Handgeschreven ambtelijk rapport. 3 juli 1942. Dijkema (vermoedelijk een opzichter of marktmeester). No 4b-a/420/1 M. 1942 3/7
704.

Rapport.

Geregeld bereiken mij klachten van het publiek
aangaande vischkooplieden alhier in "Noord"
menschen plaats nemen in de rij die de hun
toegewezen visch in de buurt in de zwarte
handel weer verkoopen.
Inderdaad merk ik veelal de zelfde menschen
in de rij er tusschen.
Ook dikwijls meer dan één uit een gezin.
Het gaat met de visch gelijk het eerst met de
tabaksartikelen ging, men maakt er een
daggeld uit, door de toegewezen visch duur te
verkoopen.
Tot op heden kan ik niemand snappen.
Dit geachte publiek gaat 's morgens reeds om
4 uur plaats nemen op de aangewezen plaatsen
op het Mosplein en Purmerpl. [Purmerplein]. Het goedwillende
publiek dat, 's morgens om diverse redenen
niet zoo vroeg kan gaan staan.

Ik stel U dan ook voor om een order uit te vaardigen
dat voor de goede orde vd markt: "het verboden is
vóór 9 uur vd markt een rij te vormen en dat gij
die dat wel doen, uit te sluiten van de vischindeeling.

[Links onder:]
Aan den Heer
Inspecteur
v/h Marktwezen.
Hr Dijkema.

Indien personen meerdere malen in de rij
plaats nemen en dienden gevolge meerdere
malen voor aal in aanmerking komen
dan uit rij verwijderen.
Een keer aal per week
voldoende.

[Rechts onder:]
Amsterdam
3 Juli 1942.
(w.g.) Dijkema

[Marginale aantekeningen in blauw/zwart:]
15-7-42
De Heer [onleesbaar]
acc. [akkoord]
Bekendmaken per
aanplakbord ter
kennis v/h publiek
aldra.
Adam [Amsterdam]
20-7-1942.
[Paraaf]

--- * Taal en Stijl: Het document is geschreven in zakelijk, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "visch", "verkoopen"). De toon is rapporterend en adviserend.
* Kernproblematiek: De rapporteur signaleert misbruik van het distributiesysteem voor vis (specifiek aal/paling). Professionele "rij-staanders" bemachtigen vis om deze direct met winst door te verkopen op de zwarte markt. Dit benadeelt het "goedwillende publiek" dat niet in de gelegenheid is om al vanaf 4 uur 's ochtends in de rij te gaan staan.
* Voorgestelde maatregelen: De schrijver stelt een verbod voor op het vormen van rijen vóór 9:00 uur 's ochtends, met als sanctie uitsluiting van de visverstrekking.
* Besluitvorming: Uit de aantekeningen onderaan blijkt dat de inspecteur akkoord gaat. Er wordt toegevoegd dat men maximaal één keer per week voor aal in aanmerking mag komen. Het besluit wordt op 20 juli 1942 definitief gemaakt om via aanplakborden aan het publiek bekend te maken.

--- * Tweede Wereldoorlog: Het document dateert uit de zomer van 1942, de periode waarin de schaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. Vrijwel alle levensmiddelen waren gerantsoeneerd.
* Distributie en Zwarte Handel: Omdat de officiële rantsoenen vaak ontoereikend waren, ontstond er een levendige zwarte handel. De vergelijking met "tabaksartikelen" in de tekst verwijst naar eerdere distributieproblemen met producten die als eerste schaars werden.
* Lokale geschiedenis: De genoemde locaties, het Mosplein en het Purmerplein, zijn centrale plekken in Amsterdam-Noord waar nog steeds markten worden gehouden. Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse overlevingsstrijd en de bureaucratische pogingen om de voedselverdeling eerlijk (of gecontroleerd) te laten verlopen onder de Duitse bezetting.