Bestuursbesluit (overheids- of semi-overheidsbesluit). 9 juli 1942. [Linksboven, handgeschreven/stempel:]
No. 105/76/1
Gezien
STcl. 137
dd. 9/7/42

[Midden boven:]
13/7
BESTUURSBESLUIT NEDERLANDSCHE GROENTEN- EN FRUITCENTRALE.

[Rechtsboven:]
4 X

BESTUURSBESLUIT N.G.F.C. No. 88. [met handgeschreven kruis]

Het Dagelijksch Bestuur van de Stichting Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale, gevestigd te 's-Gravenhage, brengt hiermede ter algemeene kennis, dat het, gelet op het "Verbod vervoer van groenten en fruit 1942", ter vergadering van 9 Juli 1942 heeft besloten:

1º. in te trekken Bestuursbesluit No. 85;

2º. aan te wijzen als streken waar het vervoeren of doen vervoeren van warmoezerijgewassen en fruit - in dit besluit nader aan te duiden met "gewassen" - is verboden: het geheele land;

3º. ontheffing te verleenen van de verbodsbepaling bedoeld in artikel 1, lid 1 van het "Verbod vervoer van groenten en fruit 1942", voor het vervoeren of doen vervoeren: [Handgeschreven in de marge: Stcm 9/7 '42 No. 137?]

a. van eenig punt in een gemeente naar eenig ander punt binnen diezelfde gemeente gelegen, voorzoover het betreft rechtmatig verkregen gewassen;

b. door of ten behoeve van een teler, voorzoover het betreft vervoer van door dien teler rechtmatig geteelde gewassen, naar de veiling waarover hij zich heeft verplicht te zullen veilen, naar zijn bedrijfsgebouwen, of wel naar zijn woning;

c. door of ten behoeve van een pachter van ongeoogst fruit, voorzoover het betreft vervoer van door dien pachter rechtmatig geoogst fruit, naar de veiling waarover hij zich heeft verplicht te zullen veilen, naar zijn bedrijfsgebouwen, of wel naar zijn woning;

d. door of ten behoeve van een markttruinder, voorzoover het betreft vervoer van gewassen, die hij ingevolge artikel 2, lid 2 sub g of sub i van het Tuinbouwafzetbesluit ter markt aan verbruikers mag verhandelen en afleveren, naar de markt;

e. door of ten behoeve van een teler-kleinhandelaar, voorzoover het betreft vervoer van gewassen, die hij ingevolge artikel 2, lid 2 sub f of sub h van het Tuinbouwafzetbesluit rechtstreeks aan verbruikers mag verhandelen, naar die verbruikers;

f. door of ten behoeve van een in de groep kleinhandelaren, exporteurs of groothandelaren ingedeelden aangeslotene E, of een verwerker van gewassen, voorzoover het betreft vervoer van door dien aangeslotene respectievelijk door dien verwerker op de veiling of van een grossier rechtmatig gekochte gewassen, mits dit vervoer wordt gedekt door een door de betrokken veiling of grossier afgegeven nota, rekening of verklaring;

g. door een in de groep kleinhandelaren aangeslotene E, voorzoover het betreft vervoer van door dien aangeslotene rechtmatig verkregen gewassen, naar een verbruiker;

h. ten behoeve van een in de groep kleinhandelaren aangeslotene E, voorzoover het betreft vervoer van gewassen in een verpakking naar een verbruiker, mits de buitenste verpakkingseenheid of een daaraan bevestigde label op duidelijk zichtbare wijze is voorzien van:

1º. naam en adres van den betrokken aangeslotene;
2º. de letter E, gevolgd door het organisatienummer (bij de Centrale) van den betrokken aangeslotene;

z.o.z. Dit document is een officieel besluit van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale (N.G.F.C.) uit de Tweede Wereldoorlog. Het besluit stelt een algeheel transportverbod in voor groenten en fruit ("warmoezerijgewassen") voor het gehele Nederlandse grondgebied (punt 2º).

De essentie van het document ligt echter in punt 3º, waarin een reeks uitzonderingen (ontheffingen) wordt opgesomd. Deze uitzonderingen zijn strikt gedefinieerd om te voorkomen dat producten buiten het officiële distributiesysteem om (de zwarte markt) worden verhandeld. Transport is alleen toegestaan:
* Binnen de eigen gemeente.
* Direct naar de veiling of eigen bedrijfsgebouwen door de teler of pachter.
* Door geregistreerde handelaren (aangeduid als "aangeslotene E") mits zij beschikken over de juiste facturen of labels.

De handgeschreven aantekeningen en stempels in de linkermarge duiden op de administratieve verwerking en registratie van het besluit door controlerende instanties. De term "z.o.z." (zie ommezijde) onderaan geeft aan dat het besluit op de achterzijde van het papier doorloopt. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) werd de economie strak gereguleerd via het zogenaamde distributiestelsel. De N.G.F.C. was een van de 'bedrijfschappen' of centrale organen die door de bezetter werden gecontroleerd (onder het Secretariaat-Generaal van Landbouw en Visscherij) om de voedselvoorziening te beheersen.

Het doel van dit specifieke besluit uit juli 1942 was tweeledig:
1. Beheersing van de voedselstroom: Door transport te verbieden, werden telers gedwongen hun producten via de officiële veilingen aan te bieden. Zo kon de bezetter een deel van de oogst opeisen voor Duitsland ("Ausfuhr") en de rest rantsoeneren voor de Nederlandse bevolking.
2. Bestrijding van de zwarte handel: Door elk transport zonder papieren of buiten de directe route naar de veiling illegaal te maken, konden controleorganen (zoals de Crisis Controledienst, CCD) makkelijker optreden tegen illegale handel.

De datum, juli 1942, is saillant; dit was de periode waarin de schaarste in Nederland begon toe te nemen en de Duitse druk op de Nederlandse agrarische sector werd opgevoerd. N.G.F.C. No