Ambtsbericht / Rapport van het Marktwezen Amsterdam. (Getypte tekst)

MARKTWEZEN AMSTERDAM
No. ~~97/8/4~~ M. 1043 3½
RAPPORT

Ondergeteekende, J. H. de Grebber, Controleur bij het Marktwezen, rapporteert U het navolgende;

Op Maandag, 29 November 1943, bevond ik mij ter contrôle op de weekmarkt "WESTERSTRAAT" alhier. Door een persoon werd een verkoopplaats ingenomen voor den verkoop van groenten. Ik constateerde, dat deze persoon uien aan het publiek verkocht en afleverde tegen den prijs van F. 0,55 per K.g. De maximumprijs van uien bedraagt F. 0,12 per k.g.

De man gaf mij desgevraagd op te zijn genaamd Antoon Bertelkamp, geboren te Amsterdam, 16 September 1885 en wonende te Amsterdam, Marnixstraat 181, 2e etage. Hij verklaarde mij verder; "Ik heb momenteel geen groententoewijzing meer, daar ik het benoodigde aantal bonnen (151) niet bij elkaar heb kunnen krijgen. Ik heb deze uien buiten de groentenmarkt om gekocht tegen den prijs van F. 0,37 per k.g. De naam en adres van deze persoon is mij onbekend."

Bertelkamp voornoemd is in het bezit van een geldige toegangskaart voor de Centrale Markt (Kl75).

Waarvan dit rapport te Amsterdam op 30 November 1943.

De Controleur voornoemd,
(w.g.) J.H. de Grebber

Aan
Den Heer Directeur van het Marktwezen
ALHIER.

(Handgeschreven kanttekeningen)

• Rechtsboven: 14 dagen uitsluiten dagmarkten en voorstel Weth. voor onbep. tijd
• Linksboven/midden (schuin): 33/14/1 rapport door naar Prijsbeheersing mededeeling van onzen voorstel. Th. Steinbach mededeelen met opdracht Dir. om toegangskaart in te nemen.
• Onderzijde: 77/8/1/2 w l m / 77/8/1/3 prysbete / 77/8/1/4 Bertelk. en en mededeeling te doen aan [onleesbaar, mogelijk Verwulhanten]. Dit rapport documenteert een economisch delict (prijsopdrijving) tijdens de Duitse bezetting. De kern van de overtreding is de verkoop van uien voor 55 cent per kilo, terwijl de vastgestelde maximumprijs slechts 12 cent was — een overschrijding van ruim 450%.

De verklaring van de verdachte, Antoon Bertelkamp, illustreert de precaire situatie op de levensmiddelenmarkt in 1943. Hij kon niet aan de benodigde distributiebonnen komen voor een legale toewijzing en nam zijn toevlucht tot de zwarte markt ("buiten de groentenmarkt om"). Hij kocht de uien zelf al in voor 37 cent, wat fors boven de officiële consumentenprijs lag, en verkocht ze met winst door.

De handgeschreven notities tonen de snelle ambtelijke sancties: directe uitsluiting van de markt voor 14 dagen, het intrekken van de vaste toegangskaart voor de Centrale Markt en een voordracht aan de Wethouder voor een verbod voor onbepaalde tijd. Ook werd de Dienst Prijsbeheersing ingeschakeld. In oorlogstijd was de Nederlandse economie streng gereguleerd via een distributiesysteem en prijsbeheersing om schaarste te managen en woekerprijzen te voorkomen. Het Marktwezen Amsterdam hield hierop streng toezicht. De Westerstraatmarkt in de Jordaan was een brandpunt van deze controles. Dergelijke documenten geven een rauw beeld van de dagelijkse overlevingsstrategieën van marktkooplui en de repressieve rol van de overheid in een tijd van extreme tekorten. De genoemde "Centrale Markt" verwijst naar de groothandelsmarkt aan de Jan van Galenstraat. H. de Grebber J.H. de Grebber Marktwezen