Getypt verslag of memorandum (doorslag van een typoscript). September 1942. - 14 -

Een deel van de scheepvaart der Zuidelijke polders zal op den
IJssel en op de Noordelijke provinciën gericht zijn. Het schijnt ge-
oorloofd, dit deel te elimineeren tegenover de uit de Wieringermeer,
uit den Noordoostpolder en uit de verbetering van de vaarwegen in de
Noordelijke provinciën te verwachten toeneming van de scheepvaart op
Amsterdam. In deze veronderstelling kan de, uit alle opgesomde ver-
anderingen in het gebied van en om de Zuiderzee voortvloeiende toe-
neming van de scheepvaart op Amsterdam op 5 millioen ton 's jaars ge-
steld worden. Dit beteekent, dat het verkeer door de Oranjesluizen
tot het einde van de ontginningsperiode der Zuidelijke polders, dus
in ongeveer 50 jaren, tot 12½ millioen ton laadvermogen zou stijgen.
Daarbij wordt dan nog afgezien van de toeneming, die het gevolg zal
zijn van de bevolkingstoename in de oude gebieden, waarmede reeds
thans scheepvaartrelaties bestaan.

Indien de sluizen aan de Westelijke uitmonding van het Midden-
kanaal zouden worden gebouwd, moeten ten aanzien van deze sluizen de
genoemde cijfers worden verminderd met het verkeer, dat van het ka-
naal Edam-Oosterleek gebruik zal maken.
dG

Amsterdam, September 1942.

Schr. P.W. ASd. * Inhoud: Het document betreft een kwantitatieve prognose van de scheepvaartintensiteit op Amsterdam als gevolg van de Zuiderzeewerken. Er wordt een rekensom gepresenteerd waarbij de afname van scheepvaart (gericht op de IJssel) wordt weggestreept tegen de toename uit de nieuwe polders (Wieringermeer, Noordoostpolder). Men verwacht een netto groei van 5 miljoen ton per jaar, wat het totaal door de Oranjesluizen op 12,5 miljoen ton laadvermogen brengt over een periode van 50 jaar.
* Terminologie: Het gebruik van de term "elimineeren" (tegen elkaar wegstrepen) en "laadvermogen" duidt op een technisch-economische rapportage.
* Genoemde Infrastructuur:
* Zuidelijke polders: De latere polders Oostelijk en Zuidelijk Flevoland.
* Oranjesluizen: De cruciale verbinding tussen het IJ/Amsterdam en het IJsselmeer.
* Midden-kanaal / Kanaal Edam-Oosterleek: Verwijzingen naar waterstaatkundige plannen die destijds in ontwikkeling waren om de scheepvaartroutes in het nieuwe IJsselmeergebied vorm te geven.
* Afkortingen: "dG" zijn mogelijk de initialen van de rapporteur of afdelingshoofd. "Schr. P.W. ASd." staat voor het Secretariaat van Publieke Werken van de gemeente Amsterdam. Dit document is geschreven in september 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting. Ondanks de oorlog gingen de planning en de werkzaamheden voor de Zuiderzeewerken (het project van Cornelis Lely) door. De Noordoostpolder was in 1942 net drooggevallen (officieel op 9 september 1942).

De gemeente Amsterdam maakte zich grote zorgen over de bereikbaarheid van de haven en de capaciteit van de Oranjesluizen zodra de resterende polders (de "Zuidelijke polders") voltooid zouden zijn. Dit type rapportage diende om de noodzaak voor investeringen in nieuwe sluis- en kanaalinfrastructuur te onderbouwen voor de naoorlogse periode. Het toont aan dat ambtenaren, zelfs in oorlogstijd, werkten aan langetermijnvisies voor de infrastructuur van Nederland in de 20e eeuw.