Handgeschreven brief (verklikbrief/melding). 13 april 1942 (gebaseerd op de markering "M. 1942 13/4"). [Administratieve koptekst:]
Nº 53 ~~8~~ M. 1942 13/4
77/36 [onleesbaar: Ecltekten Meunchem?]
With Brouwe [?] 12

[Brieftekst:]
Zou u zoo goed willen
wezen om steekproeven te
willen nemen
daar er individuen zijn die
aardappellen rijden met een
valschen kaart op naam van
een ander persoon hun
Portret is zelfs met zegel
en stempel vervalst
hun naam persoonsbewijs
is niet in overeenkomst met
het marktbewijs
dat tuig heeft nooit gewerkt
is er jaren te lui voor geweest
en de steun uit gevreten ten
kosten van anderen die vol
zorgen zitten
Let u goed op het ronde
stempel
z/o * Inhoud: De afzender vraagt de autoriteiten om gerichte controles ("steekproeven") uit te voeren. Er wordt melding gemaakt van individuen die frauderen met de distributie van aardappelen door gebruik te maken van documenten op naam van anderen.
* Vervalsing: De brief is technisch zeer specifiek over de aard van de fraude: de pasfoto’s ("Portret") op de documenten zouden zijn verwisseld en de officiële stempels en zegels zouden zijn nagemaakt. Er wordt gewezen op een discrepantie tussen het persoonsbewijs en het marktbewijs.
* Toon en Motivatie: De schrijver hanteert een emotionele en veroordelende toon ("dat tuig", "te lui", "steun uit gevreten"). De motivatie lijkt voort te komen uit een gevoel van onrechtvaardigheid: terwijl de daders zouden profiteren van sociale steun zonder te werken, leeft de rest van de bevolking in grote onzekerheid ("vol zorgen").
* Taalgebruik: De spelling is kenmerkend voor de tijd (bijv. "zoo", "valschen", "aardappellen") en vertoont enkele kleine slordigheden ("uit gevreten" in plaats van "uitgevreten"), wat kan duiden op een schrijver uit de arbeidersklasse. * Tweede Wereldoorlog: Het document dateert uit april 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Schaarste was aan de orde van de dag en het distributiestelsel bepaalde wie wat mocht eten.
* Distributie en Fraude: Vanwege de tekorten was er een levendige zwarte markt en werd er op grote schaal gefraudeerd met bonkaarten. Aardappelen waren een basisbehoefte; fraude hiermee werd door de autoriteiten streng gestraft.
* Het Persoonsbewijs: In 1941 werd het Persoonsbewijs (PB) ingevoerd. Het was een voor die tijd zeer moeilijk te vervalsen document met vingerafdrukken en specifieke stempels. De waarschuwing in de brief om "goed op het ronde stempel" te letten, duidt op de bekendheid van het publiek met de echtheidskenmerken van dit document.
* Verklikking: Anonieme of ondertekende meldingen zoals deze kwamen veelvuldig voor tijdens de oorlog. Ze werden vaak gedreven door persoonlijke veten, jaloezie of een rigide gevoel voor burgerplicht. Voor de bezetter waren dergelijke tips een belangrijke bron van informatie.