Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam. 18 november 1941. [Getypt document met handgeschreven kanttekeningen]

[Koptekst]
R A P P O R T
Nº 2 B / 85 / 1
M. 1941 19/11

[Hoofdtekst]
Mevr: G. Döll-Been, verzoekt namens haar man, J.J.A. Döll, oud 22 jaar, wonende Korte Keizersstraat 5 alhier, een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Zij verklaart, dat haar man reeds 2 1/2 jaar in de betrokken kleinhandel werkzaam is geweest als personeel bij G.L. Been, die een groenten en fruitzaak heeft in perceel Zeedijk 136 alhier. Bij onderzoek is mij dit juist gebleken. Als personeel van Been heeft Döll toegang gehad tot de Centrale Markt van Januari 1938 tot 28 Augustus 1941 op welken datum hij toen is ontslagen. Sedret [sic] dien werkt hij nu in Frankrijk. Zooals mij bij onderzoek is gebleken, bestaat voor Döll de mogelijkheid, dat hij een groentenzaak kan overnemen van kooper H. Plukker, welke zaak gevestigd is in perceel Nieuwmarkt 11 alhier. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft Mevr: Döll-Been de vragen van het invulformulier naar waarheid beantwoord.

[Ondertekening]
Amsterdam 18 November 1941
Controleur,
[Handtekening: J. Elthuis(?)]

[Adressering]
Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

[Handgeschreven aantekeningen in de marge]
Linksboven (diagonaal): Doorzonden 24/11 -'41 [Onleesbare paraaf]
Middenlinks: Mogelijk stempelen en doorzenden naar den Haag
Linksonder: Accoord: [Paraaf] 22/11 '41 Dit document is een ambtelijk rapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. Het betreft een antecedentenonderzoek naar aanleiding van een aanvraag voor een vestigingsvergunning (erkenning) voor een groente- en fruitzaak.

Enkele opvallende details:
* De aanvrager: De echtgenote (G. Döll-Been) doet de aanvraag namens haar man (J.J.A. Döll). Dit was niet ongebruikelijk als de echtgenoot afwezig was.
* Arbeid in Frankrijk: Er wordt vermeld dat de echtgenoot sinds augustus 1941 in Frankrijk werkt. In de context van 1941 kan dit duiden op tewerkstelling (vrijwillig of gedwongen) in het kader van de Duitse oorlogsinspanningen (Arbeitseinsatz).
* Locatie: De genoemde adressen (Zeedijk en Nieuwmarkt) liggen in de directe omgeving van de Amsterdamse Wallen en de toenmalige Jodenbuurt.
* Procedure: De handgeschreven notitie "Mogelijk stempelen en doorzenden naar den Haag" wijst erop dat dergelijke middenstandszaken tijdens de bezetting centraal werden gereguleerd, waarschijnlijk door de Rijksinspectie voor de Handel. Het document dateert uit november 1941, ruim anderhalf jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Tijdens deze periode was de distributie van voedsel strikt gereguleerd via een bonnensysteem. Om een winkel te mogen drijven, had men officiële erkenning nodig van zowel de lokale marktautoriteiten als de centrale overheid.

De tekst illustreert de bureaucratische processen waarmee burgers te maken kregen wanneer zij een bedrijf wilden starten of overnemen. Het feit dat de echtgenoot in Frankrijk verblijft terwijl er in Amsterdam een zaak voor hem wordt aangevraagd, suggereert een poging om een bestaansbasis in Nederland veilig te stellen voor zijn terugkeer. De Nieuwmarkt 11 was indertijd een pand waar inderdaad diverse handelaren gevestigd waren; de overname van de zaak van H. Plukker past in het beeld van een verschuivende middenstand in een buurt die door de oorlogsomstandigheden zwaar onder druk stond.