Een officiële circulaire van een ministerie aan lokale overheden. 2/4 Augustus 1941. De Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken, K.J. Frederiks. De Gemeentebesturen. DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN.

Betreffende: Radiocontroleurs. No. 27918 Afd. B.B. Bur. St. en A.R.

                                        's-GRAVENHAGE, 2/4 Augustus 1941.

Mijn ambtgenoot van Volksvoorlichting en Kunsten deelt mij

het volgende mede:
"Ter bevordering van het contact tusschen den Nederlandschen
Omroep en den luisteraar ben ik overgegaan tot het aanstellen van
een aantal radiocontroleurs.
Tot de taak van deze controleurs behoort o.a. het beluisteren
der uitzendingen op de kwaliteit van het geluid, het bespreken en
doorgeven van opmerkingen of klachten van luisteraars uit hun res-
sort of district, alsmede het rapporteeren van folkloristische en
cultureele onderwerpen, welke voor eventueele uitzending in aan-
merking komen.
Vooral in verband met het laatstgenoemde komen de radiocon-
troleurs veel in contact met gemeentelijke instanties en instel-
lingen; zij zullen o.a. bij hun werkzaamheden gemeentearchieven
moeten bezoeken".
In verband hiermede zal mijn ambtgenoot voornoemd het zeer
op prijs stellen, indien van gemeentewege aan deze controleurs,
die van legitimatiebewijzen, uitgereikt vanwege het Departement
van Volksvoorlichting en Kunsten, voorzien zijn, bij hun onder-
zoekingen alle mogelijke medewerking wordt verleend.
Ik verzoek U met het vorenstaande rekening te willen houden.

Aan De Secretaris-Generaal van het
de Gemeentebesturen. Departement van Binnenlandsche Zaken,
(get.) Frederiks * Type document: Een officiële circulaire van een ministerie aan lokale overheden.
* Onderwerp: De introductie van 'radiocontroleurs' door het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten (DVK). De brief dient om gemeenten te instrueren deze functionarissen toegang te geven tot informatie en archieven.
* Taal en Stijl: Het document hanteert de formele, ambtelijke stijl van de vroege jaren '40, inclusief de toen geldende spelling (zoals "tusschen", "rapporteeren", "cultureele").
* Opvallend element: Er wordt expliciet vermeld dat deze controleurs gemeentearchieven moeten bezoeken om "folkloristische en cultureele onderwerpen" te rapporteren voor radio-uitzendingen. Dit duidt op een actieve bemoeienis van de overheid met de inhoud van de omroep. * Historische periode: Dit document stamt uit augustus 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland.
* Het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten (DVK): Dit was een in 1940 door de bezetter opgericht departement, gemodelleerd naar het Duitse propagandaministerie van Goebbels. Het had als doel de volledige controle over de media en cultuur in Nederland te verkrijgen (de zogenaamde 'gelijkschakeling').
* K.J. Frederiks: Karel Johannes Frederiks was de Secretaris-Generaal van Binnenlandse Zaken. Hij bleef tijdens de bezetting aan in de hoop door een beleid van 'meebuigen om niet te barsten' de Nederlandse belangen nog enigszins te kunnen behartigen, hoewel zijn rol na de oorlog controversieel bleef.
* Ideologie: De interesse in "folkloristische onderwerpen" past binnen de nationaalsocialistische 'Blut und Boden'-ideologie, waarbij veel waarde werd gehecht aan volkscultuur en tradities om een gevoel van nationale en raciale eenheid te bevorderen onder Duitse invloed. Het aanstellen van controleurs was een middel om de greep op de publieke opinie en de inhoud van de radio-uitzendingen te verstevigen.