Aanvraagformulier voor een standplaats op een Amsterdamse hulpmarkt. October 1941. M A R K T W E Z E N A M S T E R D A M .

Ondergeteekende (naam en voorletters): J. J. Rooswijk
geboren: 25 Januari 1907 Adres: Nw. Achtergr. 61
verzoekt een plaats te mogen innemen op de hulpmarkt:
~~x speeltuin Waterlooplein;~~
x '' Gaaspstraat;
~~x '' Joubertstraat;~~
met het artikel ~~x levensmiddelen.~~ Scharen, broodmessen, scheermessen
~~x textielwaren~~ enz.
Bovenstaande markten zijn uitsluitend toegankelijk voor Joodsche marktbezoekers.
Amsterdam, October 1941.
x Doorhalen wat niet gewenscht wordt. [handtekening: J J Rooswijk]
=====================================================================
IN TE VULLEN DOOR AMBTENAREN HOOFDKANTOOR MARKTWEZEN.
(dagmarkt ...........................................
1) naam plaats in op (
(weekmarkt(en) ......................................
2) datum van inschrijving op sollicitantenlijst .................
(oudste datum invullen) Dit document is een officieel aanvraagformulier van de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam uit oktober 1941. De aanvrager, de 34-jarige J. J. Rooswijk, woonachtig aan de Nieuwe Achtergracht 61, verzoekt om een standplaats op de hulpmarkt in de Gaaspstraat.

Opvallend aan de aanvraag is dat de voorgedrukte categorieën "levensmiddelen" en "textielwaren" zijn doorgehaald en vervangen door de handgeschreven specifieke handel: scharen, broodmessen en scheermessen. De onderkant van het formulier, bestemd voor de administratieve verwerking door ambtenaren, is niet ingevuld.

Het meest significante element op het formulier is de voorgedrukte zin: "Bovenstaande markten zijn uitsluitend toegankelijk voor Joodsche marktbezoekers." Dit typeert het document als een direct product van de segregatiepolitiek tijdens de Duitse bezetting. In september 1941 vaardigde de Duitse bezetter een verbod uit voor Joden om algemene markten te bezoeken of daar handel te drijven. Als gevolg hiervan stelde de gemeente Amsterdam, onder druk van de bezetter, specifieke "Joodse markten" (hulpmarkten) in waar uitsluitend Joodse kooplieden aan Joodse klanten mochten verkopen.

De drie locaties die op dit formulier vermeld staan — de speeltuin aan het Waterlooplein, de Gaaspstraat (in de Rivierenbuurt) en de Joubertstraat (in de Transvaalbuurt) — waren de aangewezen locaties voor deze segregatie. De aanvrager woonde aan de Nieuwe Achtergracht, een straat in de oude Jodenbuurt.

Dergelijke documenten zijn bewijsstukken van de bureaucratische uitsluiting van de Joodse bevolking uit het openbare leven in Nederland, waarbij de reguliere gemeentelijke instanties (zoals het Marktwezen) werden ingezet om de anti-Joodse maatregelen uit te voeren. J. Rooswijk Gemeente Amsterdam Marktwezen