17 juni 1942. Aan de Veilingen. NEDERLANDSCHE GROENTEN- EN FRUITCENTRALE

BANKIER: DE TWENTSCHE BANK N.V.
'S-GRAVENHAGE

POSTREKENING No. 224314

DIRECTIE.
Dict. : KJ.- Typ.: SvV.-
No. 263/'42

AAN DE VEILINGEN.

[Handgeschreven: No 105/68/1 M.1942 18/6] 's-Gravenhage, 17 Juni 1942.

Betr.: VROEGE AARDAPPELEN (inclusief kasaardappelen).

[Stempel in rood: Gezien]

Met ingang van Donderdag 18 Juni 1942 is het rooiverbod voor vroege aardappelen, voorzoover geteeld op tuinbouwteeltvergunning of op een tijdelijke tuinbouwteeltvergunning zonder opdruk van het woord "Pootaardappelbedrijf", opgeheven, zoodat door de telers met het rooien van aardappelen mag worden begonnen.

Hieronder laten wij de richtlijnen volgen.

Kwaliteit.
1. De kwaliteit en de sorteering moeten voor iedere partij gelijk zijn.
2. Aangevreten, stukgestoken, sterk gepokte, groen gekleurde, misvormde en verder afwijkende aardappelen mogen in de te veilen partijen practisch niet voorkomen. De partijen moeten zooveel mogelijk droog worden aangeboden en vrij zijn van grond en onreinheden.

Sorteering.
De aardappelen moeten in twee sorteeringen worden aangevoerd:
1. sorteering 28 mm en op
2. kriel van 15-28 mm beide vierkantsmaat.

De afwijkende, zooals aangevretene, stukgestokene, sterk gepokte en groen gekleurde, aardappelen moeten als veevoeder worden afgezet.

Veevoederaardappelen.
De veevoederaardappelen moeten eveneens ter veiling worden aangevoerd en aan de V.B.N.A. afgeleverd.
De prijs, aan [den] teler uit te betalen, is maximaal f.2,20 per 100 kg., bij levering franco laadplaats.
Voor veevoeder mogen alleen die aardappelen worden afgeleverd, waarvoor door de P.I.C.A. een veevoederverklaring is afgegeven.

Prijs.
De prijs is vastgesteld als volgt:

[Logo linksonder: A 21976 - '42 - K 983]

--- Dit document is een officiële circulaire van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale, gericht aan de veilingen. De kernboodschap is de opheffing van het rooiverbod voor vroege aardappelen per 18 juni 1942.

De brief stelt strikte regels vast voor de handel:
* Toelating: Alleen telers met specifieke tuinbouwvergunningen (geen pootaardappelbedrijven) mogen rooien.
* Kwaliteitscontrole: Er wordt streng gelet op uiterlijke gebreken (vraat, ziekte, kleur). Beschadigde producten worden strikt gescheiden van de consumptievoorraad.
* Sorteernormen: Er wordt gewerkt met twee vaste maten (28 mm+ en kriel 15-28 mm).
* Bestemming afval: Afgekeurde aardappelen worden gereguleerd afgezet als veevoer via de V.B.N.A., tegen een vaste lage prijs en enkel met een officiële verklaring van de P.I.C.A.
* Prijsbeheersing: De Centrale hanteert een aflopend prijsschema voor de grotere aardappelen, waarschijnlijk om een overstroming van de markt te voorkomen en de distributie te spreiden. De krielprijs blijft constant.

--- Dit document stamt uit juni 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van een strak geleide economie en een distributiestelsel om de voedselvoorziening te controleren.

De Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale was een overheidsorgaan dat toezicht hield op de productie en distributie van tuinbouwproducten. De genoemde instanties zoals de V.B.N.A. (Vereniging van Bonden van Nederlandse Aardappelhandelaren) en de P.I.C.A. (Provinciaal Inkoopbureau voor Akkerbouwproducten) maakten deel uit van de bureaucratische structuur die moest voorkomen dat producten op de zwarte markt belandden.

Het rooiverbod was een maatregel om te voorkomen dat aardappelen te vroeg (en dus met een te lage opbrengst) werden geoogst, wat cruciaal was in een tijd van dreigende voedselschaarste. De gedetailleerde prijsvaststelling en kwaliteitsvoorschriften tonen aan hoezeer de vrije markt was uitgeschakeld ten gunste van staatscontrole. De lichte daling van de vastgestelde prijs gedurende de week suggereert een verwachting van toenemend aanbod naarmate meer telers begonnen met rooien.