Officieel rapport / Proces-verbaal. 12 november 1943. MARKTWEZEN AMSTERDAM

No. 29/97/1 M. 1943 $^{27}$

R A P P O R T

[Handgeschreven in de rechterbovenhoek:]
mw 14 dagen
+ voorstel
onbep. tijd.
D

Ondergeteekende, J. H. de Grebber, Controleur bij het Marktwezen, rapporteert U het navolgende:
"Op Vrijdag, 12 November 1943 bevond ik mij ter contrôle op de dagmarkt NIEUWMARKT alhier. Door een man werd een standplaats ingenomen voor den verkoop van zuurwaren. Ik constateerde, dat de man pakjes gerookte bliek aan het publiek verkocht en afleverde tegen den prijs van F. 1.-- per drie pakjes. Deze pakjes wegen per stuk ongeveer 100 gram. De maximum prijs van gerookte bliek bedraagt F. 0,65 per 500 gram. De prijs van één pakje zou dus F. 0.13 mogen bedragen.
De man was genaamd Jan Klugt, geboren 6 October 1919, en wonende Kloveniersburgwal 121, 3e etage alhier. Hij verklaarde mij desgevraagd; "Ik heb deze pakjes gerookte bliek in Volendam gekocht tegen den prijs van F. 0,26 per stuk. Ik verkoop ze tegen F 0.35 per stuk of 3 pakjes voor F. 1,-".
Klugt is in het bezit van een geldige vaste plaats voor de Nieuwmarkt.
Waarvan dit rapport te Amsterdam op 12 November 1943.

De Controleur voornoemd,
[Handtekening: J.H. de Grebber]

Aan
Den Heer Directeur van het Marktwezen
A L H I E R .

[Linksonder handgeschreven in rood/potlood:]
Klugt 29/97/2
W&M 29/97/3 Het document is een ambtelijk rapport van een marktcontroleur gericht aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het rapport is de constatering van een economisch delict: prijsopdrijving.

De koopman, Jan Klugt, verkocht gerookte bliek (een vissoort) voor een prijs die ruim tweeënhalf keer zo hoog lag als de wettelijk vastgestelde maximumprijs (33 cent per stuk vs. de toegestane 13 cent). Uit de verklaring van Klugt blijkt dat hij de vis zelf al had ingekocht boven de maximumprijs (26 cent), wat wijst op een keten van illegale prijsvorming in de oorlogstijd.

De handgeschreven aantekening rechtsboven suggereert de voorgestelde strafmaat: een schorsing van 14 dagen met een voorstel tot uitsluiting voor onbepaalde tijd, wat voor een marktkoopman een zeer zware sanctie was. Dit document stamt uit november 1943, een periode tijdens de Duitse bezetting van Nederland waarin schaarste en distributie de dagelijkse realiteit bepaalden. De overheid hanteerde strikte prijsbeheersing om de zwarte markt en inflatie in te dammen. Het Marktwezen Amsterdam speelde een cruciale rol in de handhaving hiervan op de lokale markten.

De Nieuwmarkt was in deze periode een belangrijke plek voor de voedselvoorziening, maar lag ook midden in de voormalige Jodenbuurt (Joodsche Wijk), die tegen eind 1943 grotendeels was leeggehaald door deportaties. Handhaving van prijsvoorschriften werd door de autoriteiten uiterst serieus genomen, aangezien illegale handel de gecontroleerde distributie van schaarse goederen zoals vis ondermijnde.