Circulaire (Nr. 549/'42). 4 december 1942. - 3 - Circ.No.549/'42 dd.4 Dec.1942.

Wij wijzen U er op, dat voor de niet in onze circulaire genoemde producten, ingevolge de bekendmaking op grond van artikel I van de Prijzenbeschikking 1941 Groenten en Fruit, de laatst aangegeven prijzen blijven gelden.

UITSCHOT.
Producten die onder normale omstandigheden afgekeurd zouden moeten worden, mogen thans als "uitschot" worden geveild tegen 50% van den voor het afwijkende product vastgestelden prijs.

VERDEELING VAN DEN AANVOER.

De exportpercentages moeten worden genomen van de goedgekeurde op de exportlijst voorkomende producten. De bevoorrading voor de keukens kan eerst uit het voor het binnenland bestemde gedeelte plaats vinden.
Wanneer een voor het binnenland bestemd gedeelte niet door het binnenland wordt afgenomen of den exportprijs niet opbrengt, dan dient ook dit deel voor export te worden verladen.

WITTE KOOL.
De voor de industrie bestemde 60% dient te worden gemeld bij den Heer A. de Waal, Secretaris Sectie Zuurkool van de vakgroep groentenverwerkende industrie, Hofplein B.4 te Alkmaar, telefoon 2256.

KROTEN.
De telers mogen ten hoogste 5% per week van hun geteelde kroten aanvoeren. De veilingen dienen hierop toe te zien.

PASTINAKEN EN KOOLRAPEN.
Hiervoor verwijzen wij naar onze circulaire No. 541 dd. 27 November 1942.

KWALITEITSVOORSCHRIFTEN.
De kwaliteitsvoorschriften voor 1942 U toegezonden bij circulaire No. 62 dd. 20 Februari 1942, dienen te worden gehandhaafd behoudens indien in deze circulaire afwijkende voorschriften ten aanzien van de maat, sorteering of anderszins zijn gegeven.

PEEN ZONDER LOF.
Alle peen, anders dan jonge bospeen, dient als gebroken peen te worden aangevoerd. Gebroken peen moet volgroeid zijn, terwijl er geen gebarsten, vertakte of houterige exemplaren in mogen voorkomen.
Voor sorteering I komt alleen in aanmerking "Amsterdamsche bak" en "Nantes", welke steeds schoongewasschen ter veiling moeten worden aangevoerd.
Kleine peen van andere soorten, mits gezond, niet gebarsten of vertakt, moet ongewasschen maar ontdaan van zand en grond als stekpeen worden geveild tegen een prijs van f. 2.50 per 100 kg.
Afgekeurde peen, mits vrij van grond en vuil, moet worden geveild tegen een prijs van maximaal f. 1.50 per 100 kg.
Roode peen in de klasse II, III en IV mag ongesorteerd worden aangevoerd in de prijsklasse van de grofste in elke partij voorkomende peen. Dit document is een ambtelijke richtlijn die de totale controle over de agrarische sector tijdens de bezettingsjaren illustreert. Er vallen enkele zaken op:

• Economische sturing: De prijzen zijn tot op de cent nauwkeurig vastgelegd (bijv. f. 4.50 voor industriepastinaken). Er is een strikt onderscheid tussen "Goede" en "Afwijkende" kwaliteit.
• Exportprioriteit: De tabel "Verdeeling van den Aanvoer" toont aan dat een zeer groot deel van de Nederlandse oogst direct bestemd was voor export (lees: naar Duitsland). Bij peren was dit zelfs 80%, bij appelen en sla 60%.
• Schaarstebeheersing: De bepaling dat "uitschot" (normaal gesproken afval) nu voor 50% van de prijs verkocht mag worden, wijst op de nijpende voedselschaarste en het streven om elke calorie te benutten.
• Bureaucratische controle: De melding van de "Sectie Zuurkool" in Alkmaar toont de verzuiling en de fijnmazige organisatie van de 'Vakgroepen', die door de bezetter werden ingezet om de productie te reguleren.
• Rantsoenering van aanvoer: Bij kroten (bieten) wordt zelfs de wekelijkse aanvoer door de teler beperkt (5%), waarschijnlijk om prijsfluctuaties te voorkomen en een constante stroom naar de verwerkende industrie of export te garanderen. In december 1942 was de Tweede Wereldoorlog in volle gang. Nederland was volledig geïntegreerd in de Duitse oorlogseconomie. De voedselvoorziening werd centraal geleid door de overheid (onder toezicht van de Duitsers) om te voorkomen dat er zwarte handel ontstond en om te garanderen dat de Duitse Wehrmacht en de Duitse bevolking werden bevoorraad.

De "Prijzenbeschikking 1941" vormde de juridische basis voor deze prijsbeheersing. Alkmaar was (en is) het centrum van de 'Greenport' in Noord-Holland, specifiek voor de koolteelt, wat de specifieke vermelding van de "Sectie Zuurkool" aldaar verklaart. Voor de gewone Nederlander betekenden deze hoge exportquota dat kwaliteitsvruchten en -groenten steeds minder beschikbaar waren in de eigen winkels, wat uiteindelijk zou leiden tot de extreme tekorten later in de oorlog.