Archief 745
Inventaris 745-384
Pagina 112
Dossier 103
Jaar 1942
Stadsarchief

Getypte brief (kopie/afschrift) met ambtelijke kanttekeningen.

14 juni 1942 (verzending), 17 en 18 juni 1942 (behandeling). Van: F.M.J. v. Westerloo, secretaris van de "Ontwikkeling-Amusements-en Ontspanningsvereeniging voor Katholieken 'Door Eendracht Sterk'". Aan: Edward Voûte, Burgemeester van Amsterdam.

Origineel

Getypte brief (kopie/afschrift) met ambtelijke kanttekeningen. 14 juni 1942 (verzending), 17 en 18 juni 1942 (behandeling). F.M.J. v. Westerloo, secretaris van de "Ontwikkeling-Amusements-en Ontspanningsvereeniging voor Katholieken 'Door Eendracht Sterk'". Edward Voûte, Burgemeester van Amsterdam. A f s c h r i f t .

ONTWIKKELING-AMUSEMENTS-EN ONTSPANNINGSVEREENIGING
VOOR KATHOLIEKEN
" Door Eendracht Sterk ",
Amsterdam, 14 Juni 1942.

Aan den Hoogedelachtbaren Heer Voûte,
Burgemeester van de Stad Amsterdam.

Hoogedelachtbare Heer .

Naar wij uit de krant vernemen mag er niet meer met visch gevent worden. Zooasl dit gebruikelijkwas, maar zijn er nu in vele stads wijken plaatsen aangewezen, alwaar men zich heen kan begeven, om visch te koopen als men deze behoeft. Zoolang Tuindorp Oostzaan bestaat waren het steeds de vischventers Tjerk van Veen en Rietvel die in Tuindorp Ostzaan de gegadigden voor visch hebben geholpen. Het Bestuur van boven omschreven vereeniging richt zich daarom dan ook tot U, dat deze vischhandelaren voor de bewoners van Tuindorp Oostzaan het klein Zonneplein als standplaats van U aangewezen zou kunnen krijgen, voor den verkoop van visch. Jaren geleden was het Klein Zonneplein voor Tuindorp Oostzaan de aangewezen marktplaats, doch is door ons onbekende redenen niet meer het geval.
In het vertrouwen, dat U aan ons verzoek in het belang van de tuindorp bewoners een gunstige beschikking zult willen nemen en Uw antwoord met belangstelling tegemoet ziend, tekend in afwachting namens het Bestuur,
Hoogachtend,
F.M.J.v.Westerloo.
Secr.

De Wethouder voor de Levensmiddelen
Wasch-en Schoonmaak, Bad-en Zwemin-
richtingen stelt deze in handen van
den Directeur van het Marktwezen
om advies,

A'dam, 17 Juni 1942.

No. 259 L.M.1942 16/6.


No.46A/375/1 M.1942 18/6. * Aanleiding: Een wijziging in de regelgeving (waarschijnlijk een verordening van de bezetter of het gemeentebestuur) waardoor het venten (langs de deuren gaan) met vis verboden werd. In plaats daarvan moesten vaste standplaatsen worden gebruikt.
* Inhoud: De katholieke vereniging "Door Eendracht Sterk" behartigt de belangen van de bewoners van Tuindorp Oostzaan (Amsterdam-Noord). Zij verzoeken de burgemeester om twee bekende lokale visboeren, Tjerk van Veen en Rietveld (in de tekst gespeld als Rietvel), een vaste plek te geven op het Zonneplein.
* Taalgebruik: De brief bevat enkele typfouten ("Zooasl", "gebruikelijkwas", "Ostzaan", "tekend") die typerend kunnen zijn voor haastwerk of een minder ervaren typist binnen de vereniging. Het taalgebruik is formeel en eerbiedig ("Hoogedelachtbaren Heer").
* Ambtelijke gang van zaken: Onderaan is te zien dat de brief op 17 juni is doorgeleid door de Wethouder voor Levensmiddelen naar de Directeur van het Marktwezen voor advies. Dit toont de bureaucratische hiërarchie in oorlogstijd aan.
* Visuele kenmerken: De stempel in spiegelbeeld ("MARKTWEZEN AMSTERDAM") suggereert dat dit document een doorslag of afschrift is dat in een dossier is gevoegd waar een andere pagina met een natte stempel bovenop heeft gelegen, of dat de stempel op de achterzijde staat en doorschijnt. Dit document stamt uit juni 1942, een periode in de Tweede Wereldoorlog waarin de Duitse bezetting steeds drukkender werd. Edward Voûte was de door de Duitsers aangestelde regeringscommissaris (burgemeester) van Amsterdam.

De maatregel om het venten te verbieden had vaak te maken met de distributie en controle op voedselvoorziening. Door handelaren op vaste plekken te concentreren, kon de overheid (en de bezetter) de verkoop, prijzen en eventuele zwarte handel beter controleren. Tuindorp Oostzaan was destijds een relatief geïsoleerde wijk in Amsterdam-Noord; de toegang tot vers voedsel zoals vis was essentieel voor de lokale gemeenschap. De bemoeienis van een katholieke vereniging laat zien hoe het maatschappelijk middenveld (de verzuiling) destijds nog probeerde te functioneren onder de bezetting.

Samenvatting

  • Aanleiding: Een wijziging in de regelgeving (waarschijnlijk een verordening van de bezetter of het gemeentebestuur) waardoor het venten (langs de deuren gaan) met vis verboden werd. In plaats daarvan moesten vaste standplaatsen worden gebruikt.
  • Inhoud: De katholieke vereniging "Door Eendracht Sterk" behartigt de belangen van de bewoners van Tuindorp Oostzaan (Amsterdam-Noord). Zij verzoeken de burgemeester om twee bekende lokale visboeren, Tjerk van Veen en Rietveld (in de tekst gespeld als Rietvel), een vaste plek te geven op het Zonneplein.
  • Taalgebruik: De brief bevat enkele typfouten ("Zooasl", "gebruikelijkwas", "Ostzaan", "tekend") die typerend kunnen zijn voor haastwerk of een minder ervaren typist binnen de vereniging. Het taalgebruik is formeel en eerbiedig ("Hoogedelachtbaren Heer").
  • Ambtelijke gang van zaken: Onderaan is te zien dat de brief op 17 juni is doorgeleid door de Wethouder voor Levensmiddelen naar de Directeur van het Marktwezen voor advies. Dit toont de bureaucratische hiërarchie in oorlogstijd aan.
  • Visuele kenmerken: De stempel in spiegelbeeld ("MARKTWEZEN AMSTERDAM") suggereert dat dit document een doorslag of afschrift is dat in een dossier is gevoegd waar een andere pagina met een natte stempel bovenop heeft gelegen, of dat de stempel op de achterzijde staat en doorschijnt.

Historische Context

Dit document stamt uit juni 1942, een periode in de Tweede Wereldoorlog waarin de Duitse bezetting steeds drukkender werd. Edward Voûte was de door de Duitsers aangestelde regeringscommissaris (burgemeester) van Amsterdam.

De maatregel om het venten te verbieden had vaak te maken met de distributie en controle op voedselvoorziening. Door handelaren op vaste plekken te concentreren, kon de overheid (en de bezetter) de verkoop, prijzen en eventuele zwarte handel beter controleren. Tuindorp Oostzaan was destijds een relatief geïsoleerde wijk in Amsterdam-Noord; de toegang tot vers voedsel zoals vis was essentieel voor de lokale gemeenschap. De bemoeienis van een katholieke vereniging laat zien hoe het maatschappelijk middenveld (de verzuiling) destijds nog probeerde te functioneren onder de bezetting.

Kooplieden in dit dossier 4

Brasem (blei), meun, sneep en winde boven 1/2 kg Barbeel en kroeskarper Waterlooplein 0,41
dhr. Dinkgreve (voorzitter) Waterlooplein 0,30
Voorn en kolblei 250 gram en zwaarder en serpeling Waterlooplein 0,30
B. Gramsteman Waterlooplein 0,26