Officiële kennisgeving / Bekendmaking. Gedrukt in maart 1942; gestempeld op 14 april 1942. [Afbeelding: Wapen van Amsterdam]

MARKTWEZEN
AMSTERDAM

14 APR. 1942
AMSTERDAM, Maart 1942.

Kennisgeving

aan den kleinhandel in zeevisch, garnalen, aal, paling en zoetwatervisch.

Hiermede breng ik te Uwer kennis, dat maatregelen in voorbereiding zijn, om vanaf een nader vast te stellen datum alle voor Amsterdam bestemde aal, paling, zoetwatervisch, garnalen en de zeevisch, voor zoover de soorten daarvoor door de Nederlandsche Visscherijcentrale worden aangewezen, uitsluitend aan te voeren op den Gemeentelijken Vischafslag en aldaar volgens door voornoemde Centrale gegeven aanwijzingen, onder de daarvoor in aanmerking komende kleinhandelaren (winkeliers en straathandelaren) te verdeelen.

Omtrent de verdere uitvoering van een en ander zullen binnenkort aan degenen, die tot deze verdeeling zullen worden toegelaten, nadere mededeelingen worden verstrekt.

Verkoop en aflevering van de verdeelvisch zal slechts zijn toegestaan:
a. in winkels en vischhallen;
b. op de algemeene dagmarkten Albert Cuypstraat, Dapperstraat, Ten Katestraat, Lindengracht en Nieuwmarkt en de Joodsche markten Gaaspstraat, Joubertstraat en Waterlooplein en des Maandags op de weekmarkt Noordermarkt;
c. op door den Burgemeester van Amsterdam aangewezen tijdelijke hulpmarkten, waarvoor vermoedelijk zullen worden bestemd:
* voor de stadswijk Noord: het Mosplein
* voor de stadswijk Zuid: het Stadionplein
* voor de stadswijk West: de Jan Evertsenstraat
* voor de stadswijk Centrum: het Kattenburgerplein.

Op deze hulpmarkten zal uitsluitend het artikel visch mogen worden verkocht.
Elke andere plaats of wijze van verkoop (dus ook het leveren van visch op bestelling) zal te Amsterdam, behoudens toestemming van den Dienst van het Marktwezen verboden zijn.

Indien U voor een toewijzing bij bovengenoemde verdeeling in aanmerking wenscht te komen, dient U inliggend aanvraagformulier, volledig ingevuld en onderteekend, omgaand in te leveren te mijnen kantore, Jan van Galenstraat 14, alhier, waarna dezerzijds tot het samenstellen van de verdeellijsten, in overleg met de daarvoor aangewezen Verdeelingscommissie, zal worden overgegaan.

De Directeur,
[Handtekening]

Stadsdrukkerij Amsterdam
6390-3-42-1500

--- * Taal en Spelling: Het document is geschreven in de destijds gangbare spelling-Marchant (bijv. "zeevisch", "verdeellijsten", "onderteekend").
* Centralisatie: De tekst illustreert de verregaande distributiemaatregelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De handel wordt gecentraliseerd via de "Nederlandsche Visscherijcentrale" en de "Gemeentelijken Vischafslag" om controle te houden op de voedselvoorziening en zwarte handel tegen te gaan.
* Locatiebeleid: Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen toegestane verkooppunten (winkels en specifieke markten) en verboden verkoop (zoals bezorging aan huis). De oprichting van tijdelijke "hulpmarkten" in diverse stadswijken duidt op een poging om de distributie over de stad te spreiden.
* Bureaucratie: Handelaren worden gedwongen zich te registreren via een aanvraagformulier om opgenomen te worden in het officiële verdeelsysteem, wat de overheid volledige controle geeft over wie mag handelen.

--- Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). In 1942 was de schaarste aan goederen groot en was het distributiesysteem volledig operationeel.

Bijzonder wrang en historisch significant is de expliciete vermelding van de "Joodsche markten Gaaspstraat, Joubertstraat en Waterlooplein" onder punt b. Sinds eind 1941 en begin 1942 voerde de bezetter een segregatiebeleid waarbij Joodse burgers werden gedwongen hun inkopen te doen op speciaal aangewezen markten en op specifieke tijden, terwijl zij van de reguliere markten werden verbannen. Dit document is een direct bewijs van hoe deze uitsluiting en segregatie tot in de kleinste details van het dagelijks leven (zoals de verkoop van vis) was doorgevoerd in het gemeentelijk apparaat.

Het adres van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, verwijst naar het terrein van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam), dat ook toen het logistieke hart van de Amsterdamse voedselvoorziening vormde.