Verzoekschrift / Brief 23 oktober 1942 Jb. Molenaar (bijnaam: "Balie"), Zuideinde 110, Volendam "Geachte Comm." (vermoedelijk de Crisis-Controle-Dienst of een visserijcommissie) Volendam. 23 . 10 . 1942 .
Nº 46/0/11/1 M. 1942 27/10

Geachte Comm.

Ondergeteekende Jb Molenaar (Balie) te
Volendam, verzoekt hiermede in aanmerking
te mogen komen, voor één kistje garnalen
naar zijn toewijzing.
Ik vent al meer als dertig jaar in de stad, en
heb altijd tamelijk garnalen verkocht.
Vertrouwende dat u mijn bescheiden verzoek zult
inwilligen dank ik u bij voorbaat. Hoogachtend.
Jb Molenaar.
Zuideinde 110 Volendam.

[Aantekening onderaan in ander handschrift:]
afwijzen
46/0/S.11/2
29/10/42
[initiaal] In deze brief verzoekt Jb. Molenaar, een visventer uit Volendam, om een toewijzing van één kistje garnalen voor de handel. Hij onderbouwt zijn verzoek met zijn jarenlange ervaring; hij verklaart al meer dan dertig jaar als venter in "de stad" (waarschijnlijk Amsterdam) actief te zijn en altijd een goede omzet in garnalen te hebben gehad.

Het document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische realiteit tijdens de Tweede Wereldoorlog. Door schaarste en distributieregels was de vrije handel aan banden gelegd. Zelfs voor een kleine hoeveelheid zoals één kistje garnalen moest officieel toestemming worden gevraagd aan een commissie of instantie.

De uitkomst van het verzoek is onderaan de brief te lezen: de ambtenaar in kwestie heeft op 29 oktober 1942 (slechts zes dagen na dagtekening) het woord "afwijzen" genoteerd, gevolgd door een dossiernummer en initialen. De visser kreeg zijn gevraagde handel dus niet. Dit document stamt uit oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening en de handel in distributiegoederen streng gereguleerd door de bezetter en de Nederlandse departementen. Er bestonden diverse 'Rijksbureaus' die de verdeling van schaarse goederen controleerden.

Voor de Volendamse vissersgemeenschap was dit een moeilijke tijd. Hoewel er vis gevangen werd, mocht deze niet zomaar vrij verhandeld worden. Venters, die traditioneel met hun handel naar de omliggende steden trokken, waren volledig afhankelijk van officiële toewijzingen en vergunningen.

De toevoeging "(Balie)" achter de naam Molenaar is typerend voor Volendam. Vanwege de vele gelijkluidende achternamen in het dorp werden (en worden) bijnamen gebruikt om families van elkaar te onderscheiden. De afwijzing van het verzoek kan te maken hebben met de algemene schaarste, of het feit dat de visvoorraad primair bestemd was voor de grotere distributiekanalen of export naar Duitsland.