Handgeschreven brief (verzoekschrift). 29 september 1942 (met administratieve afhandeling tot 30 oktober 1942). J.P. Rienerne (?), wonende aan de Rustenburg 93, Zaandam. Onbekende instantie (waarschijnlijk het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening of een veilingautoriteit). 29 September Zaandam 1942.

Mijnheer daar ik heden aan den afslag kwam
en andere jaren om mosselen en vernam
dat ik niet op de lijst stond enkel vorig jaar
wel mosselen heb gekregen zoo verzoek ik u beleeft
om ook dit jaar weer in aanmerking te komen
daar ik den Markt te Amsterdam al 45 Jaar
bezoek en ook voorheen altijd mosselen daar
trokken heb en ook nooit anders als kleinhande-
laar in visch ben geweest en nu 64 jaar ben hoop
ik dat u mij ook weer mosselen geeft daar ik
geen klanten anders niet in mijn behoeften
kan voorzien

Hoogachtend
J.P. Rienerne [handtekening]
Rustenburg 93
Zaandam

[Administratieve aantekeningen]:

[Paars stempel]: No 46a/602/1 M. 1942 3/10
[Blauw stempel]: 12 OCT. 1942

[Rechts in potlood]:
Heeft Recht
maar is nog niet
geweest
v. h.

[Links in potlood/inkt]:
Heeft geen ventvergunn.
voor adres.
Beweert vorig jaar
zijn mosselen te
venten.
Voorstel om te oproepen
26-10-'42
[paraaf]

[Onderaan in inkt]:
46/602/2 m. v. afwijzen. 30-10-'42
Naar aanleiding van uw
brief dd. 29 sept. jl. deel ik u
mede, dat aan het daarin vervatte verzoek
niet kan worden voldaan. * Inhoud: De briefschrijver, een 64-jarige viskleinhandelaar uit Zaandam met 45 jaar ervaring op de Amsterdamse markt, protesteert tegen het feit dat hij van de lijst voor de mosselverdeling is geschrapt. Hij verzoekt dringend om toewijzing om zijn klanten te kunnen bedienen.
* Bureaucratie: De brief is een schoolvoorbeeld van de complexe administratie tijdens de bezettingsjaren. Er zijn minstens vier verschillende handen te herkennen in de kanttekeningen.
* Besluitvorming: Aanvankelijk lijkt een ambtenaar (rechts) positief ("Heeft Recht"), maar een controleur aan de linkerzijde merkt op dat de man geen ventvergunning heeft voor het opgegeven adres. Dit leidt uiteindelijk tot de finale afwijzing ("m.v. afwijzen" - met voorstel afwijzen) onderaan het document.
* Taalgebruik: De schrijver hanteert een eerbiedige toon ("verzoek ik u beleeft"), maar maakt grammaticale fouten ("geen klanten anders niet"), wat wijst op een eenvoudige achtergrond. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1942 was de schaarste aan voedsel groot en was de handel in vrijwel alle producten, inclusief mosselen, onderworpen aan strikte distributieregels van de overheid. De overheid probeerde de handel te centraliseren en "onbevoegde" handelaren of kleine venters zonder de juiste papieren uit te sluiten. Deze brief illustreert de persoonlijke tragiek van een kleine ondernemer die door veranderende regels en bureaucratische controle zijn nering (en daarmee zijn inkomen) dreigt te verliezen. J.P. Rienerne Rijksbureau