5 Augustus 1941. De Regeeringscommissaris voor Amsterdam (E.J. Voûte). Heeren Hoofden van Administratiën, Diensten en Bedryven. L.

G E M E E N T E A M S T E R D A M

No 1339 b Arb. 1941
AMSTERDAM, 5 Augustus 1941.

Nº 1/60/2 M. 1941 [gestempeld]

Hierby deel ik U mede, dat ik van den Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken een schryven heb ontvangen, gedateerd ~~31 Juli~~ 1941 en luidende als volgt:
1 Augustus [handgeschreven correctie]

"1. Van verschillende zyden is my de vraag gesteld, in hoeverre het dragen van V-speldjes voor het Overheidspersoneel is toegestaan.
2. Ter zake zy medegedeeld, dat het de wensch is van de Duitsche autoriteiten, dat de V-actie onbelemmerd voortgang moet kunnen vinden, zoodat het dragen van de V-speldjes in geen enkel opzicht mag worden bemoeilykt.
3. Daarom dient, met afwyking in zooverre van het bepaalde in myne beschikking van 13 September 1940, No 46769 afd. Ambtenarenzaken, aan het overheidspersoneel te worden vergund, het V-speldje in dienst of by gekleed gaan in uniform te dragen.
4. Ik moge U verzoeken, hieraan op de gebruikelyke wyze zoo spoedig mogelyk de vereischte bekendheid te verleenen en daarmede voor zooveel noodig rekening te houden en te doen houden."

Ik verzoek U wel dit rondschryven zoo spoedig mogelyk ter kennis te willen brengen van het by Uw diensttak werkzaam zynde personeel en met den inhoud daarvan rekening te willen houden.

De beschikking, genoemd onder punt 3, werd te Uwer kennis gebracht by rondschryven van Burgemeester en Wethouders, dd. 18 September 1940, No 1389 a Arb. 1940.

                                De Regeeringscommissaris voor Amsterdam,
                                [Signatuur: Voûte]

Aan Heeren Hoofden van Administratiën,
Diensten en Bedryven. Dit document is een administratief bevel uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland. Het is ondertekend door Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld als regeringscommissaris (waarnemend burgemeester) na het ontslag van het democratisch verkozen college van B&W.

De brief instrueert afdelingshoofden dat ambtenaren toestemming krijgen om 'V-speldjes' te dragen, zelfs op uniformen. Dit was een afwijking van eerdere regels die politieke uitingen op uniformen verboden. De tekst gebruikt de typische ambtelijke spelling van die tijd (met de 'y' in plaats van 'ij'). De handgeschreven correctie van de datum van de geciteerde brief (van 31 juli naar 1 augustus) duidt op de directe doorgeleiding van instructies vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken naar het lokale bestuur. De historische context van dit document is de zogenaamde 'V-oorlog' in 1941. De letter 'V' (voor Victory) was oorspronkelijk een geallieerd symbool van verzet, gepromoot door de BBC. In juli 1941 besloten de Duitse bezetters dit symbool te 'kapen' voor hun eigen propaganda: de 'V' moest voortaan staan voor Viktoria, de Duitse overwinning op alle fronten.

De "V-actie" waar de brief naar verwijst, is deze Duitse propagandacampagne. Door ambtenaren expliciet toe te staan de speldjes te dragen, probeerde de bezetter het symbool in de publieke sfeer te claimen en de oorspronkelijke betekenis als verzetsuiting te ontkrachten. Dit document is een tastbaar bewijs van hoe de bezettingsautoriteiten zelfs kleine visuele symbolen probeerden te reguleren en in te zetten voor hun ideologische doeleinden.