenhage, 15 October 1940.
22 Juli 1939, no. 1828 Bezuidenhoutscheweg no. 30.
23 September 1940, no. 8/608.
betreffende huurprijzen van
tuingronden.
In antwoord op Uw nevenvermelde brieven deel ik U mede, dat blijkens door het Departement van Buitenlandsche Zaken ingewonnen berichten, noch in de Baltische landen, noch in Denemarken of Zwitserland gronden op coöperatieven grondslag worden uitgegeven, zoodat op dit gebied niet de minste ervaring bestaat.
De huurprijzen van tuingronden loopen in ons land uit den aard der zaak zeer uiteen. De hierondergenoemde prijzen, welke ontleend zijn aan de gegevens van een aantal huurbedrijven geven eenige aanwijzing omtrent de verschillen, welke zich kunnen voordoen en moeten als zeer globaal worden opgevat.
| Provincie | Gebied | Huurprijs per ha. |
|---|---|---|
| Groningen | Hoogezand - Sappemeer | f 200,- |
| Friesland | Dantumadeel e.o. | " 130,- |
| Overijsel | Deventer e.o. | " 100,- |
| Gelderland | Zutphen e.o. | " 100,- |
| " | Lijmers en Graafschap | " 100,- |
| " | Betuwe-, Bommeler- en Tielerwaard | " 100,- f 200,- |
| Noordbrabant | ---------------------------- | " 100,- " 150,- |
| Zuidholland | Zuidhollandsche Eilanden | " 150,- |
| " | Zuidhollandsch Glasdistrict | " 225,- " 765,- |
| " | De Venen | " 300,- |
| Noordholland | Kennemerland | " 190,- |
| " | Amsterdam | " 350,- " 750,- |
| " | Langendijk en West-Friesland | " 140,- |
De hierbovengenoemde prijzen hebben alle betrekking op grond bestemd voor groenteteelt onder glas en in den vollen grond en fruitteelt onder glas.
In de Bollenstreek loopen de huurprijzen uiteen van f 200,- tot f 700,-, afhankelijk van de grondsoort, terwijl in Boskoop de huurprijs schommelt om een bedrag van f 300,- à f 325,-.
De Inspecteur,
w.g. A.W. v.d. Plasse.
Aan
den Heer Rijkstuinbouwconsulent
Ir. G.W. v.d. Helm,
Wolfert van Borsselenweg 108,
AMSTELVEEN. Dit document is een ambtelijk schrijven dat een overzicht geeft van de economische status van de Nederlandse tuinbouwsector aan het begin van de Tweede Wereldoorlog.
- Internationaal Onderzoek: De brief stelt vast dat er via diplomatieke kanalen (Buitenlandsche Zaken) onderzoek is gedaan naar "coöperatieve grondslag" voor landgebruik in landen als Denemarken en de Baltische staten. De conclusie is dat dit concept daar onbekend is.
- Economische Data: De tabel biedt een waardevol historisch overzicht van grondprijzen (huur per hectare). Opvallend zijn de grote verschillen tussen de regio's: het "Zuidhollandsch Glasdistrict" en de omgeving van Amsterdam behoren tot de duurste gronden (tot f 765,-), terwijl Gelderland en Overijssel aanzienlijk goedkoper waren (f 100,-).
- Specialisatie: Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen reguliere groenteteelt, fruitteelt onder glas, en gespecialiseerde gebieden zoals de Bollenstreek en de boomteelt in Boskoop. De datum van de brief, 15 oktober 1940, plaatst het document in de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland. Ondanks de oorlogssituatie lijkt de ambtelijke molen en de economische monitoring van de landbouwsector op dat moment nog op de gebruikelijke, vooroorlogse wijze door te gaan.
De ontvanger, Ir. G.W. van der Helm, was een Rijkstuinbouwconsulent. Deze functionarissen speelden een cruciale rol in de modernisering en advisering van de Nederlandse tuinbouw. De informatie in deze brief was waarschijnlijk bedoeld om landelijk beleid te voeren over pachtnormen en om advies te kunnen geven aan tuinders over eerlijke huurprijzen in een tijd waarin voedselvoorziening steeds belangrijker werd onder de bezetting. De referentie naar de Baltische landen is interessant, aangezien deze gebieden in 1940 net waren geannexeerd door de Sovjet-Unie, wat mogelijk de interesse in "coöperatieve" (collectieve) grondslag verklaart.