Ambtsverslag / Rapportage van een incident. [Hoofdtekst]

laakbare handeling zal rapporteren aan den Directeur van onzen Dienst.
Voorts verklaar ik dat Stromberg Zaterdagmorgen 4 Dec visch heeft gekocht en ’s middags wederom heeft getracht visch te koopen. Daar de aanvoering gering was, en er veel menschen stonden te wachten die geen visch hadden gekocht, heb ik hem medegedeeld dat degene die nog geen visch hadden, voorgingen.
Als later mocht blijken dat er eventueel geen liefhebbers meer waren, wat echter niet te voorzien was, dan mocht hij voor de tweede keer visch koopen.
Stromberg was daarover zeer ontstemd, hij zou mij wel krijgen en een klacht indienen bij den Burgemeester van Amsterdam,

Amsterdam, 4 Dec ’43
[Signatuur:] J.L. Vrij

[Toegevoegde aantekeningen in de kantlijn en onderaan]

(In rood:) Insp. Oproepen
(In potlood/pen doorheen de tekst:) Stromberg Oproepen 22-12-’43

Het rapport van de Hr Vrij acht ik zeer onvolledig daar bij onderzoek gebleken is, dat Vrij bij het incident tusschen Offermans en de Bruin [doorstreept: Stromberg] niet aanwezig is geweest en hij dus niet kon beoordeelen of Stromberg de orde heeft verstoord door het stellen van vragen inzake de aanvoer van visch.
Stromberg heb ik er op gewezen, dat hij zich voortaan van critiek heeft te onthouden.
In v. opbergen. 3-1-44 deltour

(Rechts in de marge:)
Verder onderzoek door de Recherche.
Opger. per 29/12 ’43. [Initialen] Het document betreft een intern verslag over een conflict op een markt of distributiepunt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van het conflict is de schaarste aan voedsel (vis).

1. De aanklacht: J.L. Vrij rapporteert dat een zekere Stromberg tweemaal op één dag vis probeerde te kopen terwijl de voorraad beperkt was. Vrij hanteerde het principe 'wie nog niets heeft gehad, gaat voor'. Stromberg reageerde hierop woedend en dreigde met een klacht bij de burgemeester.
2. De beoordeling: Een hogere functionaris (Deltour) stelt de rapportage van Vrij ter discussie. Na onderzoek blijkt dat Vrij niet persoonlijk getuige was van het incident tussen de andere betrokkenen (Offermans en Stromberg).
3. Resultaat: Hoewel de betrouwbaarheid van de rapporteur (Vrij) wordt betwijfeld, krijgt Stromberg toch een waarschuwing dat hij zich moet onthouden van "critiek". De zaak wordt begin 1944 gesloten ("In v. opbergen"). Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse spanningen in bezet Nederland (december 1943).
4. Schaarste en distributie: De "geringe aanvoering" van vis dwingt tot strikte regels bij de verkoop. Honger en schaarste leidden vaak tot ruzies in wachtrijen.
5. Gezag en controle: Zelfs kleine incidenten over het kopen van een extra vis werden officieel gerapporteerd, onderzocht door de recherche en administratief vastgelegd.
6. De rol van de Burgemeester: Het dreigen met de Burgemeester van Amsterdam (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) geeft aan dat burgers probeerden via officiële kanalen hun recht te halen, zelfs tegenover dienstdoende ambtenaren.
7. Bureaucratie: De opeenstapeling van verschillende handschriften en data (4 dec, 22 dec, 29 dec, 3 jan) laat zien hoe traag en methodisch de ambtelijke molen draaide, zelfs voor relatief kleine vergrijpen.