20 oktober 1941. [Gedrukte en getypte tekst]

MARKTWEZEN AMSTERDAM
TELEFOONNUMMER 85151
No. 2A/16/1 M.
BIJLAGE -
ONDERWERP: Opslag aardappelen.

AMSTERDAM (W.) 20 October 1941.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier.

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de Vereeniging tot Behartiging van den Nederlandschen Aardappelhandel de medewerking der Gemeente heeft ingeroepen ter verkrijging van panden voor den opslag van winteraardappelen. Benoodigd is een opslagruimte voor 200.000 hl. aardappelen (dat is bij de huidige bonaanwijzing van 3½ kg. per hoofd en per week voldoende voor een reserve van 4 à 5 weken). De V.B.N.A. beschikt thans reeds over opslagruimten voor ± 50.000 hl. in panden in de stad, en voor ± 10.000 hl. op de Centrale Markt, zoodat nog ruimte moet worden gezocht voor 140.000 hl. aardappelen; hiervoor is een oppervlakte van 10.000 à 12.000 m2 noodig. Wel is nog ruimte beschikbaar in het Nieuw Entrepôt, doch dit perceel is voor de distributie der aardappelen onder de kleinhandelaren - in verband met transportmoeilijkheden in den winter - ongunstig gelegen.

De V.B.N.A. heeft daarom besprekingen gevoerd met de Deli-Maatschappij, welke maatschappij aan de Houtmankade over groote panden beschikt, welke voor een deeltje vorigen jare ook reeds voor den opslag van aardappelen waren gebruikt. Men maakt echter bezwaar om deze panden thans weer voor dit doel beschikbaar te stellen, omdat men vreest, dat de tabak, welke in normale tijden in deze panden pleegt te worden opgeslagen, hiervan te zijner tijd nadeelige gevolgen zal ondervinden. Gezien de ervaringen in het koelhuis Centrale Markt met den opslag van sterk riekende en dikwijls vochtige artikelen opgedaan, meen ik, dat de gevolgen van den opslag van aardappelen voor de pakhuizen wel kunnen worden ondervangen.

Ik acht het gewenscht, in verband met de voedselvoorziening van den aanstaanden winter, dat van de zijde van het Gemeentebestuur de medewerking van de Deli Maatschappij wordt ingeroepen om de bewuste panden ten behoeve van de voedselvoorziening van Amsterdam tegen vergoeding door de Vebena, beschikbaar te stellen.

[Handgeschreven kanttekeningen]

Linkermarge:
Ten het oosten & het Westen van
[Lijn met haakje]
In deze panden kan een zeer belangrijke hoeveelheid aardappelen worden opgeslagen. De V.B.N.A is nu doende ook elders in de stad ruimte te vinden. terwijl zij in het westen der stad gelegen zijn.

Onderaan:
De Vebena is nog doende behoudens de hier bedoelde nog andere opslag ruimte te zoeken. * Kernboodschap: De brief is een dringend verzoek aan de Wethouder voor de Levensmiddelen om te bemiddelen bij de Deli-Maatschappij. Er is een tekort aan opslagruimte voor 140.000 hectoliter winteraardappelen.
* Conflict: De Deli-Maatschappij weigert haar pakhuizen aan de Houtmankade af te staan uit vrees dat de geur en vochtigheid van de aardappelen de kwaliteit van de tabak die daar normaal wordt opgeslagen, zal aantasten.
* Logistiek: De schrijver benadrukt dat opslag in het Nieuw Entrepôt onpraktisch is voor de distributie aan kleinhandelaren vanwege winterse transportproblemen.
* Terminologie:
* V.B.N.A.: Vereeniging tot Behartiging van den Nederlandschen Aardappelhandel.
* Vebena: Vermoedelijk een afkorting voor de overkoepelende distributeur of het aankoopbureau (mogelijk gerelateerd aan de Verkooporganisatie voor de Binnenlandsche Aardappelhandel).
* Bonaanwijzing: De hoeveelheid voedsel die men per rantsoenbon mocht kopen (3,5 kg per persoon per week). Dit document stamt uit oktober 1941, ruim een jaar na de start van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening werd in deze periode steeds nijpender en stond onder streng toezicht van de overheid (de distributie). Het veiligstellen van de wintervoorraad aardappelen, het volksvoedsel bij uitstek, was een prioriteit van het eerste uur om honger in de stad te voorkomen. De brief illustreert de frictie tussen private handelsbelangen (Deli-Maatschappij en hun tabakshandel) en het algemeen belang van de voedselvoorziening in oorlogstijd. De locatie van de Dienst van het Marktwezen aan de Jan van Galenstraat is historisch correct; hier bevond zich de Centrale Markthal (nu het Food Center Amsterdam).