Topografische kaart / Ontwerptekening voor waterstaatswerken.
Origineel
Topografische kaart / Ontwerptekening voor waterstaatswerken. 14 februari 1941 (14.2.'41). Legenda (linksonder):
* kust
* dijk of kade
* hoofdweg
* landweg
* spoorweg
* kanaal
* plaats (weergegeven als zwart vlak)
* dorp (weergegeven als zwarte stip)
* aanbevolen plan (dikke doorgetrokken lijn)
* varianten (dunne doorgetrokken lijn)
Plaatsnamen op de kaart (van noord naar zuid, west naar oost):
Schagen, Medemblik, Enkhuizen, Hoorn, Alkmaar, Uitgeest, Edam, Purmerend, Monnikendam, Zaandam, Beverwijk, Amsterdam, Haarlem, Muiden, Naarden, Bussum, Hilversum, Baarn, Amersfoort, Nijkerk, Barneveld, Kuinre, Steenwijk, Blokzijl, Vollenhove, Meppel, Zwartsluis, Genemuiden, Hasselt, Kampen, Zwolle, Elburg, Harderwijk, Deventer.
Aanduidingen bij tracés:
* Varianten A, B, C, D (verbinding tussen Enkhuizen en de nieuwe polders).
* Varianten E, F (nabij Muiden/Naarden).
Coördinatennet (cijfers langs de randen):
* Verticaal: 70 000, 60 000, 50 000, 40 000, 30 000, 20 000, 10 000.
* Horizontaal: -50 000, -40 000, -30 000, -20 000, -10 000, 0, 10 000, 20 000, 30 000, 40 000, 50 000.
Tekstblok (rechtsonder):
ZUIDERZEEWERKEN. / ZUIDELIJKE POLDERS
BEGRENZING VAN DE POLDERS
(MET VARIANTEN)
SCHAAL 1 : 200 000 | BIJLAGE 3
GET. K. | GEZ. H. | DAT. 14.2.'41
REG. No 4036 | FORM. B 2 Deze kaart documenteert een cruciale planningsfase van de Zuiderzeewerken, specifiek gericht op de 'Zuidelijke Polders'. Het gebied dat hier wordt getoond omvat de huidige provincie Flevoland en de nooit gerealiseerde Markerwaard.
Op de kaart is een duidelijk onderscheid gemaakt tussen het 'aanbevolen plan' (de dikkere lijnen die de contouren van de polders markeren) en verschillende 'varianten' (gemarkeerd met letters A t/m F). Deze varianten laten zien dat er in 1941 nog discussie was over de exacte loop van de dijken, met name de verbindingen tussen het 'oude land' bij Enkhuizen en de nieuwe polders, en de precieze vormgeving van de zuidwestelijke hoek bij de Randmeren nabij Muiden.
De kaart toont de infrastructuur van het omliggende land (wegen, spoorwegen, kanalen) zeer gedetailleerd, wat noodzakelijk was om de aansluiting van de nieuwe polders op het bestaande netwerk te kunnen beoordelen. De stedelijke kernen zoals Amsterdam en Zwolle zijn als abstracte zwarte vormen ingetekend. De datum van de kaart, februari 1941, is historisch relevant. Hoewel Nederland op dat moment bezet was door nazi-Duitsland, gingen grote civieltechnische projecten zoals de Zuiderzeewerken door. De Noordoostpolder was in deze periode nagenoeg drooggelegd (1942).
Het ontwerp op deze kaart toont de oorspronkelijke visie van de Zuiderzeewerken zoals bedacht door Lely, waarbij een groot deel van de zuidelijke Zuiderzee zou worden ingepolderd. De grote polder aan de westkant (Markerwaard) is uiteindelijk nooit voltooid. Na de Tweede Wereldoorlog werden Oostelijk en Zuidelijk Flevoland wel gerealiseerd, maar door veranderende inzichten over natuurbeheer en waterhuishouding werd het plan voor de Markerwaard in de jaren '80 en '90 definitief verlaten.
Deze kaart dient als een technisch en beleidsmatig tijdsdocument dat de visie op landwinning en ruimtelijke ordening midden in de 20e eeuw illustreert.