Ambtsbrief / Onderzoeksrapport. 24 juni 1942. Controleur W. van der Lee. Den Inspecteur van het Marktwezen te Amsterdam. Centrale-Crisis-Controledienst.
Afd. Spijsvetten en Visscherij
District Z.O.

[Stempel: № 46/7704/1 M. 1942 30/6]

IJmuiden 24/6 Juni 1942.

Aan
Den Inspecteur van het Marktwezen te
Amsterdam.

Schrijven d.d. 10 Juni 1942 № 46 A/245/2 M. gericht aan
den Heer Visscher DL. te A.dam.

Klacht wegens clandestiene verkoop van gerookte aal door
J. Ph. Boekelman.

Betreffende bovengenoemde klacht heb ik een onderzoek ingesteld. Bovengenoemde Boekelman heeft op de Gemeentelijke Vischafslag een toewijzing van 40 pond versche aal, doch geen dubbele toewijzing zooals in het schrijven van Jansen vermeld staat.

Boekelman heeft toestemming van de Gemeentelijke Vischafslag om zijn toewijzing versche aal te rooken, hij rookt ze dan ook in de rookerij van zijn broer, welke gevestigd is in de Aernsteeg.

Op 17/6, 19/6 en 24/6 heb ik in de omtrek van de rookerij controle gehouden of er soms gerookte aal werd uitgehaald om ze clandestien te gaan verkoopen, doch ik heb niets kunnen constateeren.

Daar Boekelman standplaats op de Nieuwmarkt heeft heb ik vanmiddag een onderhoud gehad met de Marktmeester van genoemde Markt, deze kon mij alleen mededeelen dat Boekelman op 18 Juni voor het laatst op de markt geweest was met gerookte aal.

[Handtekening]
Controleur. W. van der Lee.

[Kantlijn links onder:]
Gezien 6-7-42
de Haan In dit document rapporteert een controleur van de Centrale Crisis Controle Dienst (CCD) over een onderzoek naar een mogelijke overtreding van de distributiewetten tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

1. De Beschuldiging: Een zekere Jansen had een klacht ingediend waarin J. Ph. Boekelman werd beschuldigd van een "dubbele toewijzing" en illegale (clandestiene) verkoop van gerookte aal.
2. Het Onderzoek: Controleur Van der Lee heeft de administratie van de visafslag gecontroleerd (waaruit bleek dat er slechts 40 pond was toegewezen) en heeft fysieke observaties verricht bij de rokerij van Boekelmans broer in de Aernsteeg (mogelijk Aarnststeeg) te Amsterdam.
3. De Conclusie: De controleur vindt geen bewijs voor illegale praktijken. De verklaring van de Amsterdamse marktmeester bevestigt dat Boekelman sinds 18 juni niet meer met gerookte aal op de Nieuwmarkt is verschenen, wat suggereert dat zijn handel binnen de legale limieten viel. Dit document stamt uit juni 1942, de periode van de Duitse bezetting van Nederland. Vanwege de toenemende schaarste was er een streng distributiestelsel van kracht. De Centrale Crisis Controle Dienst (CCD) was de instantie die toezag op de naleving van deze regels en de strijd aanbond met de zwarte markt.

De brief illustreert de sfeer van wantrouwen en sociale controle (verraad/verklikking door "Jansen") die destijds heerste. Voedsel zoals aal was een kostbaar goed op de zwarte markt. Het feit dat een controleur meerdere dagen postvat bij een rokerij toont aan hoeveel middelen de bezettingsautoriteiten en de Nederlandse bureaucreatie inzetten om de handel in basale levensmiddelen te reguleren. De vermelding van de Nieuwmarkt in Amsterdam is historisch saillant, aangezien dit een centraal punt was voor de handel, maar ook midden in de toenmalige Jodenbuurt lag, die in 1942 steeds verder werd geïsoleerd.