Concept-brief (administratief/bestuurlijk). 27 juli 1942. [Rechtsboven:]
A’dam, 27/7 1942
Concept.
W.h.M.

Onder terugzending van de ons om advies gezonden stukken d.d. 23 Juni j.l. No.259 L.M. en den brief van den vischandelaar Nipper d.d. 1 dezer hebben wij de eer U hieromtrent het volgende te berichten.

~~De~~ De Toewijzingen van visch in de verdeeling te Amsterdam zijn in overleg met de Nederlandsche Visscherijcentrale gesteld op ~~40~~ 48 ½ kg. voor kleinere straathandelaren, die niet het geheele jaar in vischandel werkzaam waren, 80 ½ kg. voor normale vischwinkels en grootere straathandelaaren en 120 ½ kg. voor de allergrootste vischzaken en de groote rookers. Aangezien sedert weken zeer weinig visch wordt aangevoerd (onder andere als gevolg van verbod van nachtvisscherij) komen de kleinhandelaren slechts eens in de 7 tot 10 dagen aan de beurt voor verdeelvisch.

De bewering, dat de Volendammer kleinhandelaren, die, zooals U bekend is, sedert 1 Juni j.l. uit de Amsterdamsche verdeeling zijn gelicht en thans direct op hun afslag in Volendam de aal in ontvangst nemen, belangrijk meer visch zouden krijgen dan de Amsterdammers, wordt niet door de feiten gedekt. Hieromtrent zullen wij U binnenkort in een Nota nader gegevens doen toekomen.

De visch- en fruitzaken hebben sedert jaren naast fruit ook gerookte visch verkocht. Van de 96 van dergelijke zaken hebben er 36 een dubbele toewijzing gerookte aal (48 ½ kg.) en 60 een enkele toewijzing.

Aanvankelijk ~~Oorspronkelijk~~ kregen de versche vischhandelaren in het geheel geen toewijzingen gerookte aal, omdat zij konden van hun toewijzing levende aal een gedeelte laten rooken.

[In de linkermarge bij bovenstaande alinea:]
Hier tegen werd van die kant ernstige bezwaren ingebracht. / minimale

Om aan deze klacht ~~om hun eenigermate~~ tegemoet te komen is ten aan de kleinere straathandelaren (met ~~40~~ 48 ½ kg. toewijzingen) en aan de normale vischwinkels, in overleg met de Nederlandsche Visscherijcentrale, sedert ~~13 Mei~~ 20 Mei j.l. een enkele toewijzing gerookte aal toegekend / (24 ½ kg.).

Zooals in den brief van laatstondergeteekende d.d. 3 Juli j.l. No.46A/4/45 M. op het adres van het Nederlandsch Arbeids Front reeds is vermeld, komen op de verdeellijsten inderdaad kooplieden voor, die niet het geheele jaar waren ~~werkzaam geweest~~ in den vischandel, doch een gedeelte van het jaar andere werkzaamheden of handel hebben verricht.

[In de linkermarge onderaan:]
T Waar er op de verdeellijsten geen personen zijn gebracht die doch nu en dan in de straathandel met visch hun brood hebben verdiend.

Er is echter naar onze meening vooralsnog geen aanleiding om deze lieden ~~kooplieden~~ van de verdeelingslijsten te schrappen.

--- * Administratieve correctie: Het document is een werkconcept. De vele doorhalingen en handgeschreven toevoegingen tonen aan dat de tekst zorgvuldig werd gewogen, waarschijnlijk om juridische of politieke redenen binnen het distributieapparaat.
* Schaarste en Regulering: De tekst illustreert de nijpende schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het verbod op nachtvisserij (ingesteld door de bezetter om vluchten naar Engeland te voorkomen) wordt direct gelinkt aan de verminderde aanvoer.
* Categorieën: Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen 'kleine straathandelaren', 'normale viswinkels' en 'allergrootste vischzaken'. De toewijzingen gebeuren in eenheden van "½ kg", wat de precisie van de rantsoenering benadrukt.
* Belangengroepen: Er is sprake van spanning tussen de Amsterdamse handelaren en de Volendammers. Ook de klachten van de "versche vischhandelaren" over de toewijzing van gerookte aal wijzen op interne concurrentie in een krimpende markt.

--- Dit document stamt uit juli 1942, de periode waarin de Duitse bezetting van Nederland steeds restrictiever werd. De voedselvoorziening stond onder zware druk en werd beheerd door instanties zoals de Nederlandsche Visscherijcentrale.

Opvallend is de referentie naar het Nederlandsch Arbeids Front (NAF). Dit was de nationaalsocialistische vakorganisatie die de opgeheven vakbonden verving. Dat zij zich bemoeiden met de verdeellijsten van viskooplieden, toont aan hoe diep de politieke controle doordrong in de dagelijkse economie. De discussie over wie wel of niet op de "verdeellijsten" mocht staan, was essentieel voor het overleven van de kleine ondernemer; geschrapt worden betekende effectief het einde van de broodwinning.