Bestelbon voor groentendistributie. Gemeentelijke Distributie van Groenten

Bestelbon A № 043754

GEZINSKAART No. ................................................................

Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen afgifte van dezen bon en van de desbetreffende strook der gezinskaart. De groenten kunnen op de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald aan distributieplaats ................................................................ .

Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling ................................................................

[Rechterkolom:]
.......... pond roode kool
.......... „ savoye kool
.......... „ uien
.......... „ wortelen
.......... „ koolrapen
.......... „ bieten (rauw)
.......... „ zuurkool

Totaal .......... pond à 3 cent per kg = f..........

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.

(Handteekening) Dit document is een ongebruikte bestelbon voor de distributie van groenten in de gemeente Amsterdam (herkenbaar aan de drie Andreaskruisen linksboven). De bon diende gekoppeld te worden aan een 'gezinskaart', een officieel document dat de basis vormde voor de rantsoenering van een huishouden.

Opvallend is de specifieke lijst met groenten: rode kool, savooiekool, uien, wortelen, koolrapen, (rauwe) bieten en zuurkool. Dit zijn stuk voor stuk houdbare wintergroenten die tijdens de oorlogsjaren de ruggengraat vormden van het Nederlandse dieet door hun hoge voedingswaarde en lokale beschikbaarheid. De prijsstelling "3 cent per kg" getuigt van de gereguleerde prijzen om woekerprijzen op de zwarte markt tegen te gaan. De bon bevat strikte regels over de geldigheid (slechts één week na bestelling) en de onvervangbaarheid bij verlies, wat de schaarste en het bureaucratische karakter van het distributiesysteem benadrukt. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) ontstonden al snel tekorten aan voedsel en andere eerste levensbehoeften. Om een eerlijke verdeling te garanderen, werd een complex distributiesysteem opgezet onder leiding van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd.

Burgers kregen distributiestamkaarten en inlegvellen met bonnen. Voor groenten werden vaak aparte bestelsystemen via gemeentelijke distributiediensten gebruikt, omdat deze producten minder lang houdbaar waren dan droge waren zoals suiker of meel. Dit specifieke document stamt waarschijnlijk uit de latere oorlogsjaren, toen de voedselvoorziening steeds nijpender werd en men volledig afhankelijk was van wat de eigen bodem schaften (zoals de genoemde koolsoorten en wortelen). De bon illustreert de dagelijkse realiteit van het 'leven op de bon', waarbij men precies moest plannen wat men wanneer kon ophalen bij de toegewezen distributieplaats. Gemeente Amsterdam Rijksbureau