Afschrift van een proces-verbaal/rapportage 1 augustus 1942 [Header links]
Nº 469/500/1 M. 1942
Naam bedrijf: A. Hoogdoorn
p: Amsterdam Langebrugsteeg 7
aard bedrijf: vishandel
Onderwerp: Verkoop gerookte aal en paling

[Header rechts]
1 Augustus 1942
dist 18
Controleur.
A Hoogveen
Bijlgn: 547

[Midden/Referentie]
Ref aan rapp: A 04473 - 41 - 1-8-42
(In rood potlood/inkt: Th. de Haer)
(Handgeschreven paraaf: mW. DvdP)

[Body tekst]
Naar aanleiding eener "tip" doorgegeven door een Insp. van het Marktwezen te Adam. is heden door onderget. en ondergeteekende een onderzoek ingesteld naar de verkoop door den heer A. Hoogdoorn van gerookte aal en paling.

Na eenige tijd te hebben gepost in de nabijheid van zijn winkel en eenige koopers te hebben staande-gehouden om te informeeren of die gerookte aal hadden gekocht en tegen welken prijs, zonder resultaat echter, hebben wij in den winkel een onderzoek ingesteld. Hierbij bleek dat van de tesaam 70 pond nog circa 55 pond aanwezig was, welke deel in den winkel dus voor vrij geringe verkoop, voor dezen prijs aanvankelijk, eenige ook op onjuiste wijze was verkocht.

Daar hier geen enkele reden was om op te treden, hebben wij volstaan met Hoogdoorn nogmaals op de hem betreffende voorschriften te wijzen betreffende verkoop-prijs e.d.

Op 31-7-'42 werd tevens bij de fa. Jac. Braun, Amstel 52 te Amsterdam, vishandel, een dergelijk onderzoek ingesteld, met gelijkluidend resultaat.

[Footer links]
Aan de Directie van het Marktwezen te Amsterdam.

[Footer rechts]
(Verticaal geschreven: Gerve? 31-8-42)
Voor een luidend afschrift
(handtekening Hoogveen)
547 * Taal en Stijl: Het document is geschreven in formeel, ambtelijk Nederlands met de typische spelling van die tijd (bijv. "eener", "ondergeteekende").
* Inhoud: Het verslag beschrijft een actie van de prijscontrole-autoriteiten. Na een tip werd de vishandel van Hoogdoorn geobserveerd. Klanten werden op straat aangesproken om te controleren of ze te veel hadden betaald. Toen dit niets opleverde, volgde een winkelinspectie. Er werd vastgesteld dat een klein deel van de voorraad mogelijk tegen onjuiste prijzen was verkocht, maar men vond onvoldoende bewijs voor een proces-verbaal. Een waarschuwing volstond.
* Toestand: Het document bevat handgeschreven aantekeningen en parafen in verschillende kleuren inkt (blauw en rood), wat duidt op verwerking door verschillende administratieve lagen. * Historische periode: Dit rapport stamt uit augustus 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland.
* Economische controle: Tijdens de bezetting was er sprake van schaarste en rantsoenering. De bezetter en de lokale autoriteiten voerden een streng beleid tegen prijsopdrijving en de zwarte handel via instanties zoals het Marktwezen en de Prijsbeheersing.
* Betekenis: Smoked eel (gerookte paling) was een kostbaar product. Het feit dat een "tip" al leidde tot een observatie ("posten") en het ondervragen van klanten op straat, toont de hoge mate van controle en de gespannen verhoudingen tussen winkeliers, publiek en de overheid aan. Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse surveillance van de Amsterdamse handel tijdens de oorlogsjaren.