Handgeschreven brief (verzoekschrift).
Origineel
Handgeschreven brief (verzoekschrift). 8 november 1943. A. Alphen (Polanenstraat 50 II, Amsterdam). No.29/94/1 M. 1943 11/11 [stempel]
Amsterdam.
8/11. 43.
Mijnheer
Ik kom met een vriendelijk
verzoek tot u. Of u ook voor
mij iets zou kunnen doen voor
een standplaats met koek
op den Nieuwmarkt. Ik
heb reeds een vaste standplaats
op den Nieuwmarkt voor
serviesgoederen. Maar aan-
gezien dat het zoo slecht gaat
kom ik tot u met het boven
genoemde artikel. Ik ben
reeds bij de marktmeester geweest
en die zij dan, dat het wel
zal gaan en dat ik al meer
dan drie jaar er mee heb gestaan
en dat het met bon verkocht
word daar kan u van op
aan. Wand daar staan ik reeds
voor bekend. Bij voorbaat
mij dank
Hoogachtend A. Alphen
Polanenstraat
No 50 II De brief is geschreven in een duidelijk leesbaar, maar enigszins volks handschrift, kenmerkend voor de periode. De auteur, A. Alphen, verzoekt de instanties (waarschijnlijk het Marktwezen van de gemeente Amsterdam) om toestemming voor een assortimentswijziging.
De kernpunten uit het verzoek zijn:
* Economische noodzaak: De verkoop van serviesgoederen levert door de oorlogsomstandigheden niet genoeg meer op ("gezien dat het zoo slecht gaat").
* Ervaring: De schrijver benadrukt dat hij/zij al drie jaar op de Nieuwmarkt staat en een goede reputatie heeft.
* Referentie: De marktmeester is reeds geraadpleegd en heeft informeel een positief advies gegeven.
* Regelgeving: Er wordt expliciet vermeld dat de koek "met bon" (volgens het distributiestelsel) verkocht zal worden, wat essentieel was voor legale handel tijdens de bezetting.
Taalkundig vallen de voor die tijd gebruikelijke spelling en grammaticale vormen op, zoals "den Nieuwmarkt" en de verwisseling van 'zij' (zei) en 'wand' (want). Dit document stamt uit november 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De economie was volledig ontregeld en veel goederen waren schaars of enkel nog op de zwarte markt verkrijgbaar. Serviesgoederen werden als luxe of niet-essentieel beschouwd, terwijl koek (mits binnen het bonnensysteem) een gewild voedingsmiddel was.
De Nieuwmarkt in Amsterdam was van oudsher een belangrijke marktplaats, maar de context was in 1943 beladen: de buurt eromheen (de voormalige Jodenbuurt) was door de deportaties grotendeels leeg komen te staan. De administratieve stempels en nummers op de brief wijzen op een strikte bureaucratische controle van het marktwezen door de bezetter en de collaborerende of onderdanige gemeentelijke instanties. Het adres van de afzender, Polanenstraat 50 II, bevindt zich in de Spaarndammerbuurt in Amsterdam-West.