Circulaire (Nr. 415/'42)
Origineel
Circulaire (Nr. 415/'42) 11 september 1942 Rb.V.V.O. -4-
Circ.No.415/'42 dd. 11 Sept.1942.
Wij wijzen U er op, dat voor de niet in onze circulaire genoemde producten, ingevolge de bekendmaking op grond van artikel I van de Prijzenbeschikking 1941 Groenten en Fruit, de laatst aangegeven prijzen blijven gelden.
UITSCHOT :
Producten, die onder normale omstandigheden afgekeurd zouden moeten worden, mogen thans als "uitschot" worden geveild tegen 50 % van den voor het afwijkende product vastgestelden prijs.
VERDEELING VAN DEN AANVOER.
| Export | Binnenland | ||
|---|---|---|---|
| Industrie | Versch | ||
| Druiven (alicante) | 90 % | — | 10 % |
| Peren en appelen | 80 % | — | 20 % |
| Tomaten | 80 % | 10 % | 10 % |
| Meloenen, komkommers en augurken | 70 % | — | 30 % |
| Sla | 60 % | — | 40 % |
| Koolrabi, bloemkool, boonen uitgezonderd pronkboonen, peen zonder lof, spitskool, roode- en savoyekool, uien B. en knolselderij | 50 % | — | 50 % |
| Witte kool | 50 % | 30 % | 20 % |
| Andijvie | 25 % | 25 % | 50 % |
| Pronkboonen | 50 % | 25 % | 25 % |
| Tomaten (bonken) | — | 100 % | — |
De exportpercentages moeten worden genomen van den totalen aanvoer (eventueel van de vermelde sorteeringen) der op de exportlijst voorkomende producten. De bevoorrading voor de keukens kan eerst uit het voor het binnenland bestemde gedeelte plaats vinden.
Wanneer de veiling in de onmogelijkheid verkeert hieraan op eenigerlei wijze te voldoen, dan dient onze Centrale hier-van tevoren in kennis te worden gesteld (toestel 32).
Wanneer een voor het binnenland bestemd gedeelte, uitgezonderd het product Andijvie, niet door het binnenland wordt afgenomen of den exportprijs niet opbrengt, dan dient ook dit deel voor export te worden verladen.
ANDI JVIE.
Wanneer de voor versche binnenlandsche consumptie bestemde 50 % niet geheel wordt afgenomen, komt het overblijvende gedeelte allereerst ten goede van de industrie ; neemt ook de industrie niet meer op, dan moet tot verlading voor export worden overgegaan. Het voor de industrie bestemde gedeelte dient bij onze afdeeling Conserveering te worden gemeld.
TOMATEN. (kriel en gescheurde).
Deze komen niet meer ter beschikking van de industrie, maar dienen voor het binnenland verkocht te worden.
PRUIMEN.
Voor de verdeeling van den aanvoer van dit product verwijzen wij U naar circulaire No.410/'42 dd. 8 September 1942.
DRUIVEN.
Druiven, welke uitsluitend bestemd zijn voor de fabrieken, mogen tegen een prijs van ten hoogste f 0.25 per kg. worden berekend. Deze druiven behoeven niet meer bij onze afdeeling Conserveering te worden gemeld. Als fabrikantleider voor de verdeeling van druiven is aangesteld de Heer A. Rijks van de firma van Olffen te Rotterdam, telefoon 44196 toestel I. Alle fabrieksdruiven, uitgezonderd die welke in het Westland worden aangevoerd, dienen bij den fabrikantleider te worden gemeld. De in het Westland aangevoerde fabrieksdruiven moeten rechtstreeks aan den vertegenwoordiger van de firma van Olffen, J.M. Valstar te Naaldwijk, telefoon 234, worden opgegeven.
WITTE KOOL.
De voor de industrie bestemde 30 % dient te worden gemeld bij den Heer A. de Waal, Secretaris Sectie Zuurkool van de vakgroep groentenverwerkende industrie, Hofplein B.4 te Alkmaar, telefoon 2256.
./. 5. Dit document is een administratieve circulaire uit de Tweede Wereldoorlog, opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Enkele opvallende kenmerken zijn:
- Centrale Planning: Het document illustreert de strakke regie van de bezetter op de voedselvoorziening via het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (Rb.V.V.O.). De marktwerking was volledig vervangen door distributiequota.
- Export naar Duitsland: De hoge exportpercentages (bijvoorbeeld 90% voor Alicante-druiven en 80% voor tomaten) laten zien dat een zeer groot deel van de Nederlandse productie direct naar Duitsland werd afgevoerd, ten koste van de binnenlandse consumptie.
- Gebruik van "Uitschot": Vanwege de toenemende voedselschaarste werden zelfs producten die normaal gesproken zouden worden afgekeurd ("uitschot"), officieel voor de verkoop bestemd tegen gereduceerde prijzen.
- Hiërarchie in bestemming: Er is een duidelijke rangorde: eerst export en industrie, waarbij restanten pas voor de "versche" (verse) binnenlandse markt beschikbaar kwamen, tenzij anders aangegeven (zoals bij kriel-tomaten).
- Personen en Bedrijven: Er worden specifieke namen genoemd van functionarissen (Heer A. Rijks, Heer A. de Waal) en bedrijven (Firma van Olffen, J.M. Valstar), die als "fabrikantleider" of sectorsecretaris optraden in deze gereguleerde economie. In 1942 was de Nederlandse economie volledig ondergeschikt gemaakt aan de Duitse oorlogsmachinerie (Kriegswirtschaft). Het Rb.V.V.O. speelde een cruciale rol in het beheersen van de voedselstromen om zowel de Duitse bevolking en legers te voeden als de Nederlandse bevolking op een minimumniveau van rantsoenering te houden.
De genoemde "Prijzenbeschikking 1941" was een instrument om inflatie en zwarte handel tegen te gaan door maximumprijzen vast te stellen. De sectie "Zuurkool" in Alkmaar is historisch logisch, gezien de regio (Langedijk) het centrum van de koolteelt en verwerking was. De vermelding van het Westland onderstreept het belang van het glastuinbouwgebied voor de productie van druiven en tomaten. Dit document toont de bureaucratische werkelijkheid achter de schaarste die de Nederlandse bevolking in die jaren ervoer.