Getypt verslag / Notulen (doorslag of origineel op briefpapier). -8-

zyn van het vervoer van de suikerbieten per auto naar de fabriek
in den polder of per schip naar de suikerfabriek in Franeker.
Het is niet noodzakelyk, dat de landbouwbedryven voor het vervoer
der producten aan of naby scheepvaartwegen liggen. In de Wierin-
germeer bv. is het vervoer van de producten overgenomen door
vrachtauto's. Vroeger ging dit vervoer meestal in schepen van
ten hoogste 80 ton. Gegevens omtrent de aan- en afvoer van goede-
ren in de Wieringermeer zyn er echter niet, doch deze gegevens
zouden afgeleid kunnen worden uit de cyfers die in de periodieke
berichten over de Wieringermeer gegeven worden. De aan- en af-
voer van goederen kan geschat worden op 15 ton per ha.

Onder F wordt gevraagd naar de behoeften van het polderge-
bied.

Het zaad- en pootgoed wordt in de Wieringermeer veelal zelf
geteeld. De kunstmest moet geïmporteerd worden. De hoeveelheid,
noodig per ha, bedraagt ongeveer 500 kg.

De heer LULOFS wyst erop, dat het stadsvuil vroeger ver-
brand werd, maar thans ook gebruikt wordt voor het bemesten van
mageren grond. Spreker vraagt of het stadsvuil van Amsterdam ook
voor den grond in de Zuidelyke polders gebruikt zou kunnen worden.

De heer VAN STEEN meent van niet, omdat de kleigrond, waar-
uit de polders hoofdzakelyk bestaan, dit soort bemesting niet
noodig heeft.

De heer SIXMA zegt, dat niet het huisvuil, maar wel het
straatvuil een goede bemesting oplevert, doch de landbouwer wil
er in het algemeen nog niet aan.

De heer LULOFS zegt, dat de gedachte veld wint, dat wat
het land produceert, naar den grond terug moet worden gebracht.
Kunstmest kan nl. niet alles geven wat de grond noodig heeft.

De heer VAN STEEN meent, dat in de polders de behoefte aan
vervoer niet groot zal zyn. Bouwmaterialen daarentegen zullen
by het in exploitatie brengen van de polders in groote hoeveel-
heid noodig zyn. Brandstoffen, kleeding en schoeisel zullen
moeten worden aangevoerd. De aanschaffingskosten van landbouwwerk-
tuigen kunnen gesteld worden op f.150.- per ha. Voor reparaties
aan deze werktuigen zal men wel naar den dorpssmid gaan.

De heer DELFGAAUW zegt, dat voor beide polders dan toch
voor f.30.000.000.- aan landbouwwerktuigen noodig is. By een
levensduur van gemiddeld 10 jaar zal dus per jaar voor
f.3.000.000.- aan landbouwwerktuigen noodig zyn, hetgeen wellicht
voldoende is voor de oprichting van een fabriek.

De heer VAN STEEN merkt op, dat er reeds een fabriek van
landbouwwerktuigen naby Amsterdam is, nl. de Hembrug. Of er zich
daarnaast nog een fabriek zal kunnen vestigen, kan spreker moei-
lyk beoordeelen.

Omtrent het goederenvervoer heeft spreker reeds het een en
ander gezegd. Het personenvervoer zal voor een groot gedeelte
gericht zyn op Amsterdam. In de polders zullen goede wegen komen,
zoodat het vervoer wel hoofdzakelyk per autobus zal plaats vin-
den. Spreker verwacht, dat het particulier initiatief zich wel
van dit vervoer zal meester maken.

Van het vermelde onder H, t.w.
Waterinlaat voor Hollands Noorderkwartier, kan spreker weinig
zeggen. Op de opbrengst van het graan zal het zoute gehalte van
het water weinig invloed hebben, hetgeen wel gebleken is in de
Wieringermeer, waar het zoutgehalte nog altyd 8 gr. per l be-
draagt.

De heer DE GRAAF zegt, dat de onder H vermelde punten van
groot belang zyn voor de polders aan het Ymeer en aan het Noord-
zeekanaal. De afvoer van het zoute water uit de Z.polders via
het Ymeer naar het Noordzeekanaal zal ten gevolge hebben, dat
de polders, gelegen aan het Ymeer en het Noordzeekanaal brak
water zullen moeten inlaten, hetgeen voor de veehoudery en voor
den tuinbouw een ernstig nadeel is.

De heer SCHEFFER merkt op, dat de tuinbouwgebieden om Am-
sterdam reeds nu drinkwater vragen van de stad, omdat het aan-
wezige water minder geschikt wordt voor het bedryf.

Dienst P.W.
Amsterdam. In dit document komen diverse aspecten van de vroege polderexploitatie aan bod:
1. Transportlogistiek: De verschuiving van vervoer over water naar vrachtautotransport wordt geconstateerd, specifiek voor suikerbieten. Ook wordt voorzien dat personenvervoer hoofdzakelijk per bus naar Amsterdam zal plaatsvinden.
2. Bemesting en Bodemvruchtbaarheid: Er ontstaat een interessante discussie over het gebruik van "stadsvuil" (afval) uit Amsterdam als meststof. Terwijl Lulofs pleit voor een kringloop van voedingsstoffen, wijst Van Steen dit af vanwege de kleisamenstelling van de nieuwe polders.
3. Economische Calculatie: Er wordt een raming gemaakt van de kosten voor landbouwwerktuigen (150 gulden per hectare), wat leidt tot de suggestie om een eigen fabriek te starten, waarbij de bestaande "Hembrug" (Artillerie-Inrichtingen) als referentie dient.
4. Waterproblematiek: De verzilting is een groot zorgpunt. Het zoutgehalte in de Wieringermeer (8 gram per liter) wordt als referentie gebruikt. Er wordt gewaarschuwd voor de nadelige effecten van brak water op de veehouderij en tuinbouw rondom het IJmeer en het Noordzeekanaal. Dit document maakt deel uit van de beraadslagingen rondom de Zuiderzeewerken. De Wieringermeer (drooggelegd in 1930) dient hier als "proeftuin" voor de nog aan te leggen Zuidelijke polders (de huidige Flevopolder). De betrokkenheid van de Dienst Publieke Werken Amsterdam onderstreept het belang van de stad bij de ontsluiting van deze nieuwe gebieden en de zorgen over de eigen watervoorziening en afvalverwerking. De genoemde "Hembrug" was een cruciaal industrieel complex nabij Zaandam dat destijds niet alleen defensiemateriaal, maar ook precisiewerktuigen produceerde.