Archief 745
Inventaris 745-342
Pagina 86
Dossier 3
Jaar 1941
Stadsarchief

Extract uit het Boek der Besluiten van de Regeringscommissaris voor Amsterdam.

Vrijdag 16 mei 1941.

Origineel

Extract uit het Boek der Besluiten van de Regeringscommissaris voor Amsterdam. Vrijdag 16 mei 1941. [Linksboven, gestempeld en handgeschreven:]
No 1 / 44 / M. 1941 29/5
Nº 560 hm 1941

[Rechtsboven, getypt:]
Aanbrengen affiches "Vreugde en Arbeid"
in de gemeentegebouwen.

[Midden, getypt:]
E x t r a c t

uit het Boek der Besluiten van

den Regeeringscommissaris voor Amsterdam.

Vrijdag, 16 Mei 1941.

De Gemeentesecretaris brengt ter sprake het verzoek van de Werkgemeenschap "Vreugde en Arbeid", in gemeentegebouwen affiches te mogen aanbrengen over de te houden voorstellingen van deze werkgemeenschap.
De Regeeringscommissaris besluit, bovengenoemd verzoek in te willigen, met dien verstande, dat bedoelde affiches slechts in de gebouwen mogen worden aangebracht en niet aan en in gemeentescholen.
Afschrift hiervan zal worden gegeven aan alle afdeelingen der Gemeente-secretarie, alsmede aan het Bureau Gemeentesecretaris en Algemeene Dienst (5 stuks), het Pensioenbureau en den Gemeente-ontvanger.
EL

[Rechtsonder, getypt:]
Voor eensluidend extract,
de Gemeentesecretaris,

(get.) J. F. FRANKEN

[Handgeschreven toevoegingen rechts:]
m: De [onleesbaar]
Th Buma
v

[Linksonder, handgeschreven paraaf:]
JvM * Administratieve structuur: Het document is een formeel besluit van de 'Regeringscommissaris'. Dit duidt op de bestuurlijke situatie in Amsterdam tijdens de bezetting, waarbij de democratisch gekozen gemeenteraad en het college van B&W waren buitenspel gezet ten gunste van een door de bezetter aangestelde commissaris (Edward Voûte).
* Inhoud van het besluit: Er wordt toestemming verleend aan de organisatie "Vreugde en Arbeid" om reclame te maken in publieke gebouwen voor hun voorstellingen.
* Opvallende restrictie: Het besluit bevat een expliciete uitzondering: de affiches mogen niet in of aan gemeentescholen worden opgehangen. Dit suggereert een beleid waarbij men (in deze fase van de oorlog) probeerde om politiek-gekleurde ontspanning gescheiden te houden van het onderwijs, of om te voorkomen dat scholen direct als propagandakanaal voor deze specifieke organisatie werden gebruikt.
* Verspreiding: De lijst met afdelingen die een afschrift ontvangen (Pensioenbureau, Gemeente-ontvanger, etc.) laat zien hoe breed dergelijke besluiten intern werden gecommuniceerd om naleving in alle panden te garanderen. * Tijdsbeeld: Mei 1941, een jaar na de Duitse inval. De gelijkschakeling van de Nederlandse samenleving is in volle gang. In maart 1941 was de Amsterdamse gemeenteraad ontbonden na de Februaristaking.
* Vreugde en Arbeid: Dit was een onderdeel van het Nederlands Arbeidsfront (NAF), de nationaalsocialistische vakorganisatie die de verboden vrije vakbonden verving. "Vreugde en Arbeid" was direct gemodelleerd naar het Duitse Kraft durch Freude (KdF). Het doel was om de vrije tijd van arbeiders te vullen met goedgekeurde culturele en recreatieve activiteiten om zo de nationaalsocialistische ideologie te verspreiden.
* J.F. Franken: Jan Frederik Franken was de gemeentesecretaris van Amsterdam. Hoewel hij als ambtenaar bleef functioneren onder de Regeringscommissaris, probeerde hij waar mogelijk de administratieve continuïteit te bewaken binnen de knellende kaders van de bezetting.

Samenvatting

  • Administratieve structuur: Het document is een formeel besluit van de 'Regeringscommissaris'. Dit duidt op de bestuurlijke situatie in Amsterdam tijdens de bezetting, waarbij de democratisch gekozen gemeenteraad en het college van B&W waren buitenspel gezet ten gunste van een door de bezetter aangestelde commissaris (Edward Voûte).
  • Inhoud van het besluit: Er wordt toestemming verleend aan de organisatie "Vreugde en Arbeid" om reclame te maken in publieke gebouwen voor hun voorstellingen.
  • Opvallende restrictie: Het besluit bevat een expliciete uitzondering: de affiches mogen niet in of aan gemeentescholen worden opgehangen. Dit suggereert een beleid waarbij men (in deze fase van de oorlog) probeerde om politiek-gekleurde ontspanning gescheiden te houden van het onderwijs, of om te voorkomen dat scholen direct als propagandakanaal voor deze specifieke organisatie werden gebruikt.
  • Verspreiding: De lijst met afdelingen die een afschrift ontvangen (Pensioenbureau, Gemeente-ontvanger, etc.) laat zien hoe breed dergelijke besluiten intern werden gecommuniceerd om naleving in alle panden te garanderen.

Historische Context

  • Tijdsbeeld: Mei 1941, een jaar na de Duitse inval. De gelijkschakeling van de Nederlandse samenleving is in volle gang. In maart 1941 was de Amsterdamse gemeenteraad ontbonden na de Februaristaking.
  • Vreugde en Arbeid: Dit was een onderdeel van het Nederlands Arbeidsfront (NAF), de nationaalsocialistische vakorganisatie die de verboden vrije vakbonden verving. "Vreugde en Arbeid" was direct gemodelleerd naar het Duitse Kraft durch Freude (KdF). Het doel was om de vrije tijd van arbeiders te vullen met goedgekeurde culturele en recreatieve activiteiten om zo de nationaalsocialistische ideologie te verspreiden.
  • J.F. Franken: Jan Frederik Franken was de gemeentesecretaris van Amsterdam. Hoewel hij als ambtenaar bleef functioneren onder de Regeringscommissaris, probeerde hij waar mogelijk de administratieve continuïteit te bewaken binnen de knellende kaders van de bezetting.

Kooplieden in dit dossier 1