Ambtelijk rondschrijven / interne memo. 6 augustus 1941. Vermoedelijk het Kabinet van de Burgemeester (gezien het kenmerk 'K.M.' en de referentie aan B. & W.). [Linksboven, administratieve aantekeningen:]
3 Schuiten B'karspel
300 ton voor th.
K.M. № 113
S/10-4/17

[Rechtsboven:]
A'dam, 6/8 1941

[Hoofdtekst:]
Aan de ambtenaren en
werklieden

Hiermede deel ik U mede,
dat mij ter kennis is gebracht, dat
het de wensch is van de Duitsche
autoriteiten, dat de V-actie onbelemmerd
voortgang moet kunnen vinden,
zoodat het dragen van de V-speldjes
in geen enkel opzicht mag worden
bemoeilijkt.

[In de linkermarge ingevoegd:] in zooverre
Daarom dient, met afwijking
van het bepaalde in het rondschrijven
van B. & W. dd. 18 Sept. 1940
№ 1389 a sub. 1940 (zie K.M. no 88)
aan het overheidspersoneel te
worden toegestaan, het V-speldje
indienst of bij gekleed gaan in
uniform te dragen.

U gelieve hiermede, voor zooveel
noodig, rekening te houden.

AA [paraaf] De kern van dit document is een instructie aan het Amsterdamse gemeentepersoneel over het dragen van 'V-speldjes'. De opsteller meldt dat de Duitse bezettingsautoriteiten eisen dat de 'V-actie' ongehinderd doorgang vindt.

Dit heeft directe gevolgen voor de interne kledingvoorschriften van de gemeente. Er wordt expliciet afgeweken van een eerder besluit van Burgemeester en Wethouders uit september 1940. Dat oorspronkelijke verbod was bedoeld om politieke uitingen door ambtenaren in diensttijd (zeker in uniform) te voorkomen om de neutraliteit te waarborgen. Onder druk van de bezetter wordt dit verbod specifiek voor het V-teken opgeheven; het personeel krijgt toestemming om het speldje te dragen, zelfs op het uniform.

Het document toont de overgang van een passieve houding (neutraliteit bewaren) naar gedwongen medewerking aan Duitse propagandauitingen binnen het ambtelijk apparaat. In juli 1941 lanceerde de BBC de 'V for Victory'-campagne als symbool van verzet. De Duitse bezetter reageerde hierop door het symbool te 'kapen' met de actie 'V = Viktoria: Duitsland wint voor Europa op alle fronten'. In de zomer van 1941 werd het Nederlandse straatbeeld overspoeld met V-tekens op affiches, gebouwen en trams.

Dit document van 6 augustus 1941 past precies in die periode. De Duitsers wilden een sfeer van alomtegenwoordige steun creëren. Door te eisen dat ook geüniformeerd gemeentepersoneel (denk aan de politie, trambestuurders of brandweer) het speldje mocht dragen, dwongen zij de gemeente om mee te werken aan hun visuele propaganda. Het illustreert hoe de bezetter via formele ambtelijke weg de greep op de publieke sfeer en de houding van ambtenaren verstevigde. Gemeente Amsterdam Politie