Verzoekschrift / brief. 4 november 1941. M. Haringman, Nieuwe Kerkstraat 37, Amsterdam. De Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. [Linksboven, handgeschreven:]
M. Haringman
Nw Kerkstraat 37
Amsterdam - C.

[Rechtsboven, stempel/getypt:]
Nº 103 / 12 / 1 M. 1941 6/11
Amsterdam, 4 November 1941.

[Adresregels:]
Den Heer
Directeur van het Marktwezen
A m s t e r d a m.

[Aanhef:]
WelEd. Heer,

[Inhoud:]
Hierby verzoek ik U beleefd, my een vergunning te
willen geven, tot het staan met Aardappelen op de markt aan
de Gaaspstraat.
Uw gunstig antwoord gaarne tegemoetziend, ver-
blyf ik, by voorbaat dankzeggend voor de te nemen moeite,

[Afsluiting:]
Hoogachtend,
M. HARINGMAN

[Handtekening: M. Haringman] In deze zakelijke brief verzoekt de heer M. Haringman om een marktvergunning voor de verkoop van aardappelen op de markt aan de Gaaspstraat in Amsterdam. De brief is formeel en beleefd opgesteld, wat gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties in die tijd.

Opvallend is het gebruik van de letter 'y' in plaats van de 'ij' ("Hierby", "my", "verblyf"), wat in de eerste helft van de 20e eeuw vaker voorkwam in getypte documenten, soms vanwege de beperkingen van de typemachine of persoonlijke voorkeur. De archiefaantekeningen bovenin duiden op de administratieve verwerking door de gemeente Amsterdam. Dit document stamt uit november 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De historische context is hier zeer specifiek en beladen:

1. De Locatie: De afzender woont in de Nieuwe Kerkstraat, destijds het hart van de Joodse buurt in Amsterdam. De markt aan de Gaaspstraat bevond zich in de Rivierenbuurt.
2. Segregatie: In de loop van 1941 voerden de bezettingsautoriteiten steeds strengere beperkende maatregelen in voor Joodse burgers. Vanaf september 1941 mochten Joden alleen nog handel drijven op speciaal aangewezen markten. De Gaaspstraatmarkt was een van de markten waar Joodse kooplieden naartoe werden gedreven.
3. De persoon: Uit archieven (zoals het Joods Monument) blijkt dat Mozes Haringman (geboren in 1891) op dit adres woonde. Hij was een Joodse Amsterdammer die trachtte in zijn levensonderhoud te voorzien onder steeds moelijker wordende omstandigheden. Mozes Haringman is in 1943 in Sobibor vermoord. Dit schijnbaar eenvoudige verzoek om aardappelen te mogen verkopen, is daarmee een getuigenis van een poging tot overleven in een tijd van toenemende vervolging. M. Haringman Gemeente Amsterdam Marktwezen