H. de Grebber

Getypt ambtelijk rapport op papier.

Dit document is een verslag van een kleinschalige overtreding van de marktregels tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een 17-jarige jongen, G.F. van Heumen, heeft zijn legitimatiebewijs voor de Centrale Markt uitgeleend aan een jongere vriend die tijdens zijn schoolvakantie de markt wilde bezoeken. De tekst illustreert de strikte bureaucratische controle op toegangsbewijzen in die periode. Hoewel de reden onschuldig lijkt ("wilde gaarne eens op de Centrale Markt kijken"), werd er direct een formeel rapport opgesteld door de 'Controleur van het Marktwezen'. De handgeschreven aantekening linksonder ("1 week uitsluiten") duidt op de opgelegde sanctie: Van Heumen mocht de markt een week lang niet op.

Officieel rapport van een controleur.

In dit rapport doet controleur J. H. de Grebber verslag van een onregelmatigheid op de Centrale Markt in Amsterdam. De 17-jarige W. F. Evers werd 's ochtends vroeg aangetroffen terwijl hij een vrachtwagen laadde voor een grossier. Hij gaf toe dat hij had gelogen tegen het kaartenkantoor om een "personeel-kooper" kaart (PK-kaart) te bemachtigen, zodat hij vóór de officiële openingstijd van 8:15 uur toegang tot de markt kon krijgen. Evers claimde dat de groenten bestemd waren voor de Duitse Wehrmacht (Dienststelle Bergen). De controleur nam de zaak hoog op en kondigde een nader onderzoek aan om te verifiëren of deze bewering waar was. De handgeschreven aantekeningen suggereren dat er ook gecontroleerd moest worden of Evers op andere plekken goederen had geladen en dat de zaak moest worden overgedragen aan de Centrale Controledienst (CCD).

Officieel proces-verbaal / Rapport van het Marktwezen Amsterdam.

* **De Overtreding:** Groentenhandelaar Weber heeft buiten de officiële kanalen (niet bij een grossier) twee kisten rabarber gekocht voor 9,50 gulden per kist. Gezien het gewicht van 10 kg per kist betaalde hij 0,95 gulden per kg. De wettelijk vastgestelde maximumprijs was slechts 0,095 gulden (9,5 cent). Hij betaalde dus exact tien keer de toegestane prijs. * **Motivatie:** Weber voert aan dat hij zijn klanten meer variatie wilde bieden dan de schamele hoeveelheid andijvie die hem via het officiële toewijzingssysteem (bonnen) was toegekend. Dit is een klassiek voorbeeld van hoe schaarste tijdens de bezettingsjaren leidde tot 'economische delicten'. * **Handhaving:** De controleur observeert de verdachte situaties (kisten die onbeheerd op een laadwal staan) gedurende enkele uren. Na de aanhouding wordt de legitimatiekaart van de handelaar direct ingenomen, wat destijds een zware maatregel was die de bedrijfsvoering direct belemmerde. * **Sociale context:** De vermelding van het aantal klanten (50) en bonnen (151) geeft inzicht in de schaal van een kleine Amsterdamse buurtwinkel in de Dapperbuurt tijdens de oorlog. ---

Officieel rapport / proces-verbaal.

Het document beschrijft een economisch delict tijdens de Duitse bezetting. Johanna Maria Hijstek werd op de Nieuwmarkt betrapt op twee overtredingen: 1. **Distributiefraude:** Het verkopen van gebak (roombollen) zonder de verplichte distributiebonnen te innen. Dit werd in oorlogstijd zwaar opgenomen omdat het de gecontroleerde voedselvoorziening ondermijnde. 2. **Overtreding Prijsaanduidingsbesluit 1941:** Het niet duidelijk vermelden van de prijs van de goederen. Deze wet was door de bezetter ingevoerd om woekerprijzen en zwarte handel tegen te gaan. De handgeschreven aantekening ("14 dagen + vonnis Weth. onbep. tijd") wijst op de administratieve sanctie: waarschijnlijk een schorsing van de markt voor 14 dagen en een voordracht aan de Wethouder voor een ontzegging van de standplaats voor onbepaalde tijd. ---

Officieel ambtelijk rapport (proces-verbaal).

Dit document is een getuigenis van de strikte economische controle in het bezette Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Controleur De Grebber rapporteert een overtreding van het distributiestelsel. Hendrik Engel, een 57-jarige Amsterdammer, werd op heterdaad betrapt terwijl hij koek en gebak verkocht op de Albert Cuypmarkt zonder de vereiste distributiebonnen te innen. De nauwkeurigheid waarmee Engel wordt geïdentificeerd (geboortedatum, adres en het nummer van zijn **persoonsbewijs**) is kenmerkend voor de bureaucratische controle van die tijd. De handgeschreven aantekeningen onderaan suggereren de afhandeling van de zaak: "14 dagen" duidt waarschijnlijk op een schorsing van de vergunning of een marktverbod voor die duur. De rode onderstrepingen en vinkjes tonen aan dat het rapport intern is verwerkt en gecontroleerd.

Officieel rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een proces-verbaal van een economisch delict tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De kern van de overtreding is het verkopen van schaarse goederen (gebakjes) zonder de wettelijk verplichte distributiebonnen te innen. De prijs van 50 cent per stuk was voor die tijd aanzienlijk hoog, wat duidt op woekerprijzen of handel op de zwarte markt. De handgeschreven aantekeningen rechtsboven lijken de voorgestelde strafmaat aan te geven: een schorsing van 14 dagen van de markt en een boete van 10 gulden, met daarbij het voorstel voor een ontzegging voor "onbepaalde tijd". De initialen "JP" zijn waarschijnlijk van de leidinggevende of de ambtenaar die de strafmaat bepaalde. Opvallend is dat de tekst van de achterzijde van het papier doorschijnt. Hierop zijn flarden te lezen van persoonsgegevens (o.a. "Haarlem, 4 october 1911", waarschijnlijk de geboortegegevens van Voers die op de voorzijde afgebroken zijn).

Officieel rapport van de gemeente Amsterdam.

Dit document is een ambtelijk proces-verbaal of rapport opgesteld door een marktcontroleur van de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de rapportage is de vaststelling van twee strafbare feiten begaan door Nicolaas van der Waals op de Dapperstraatmarkt: 1. **Economisch delict (Distributie):** De verkoop van schaarse goederen (koek en gebak) zonder de wettelijk verplichte distributiebonnen in te nemen. Dit duidt op illegale handel of 'zwarte markt'-praktijken. 2. **Overtreding Prijsaanduidingsbesluit 1941:** Het niet duidelijk zichtbaar prijzen van de koopwaar. Dit besluit was bedoeld om prijsopdrijving en woekerwinsten tijdens de bezettingsjaren tegen te gaan. Het rapport is zakelijk en feitelijk opgesteld, inclusief de exacte personalia van de verdachte en zijn vergunningsstatus (jaarkaart nr. 108). De handgeschreven krabbels in de marge wijzen op de administratieve verwerking door de afdeling Marktwezen.

Officieel rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit rapport beschrijft een inspectie op de Dappermarkt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Controleur De Grebber constateert dat marktkoopman Karel Johannis Landzaat suikerwerk en speculaas verkoopt zonder de wettelijk verplichte distributiebonnen in te nemen. Daarnaast ontbreken de prijsaanduidingen, wat een overtreding is van het Prijsaanduidingsbesluit 1941. Opvallend is het verweer van de koopman: hij stelt dat hij normaal gesproken volgens de regels werkt, maar dat hij nu een uitzondering maakt vanwege het naderende Sinterklaasfeest ("om het publiek te helpen"). Het document illustreert de spanning tussen de strenge distributiewetten van de bezetter en de behoefte van de bevolking aan schaarse goederen tijdens feestdagen.

Handgeschreven ambtelijk memorandum of conceptbrief.

Het document is een verslag of advies over de handhaving van distributiewetten op de Amsterdamse Nieuwmarkt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een zekere marktkoopman Helder is gerapporteerd voor het verkopen van "koek zonder bon" (verkoop buiten het distributiestelsel om). Opvallend in de tekst is de ambtelijke worsteling met de effectiviteit van de controles. Er wordt eerlijk toegegeven dat verdere controles door controleur De Grebber weinig zin hebben, omdat hij inmiddels een te bekend gezicht is op de markt ("te zeer bekend werd gevonden"). De kooplieden herkennen hem waarschijnlijk van verre, waardoor zij hun illegale handel tijdelijk staken zodra hij verschijnt. De vele doorhalingen wijzen erop dat dit een concept is waarbij de formulering zorgvuldig werd gewogen.

Ambtsedig rapport (proces-verbaal).

* **De Overtreding:** Bertus Blankenstijn verkocht 'Goudreinetten' (appels) voor 2,50 gulden per kilo, terwijl de wettelijk vastgestelde maximumprijs slechts 0,68 gulden was. Dit is een overschrijding van bijna 400%. * **Misleiding:** De handelaar bekent dat hij een misleidend bordje gebruikte ("voor oude kaarten") als "camouflage" om inspecteurs en de politie te doen geloven dat het om een reguliere distributie aan vaste klanten ging, in de hoop zo controles te ontduiken. * **Directe sanctionering:** De rapporteur (De Grebber) heeft direct ingegrepen door de resterende voorraad appels ter plekke tegen de correcte maximumprijs aan het aanwezige publiek te verkopen. Dit was een gebruikelijke methode om illegale winsten te voorkomen en het publiek direct te laten profiteren van de correcte prijzen. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar het 'Prijsbeheersingsbesluit' en de 'Prijzenbeschikking 1941', noodwetgeving die door de bezetter was ingevoerd om de economie en inflatie te beheersen.

Handgeschreven notitie (in blauwe inkt) op de achterzijde van een doorslag/carbonkopie van een getypt rapport.

De notitie is een interne instructie of melding binnen een (waarschijnlijk politionele of controlerende) instantie tijdens de Duitse bezetting. 1. **"Gekonfetti'd":** Dit is een zeer specifieke term. Het strooien van confetti (vaak oranje of in de nationale kleuren) werd tijdens de oorlog gebruikt als een vorm van protest of het vieren van geallieerd succes. Het feit dat hierover een "ernstige waarschuwing" is gegeven door figuren genaamd Lieberg en De Haan, duidt op surveillance van anti-Duitse uitingen. 2. **Personen:** De namen "Lieberg & De Haan" treden hier op als autoriteiten of inspecteurs. De naam "Grebbe" in de handgeschreven tekst correspondeert met de naam "De Grebber" in de getypte achtergrondtekst, wat suggereert dat deze specifieke persoon of locatie onder toezicht stond. 3. **Instructie:** De zin "Contrôle op morgen van buiten" wijst op een geplande observatie van het pand vanaf de straatzijde op 6 november 1943.

Officieel inspectierapport (typschrift met handgeschreven kanttekeningen).

Dit rapport documenteert een economisch delict tijdens de oorlogsjaren in Amsterdam. De kernpunten zijn: * **Overtreding van prijsregels:** Gijsbertus Oudhof overtrad het Prijsaanduidingsbesluit 1941 door producten niet te prijzen en aanzienlijk meer te vragen dan de wettelijke maximumprijs (bijv. 30 cent voor wortelen die 13 cent mochten kosten). * **Oppotten/Achterhouden van voorraad:** Oudhof hield een aanzienlijke partij fruit (peren, appelen, perziken) achter in een ruimte achter de winkel, terwijl dit niet in de winkel zelf lag. * **Directe interventie:** De controleur dwong de winkelier om de verborgen voorraad de volgende dag onder direct toezicht tegen de juiste prijs aan 100 geregistreerde klanten te verkopen. * **Handhavingsketen:** Het rapport toont de samenwerking tussen het gemeentelijke Marktwezen en de rijksdienst voor Prijsbeheersing. Terwijl de ene winkelier (Rem) zich aan de regels hield, werd de ander (Oudhof) overgedragen voor verdere vervolging.

Ambtelijke notitie of begeleidend schrijven (concept of afschrift).

* **Inhoud:** De afzender retourneert een officieel stuk (met referentienummer 547 L. 176 / 43) dat hij ter inzage had ontvangen. Hij voegt hierbij een afschrift van een rapport dat is opgesteld door een van zijn ondergeschikten, de heer De Grebber, die de functie van "controleur" bekleedt. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in een formele, ambtelijke stijl ("In bijlage dezer heb ik de eer U te doen toekomen"). De spelling (zoals "opzigtelijk", "den controleur") is kenmerkend voor het Nederlands van voor de spellinghervorming van 1947. * **Vorm:** De marginale toevoeging "opzigtelijk" is waarschijnlijk bedoeld om de aard van de kennisneming te preciseren. De afkorting "afd. C. M." rechtsboven verwijst vermoedelijk naar de administratieve eenheid (mogelijk 'Afdeeling Crisis-Maatregelen').

Officieel rapport/proces-verbaal van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.

Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse spanningen op de Amsterdamse markten tijdens de Duitse bezetting. Het rapport beschrijft niet alleen een simpel economisch vergrijp (het achterhouden van vis voor de zwarte markt of eigen gebruik in een illegale opslagruimte), maar legt vooral de politieke machtsverhoudingen van die tijd bloot. De betrokkene, Klaas Jansen, is lid van de **W.A.** (Weerbaarheidsafdeling van de NSB). Hij gebruikt dit lidmaatschap openlijk als drukmiddel tegen de controleur. Zijn dreigement om controleurs "naar Duitschland te sturen" (waarschijnlijk refererend aan de Arbeitseinsatz of deportatie) zodra hij bij de **Nederlandsche Landwacht** zou komen, is een tekenende vorm van intimidatie. De Landwacht was een gewapende hulppolitie van de NSB die berucht was om hun harde optreden. Interessant is de morele rechtvaardiging die Jansen geeft: hij "knoeit" voor zijn gezin en beweert dat zijn politiek superieur (de W.A.-commandant) dit gedrag goedkeurt. Dit wijst op een parallel rechtssysteem waar NSB-leden dachten boven de gemeentelijke verordeningen te staan. Uit de handgeschreven aantekeningen blijkt echter dat de bureaucratie toch doorging: er werd een schorsing van 4 maanden voorgesteld.

Officieel ambtelijk rapport (vervolgblad).

Dit document is de tweede pagina van een rapport betreffende een onderzoek naar een groentewinkelier genaamd Van Leeuwen. Uit de tekst komen enkele kernpunten naar voren: * **Personele nood:** Van Leeuwen kampt met een ernstig personeelstekort omdat zijn twee medewerkers in Duitsland tewerkgesteld zijn (Arbeitseinsatz) en zijn echtgenote wegens ziekte niet mag werken. Dit verklaart de beperkte openingstijden. * **Getuigenverklaring:** Gerrit Hohman, die eerder een klachtbrief had gestuurd, lijkt zijn toon te matigen. Hoewel hij tevreden zegt te zijn, blijkt uit zijn verklaring dat hij onbewust teveel heeft betaald voor andijvie (20 cent in plaats van de vastgestelde 12 cent). * **Toezicht op prijzen:** De controleur benadrukt dat maximumprijzen publiekelijk bekend worden gemaakt en dat de consument geacht wordt hiervan op de hoogte te zijn. * **Recidive:** Het rapport onthult dat de winkelier al eerder (in 1942) is gestraft voor "prijsopdrijving" met een winkelsluiting van twee maanden. De controleur kondigt verscherpt toezicht aan in het kader van de "Groentenverstrekkingsbeschikking 1943".

Officieel rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een controleverslag waarin een ambtenaar van het Amsterdamse Marktwezen bevestigt dat een partij vis op legale wijze en volgens de geldende prijsvoorschriften is verhandeld. De controleur, J.H. de Grebber, heeft de vishandelaar Henk Tervoort fysiek begeleid vanaf de Gemeentelijke Vischafslag naar zijn winkel aan de Spaarndammerstraat. De nadruk in het rapport ligt op twee zaken: 1. **Direct transport:** De handelaar reed "regelrecht" naar zijn winkel, wat impliceert dat er geen vis onderweg clandestien ("op de zwarte markt") is doorverkocht. 2. **Prijsbeheersing:** De 40 kg zoetwatervis werd verkocht tegen de "vastgestelde maximumprijs". Dit was een cruciale taak van het Marktwezen tijdens de bezettingsjaren om inflatie en woekerprijzen tegen te gaan.

Inspectierapport (Rapport)

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een routinecontrole op de distributie en prijsstelling van vis. De controleur heeft visboer N. Veerman gevolgd vanaf de visafslag naar zijn winkel in de Kinkerstraat. Er is gecontroleerd of de vis tegen de vastgestelde maximumprijzen werd verkocht en of de levering aan een zorginstelling (St. Jacob) correct is verlopen. * **Conclusie van de controleur:** Er zijn geen onregelmatigheden aangetroffen. De visboer hield zich aan de prijsvoorschriften en de levering aan het gesticht was conform de toewijzing. * **Bijzonderheden:** De prijzen voor schol variëren sterk per partij (F. 0,59 tot F. 2,09 per kg), wat kan duiden op verschillende kwaliteiten of grootte van de vis. De vermelding van "nummers 981 - 1000" duidt op een systeem van klanten- of distributienummers.

Inspectierapport van het Marktwezen Amsterdam.

* **Administratieve correcties:** In de tekst is "Zaterdag" doorgehaald en vervangen door "Vrijdag", wat suggereert dat de controleweek eindigde op oudejaarsdag (vrijdag 31 december 1943). * **Handhavingsmaatregelen:** * **In orde:** Slechts twee van de negen genoemde handelaren voldeden volledig aan de regels. * **Waarschuwingen (Waarsch.):** Veelal voor het ontbreken of niet correct weergeven van de prijsaanduiding. * **Prijsopdrijving:** Een serieus vergrijp in oorlogstijd. Bij B.H. Blankensteyn is een "P.V." (Proces-Verbaal) opgemaakt, wat duidt op een officiële strafrechtelijke vervolging. * **Rode tekens:** De rode kruisen bij de zwaardere overtredingen (prijsopdrijving en rapportage prijsapparaat) en de rode aantekening rechtsboven wijzen op administratieve verwerking door een superieur of de juridische afdeling. * **Locaties:** De controles vonden plaats op bekende Amsterdamse markten en winkelstraten: de Lindengracht, Ten Katestraat en de Albert Cuypstraat. ---

Inspectierapport (controlerapport) betreffende groentewinkels.

* **Inhoud:** Het document legt de bevindingen vast van een inspectiebezoek aan drie groentewinkels in Amsterdam-West. * **Overtreding:** Bij de winkel van D. Tromp in de Cellierstraat is een overtreding vastgesteld met betrekking tot "Prijsopdr." (waarschijnlijk Prijsopdrijving of Prijsvoorschriften). Er is direct een hercontrole ingepland voor 24 december. * **Status:** De overige twee gecontroleerde winkels (Jansen en Van Wijngaarden) voldeden op dat moment aan de regels ("In orde"). * **Fysieke staat:** De tekst van het voorgedrukte formulier is enkel in spiegelbeeld leesbaar, wat suggereert dat we naar de achterkant van een dun vel papier kijken of dat de inkt van een erbovenop liggend vel is doorgebloed. ---

Ambtsbericht / Rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit rapport documenteert een economisch delict (prijsopdrijving) tijdens de Duitse bezetting. De kern van de overtreding is de verkoop van uien voor 55 cent per kilo, terwijl de vastgestelde maximumprijs slechts 12 cent was — een overschrijding van ruim 450%. De verklaring van de verdachte, Antoon Bertelkamp, illustreert de precaire situatie op de levensmiddelenmarkt in 1943. Hij kon niet aan de benodigde distributiebonnen komen voor een legale toewijzing en nam zijn toevlucht tot de zwarte markt ("buiten de groentenmarkt om"). Hij kocht de uien zelf al in voor 37 cent, wat fors boven de officiële consumentenprijs lag, en verkocht ze met winst door. De handgeschreven notities tonen de snelle ambtelijke sancties: directe uitsluiting van de markt voor 14 dagen, het intrekken van de vaste toegangskaart voor de Centrale Markt en een voordracht aan de Wethouder voor een verbod voor onbepaalde tijd. Ook werd de Dienst Prijsbeheersing ingeschakeld.

Dienstverslag / Inspectierapport van de Gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen).

Dit document is een officieel inspectierapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen tijdens de Duitse bezetting. De strekking van het rapport is overwegend positief voor de winkelier, Bart Berendsen. De controleur stelt vast dat de administratie van de 'klantenbinding' (het systeem waarbij burgers zich bij één vaste winkelier moesten registreren voor hun rantsoen) uitstekend op orde is. De winkelier is populair en groeit in aantal klanten. Er is echter één kleine overtreding geconstateerd: de verkoop van andijvie voor een prijs die één cent boven het prijsmaximum lag, ter compensatie van een deel dat bedorven was. De handgeschreven notities ("Nu dechargé") suggereren dat de zaak uiteindelijk met een sisser is afgelopen of geseponeerd, gezien de geringe ernst van de overtreding.

Ambbtelijk rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen en ondertekening).

Dit document is een officieel inspectierapport uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de handhaving van handelsregels op de vismarkt. De ambtenaar De Grebber rapporteert over twee zaken: 1. **Van Bambergen:** Er is vastgesteld dat deze handelaar legale toestemming heeft van de *Nederlandsche Visscherijcentrale* om vis vanuit zijn eigen winkel in de Lindendwarsstraat te verkopen in plaats van op de markt. 2. **Marktcontrole Noorder Markt:** De ambtenaar heeft op zaterdag 23 januari 1944 gecontroleerd of handelaren hun toegewezen hoeveelheid vis (toewijzing) daadwerkelijk op de markt hebben verkocht. De vier genoemde handelaren hadden slechts kleine resthoeveelheden "voor eigen gebruik" bij zich, wat voor de ambtenaar het bewijs is dat zij hun volledige handelsvoorraad conform de regels op de markt hebben verkocht. Opvallend is de bureaucratische correctie in de kantlijn (in rode inkt), waarin een superieur de ambtenaar erop wijst dat dergelijke algemene controlerapporten in het vervolg "afzonderlijk" (per handelaar of per geval) ingediend moeten worden, in plaats van verzameld in één rapport.

Officieel inspectierapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen).

Dit rapport is een administratief verslag van een onderzoek naar de rechtmatigheid van de handel van een Amsterdamse groenteboer, J.C.A. Bakker. Het onderzoek werd geactiveerd door een "anoniemen brief" (denunciatie), wat in de bezettingstijd een veelvoorkomend verschijnsel was. De klacht suggereerde waarschijnlijk illegale handel of onterechte toewijzing van schaarse goederen. De uitkomst van het onderzoek door controleur De Grebber is echter ontlastend voor Bakker. De controleur stelt vast dat: 1. De identiteit van de persoon ("Karel" versus J.C.A. Bakker) is opgehelderd. 2. Bakker een legitiem klantenbestand heeft (60 klanten) dat hem voorziet van de nodige distributiebonnen (155 stuks). 3. Zijn toewijzing (½ colli groente/fruit) door het Verdeelkantoor officieel geregistreerd staat. 4. Zijn inkopen bij grossier A. van Harten strikt volgens de regels (tegen inlevering van bonnen) verlopen. De rode kanttekening onderaan duidt op een kritische blik van een superieur (gedateerd 22-9-43), die zich afvraagt hoe de rapporteur bepaalde details weet en informeren naar "twee broers" en een zekere "Kr Pomo" (mogelijk een andere verdachte of bron). Het dossier wordt uiteindelijk op 9 oktober 1943 gesloten ("opbergen").

Handgeschreven lijst van marktkooplieden.

Het document is een administratieve lijst, opgesteld door een controleur genaamd De Grebber eind 1943. De lijst bevat namen van marktkooplieden die werkzaam waren op de Lindengracht, Westerstraat en Ten Katestraat in Amsterdam. Opvallende kenmerken: * **C.B.M.:** De afkorting staat voor het Centraal Bureau voor het Marktwezen. Dit bureau hield toezicht op de markten en de verdeling van standplaatsen. * **Klantenbinding:** De kern van het document is dat deze kooplieden het "minimum aantal klanten voor de klantenbinding" niet hebben gehaald. Tijdens de bezetting was klantenbinding een officieel systeem waarbij consumenten zich bij specifieke winkeliers of marktkooplieden moesten registreren voor de distributie van schaarse goederen (zoals boter, vlees of textiel). * **Status:** Ondanks dat ze de quota niet haalden, mochten deze personen blijkbaar wel hun standplaats behouden ("nog wel toegang hebben... en een plaats bezetten"). Dit wijst op een moment van toetsing of heroverweging van hun vergunningen. * **Annotaties:** Er staan diverse tekens in de kantlijn (w, vinkjes, L, x). Deze dienden waarschijnlijk voor intern gebruik door het C.B.M. om de status van de individuele kooplieden aan te geven (bijvoorbeeld 'L' voor Lindengracht, aangezien die namen onder 'Westerstraat' herhaald worden). ---

Getypt inspectierapport op officieel briefpapier van de gemeente Amsterdam.

Het rapport beschrijft twee inspecties bij een groentewinkel in de Amsterdamse Weteringstraat tijdens de Tweede Wereldoorlog. De controleur, De Grebber, verdenkt de winkelier van illegale handel ("clandestiene verkoop"). Tijdens de eerste inspectie op 3 december 1943 ontdekt de controleur een voorraad spruiten en druiven in een kelderbox tegenover de winkel (nr. 23) waarvoor geen officiële inkooppapieren aanwezig zijn. De aanwezigheid van een weegschaal in deze kelder versterkt het vermoeden dat de winkelier hier direct aan klanten verkoopt buiten het officiële distributiesysteem om. Als directe strafmaatregel dwingt de controleur de winkelier om de spruiten de volgende dag legaal in de winkel te verkopen. Een tweede controle op 8 december levert geen direct bewijs van nieuwe overtredingen op, maar de controleur houdt de zaak onder verscherpt toezicht.

Dienstverslag / Rapport.

* **Inhoud:** Het rapport is een reactie op een klachtbrief van een groep "huismoeders" over mogelijke prijsopdrijving bij de winkel van ene Visser aan het Meidoornplein 21. De ambtenaar De Grebber heeft de winkel geobserveerd, klanten ondervraagd en de winkel zelf geïnspecteerd. Zijn conclusie is dat er geen bewijs is gevonden voor het overtreden van de maximumprijzen. Hij stelt de zaak echter niet definitief gesloten, aangezien hij een vervolgcontrole aankondigt. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke taal en spelling (zoals "eenige", "den", "onderteekend"). De toon is zakelijk en procedureel. * **Toestand:** De vermelding van "huismoeders" als klagers is typerend voor de periode; zij waren verantwoordelijk voor de dagelijkse boodschappen en voelden de prijsstijgingen als eerste.

Officieel rapport van een controleur.

Dit rapport verslaat een inspectie op de naleving van de distributie- en administratievoorschriften voor levensmiddelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **De overtreding:** Een medewerker van groentenhandelaar H.J. Glazer wordt betrapt op het bezorgen van groenten (witlof, spruitjes, wortelen) zonder de verplichte verkoopnota. Dit is in strijd met het 'Administratie voorschrift verkoopnota's kleinhandelaren'. * **Het verweer:** Glazer beweert dat de groenten "gratis" extraatjes waren voor trouwe klanten (voornamelijk horecapersoneel) en eigen personeel. Hij stelt dat de klanten wel hun distributiebonnen inleveren, maar geeft toe dat hij de leveringen niet registreert op hun officiële gezinskaarten. * **De verdenking:** De controleur stelt vast dat Glazer niet kan verklaren waar hij de 3 kistjes witlof heeft ingekocht. Dit leidt tot het vermoeden van illegale handel ("buiten de Centrale Markt om"), ook wel bekend als de zwarte markt. * **Conclusie:** De controleur kondigt verscherpt toezicht en verdere controles aan op de handelwijze van Glazer.

Document

Dit document bevat een verslag van een onderzoek naar een vermeende prijsvordering. Een klant, Juffrouw Termeulen, beschuldigde de mosselverkoper Henk Faillé ervan dat hij 12 cent per kilo vroeg terwijl de prijs volgens haar 9 cent moest zijn. Faillé reageerde emotioneel en weigerde de verkoop. Uit het onderzoek door ambtenaar De Grebber bleek echter dat de handelaar de mosselen daadwerkelijk tegen een hogere inkoopprijs had verkregen bij de visafslag en dus legitiem handelde. De klacht werd ongegrond verklaard.

Ambbtelijk rapport (typschrift met handgeschreven toevoegingen).

Dit document is een officieel verslag van twee ambtenaren van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen tijdens de laatste winter van de Tweede Wereldoorlog. Het rapport belicht twee zaken: 1. **Surveillance:** De ambtenaren hielden toezicht op het 'Nederlandsch etaleursbureau' aan de Prinsengracht 701 wegens vermoedens van illegale handel in groenten. Hoewel er op dat moment niets werd geconstateerd, bleef het pand onder toezicht staan. 2. **Handhaving:** Op de hoek van de Prinsengracht en de Leidschestraat troffen zij Hendrik Evers aan die appelen verkocht vanaf een handkar voor 4 gulden per kilo. De ambtenaren dwongen hem de voorraad direct uit te verkopen. De handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de administratieve afhandeling: er is gecontroleerd of de betreffende persoon een vergunning had als marktkoopman. De conclusie luidde dat hij niet in de administratie voorkwam ("Geen marktkoopman"), wat impliceert dat het om illegale straathandel ging.

Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen.

Dit rapport legt de inbeslagname van een monster erwtensoep vast voor kwaliteitscontrole. De ambtenaar, De Grebber, voert een inspectie uit op de Albert Cuypmarkt bij de 67-jarige koopman Jan Hendrik van der Swaan. Opvallend is de gedetailleerde vermelding van de ingrediënten volgens de verklaring van de verkoper (bouillon, doperwten, prei en selderie). De handgeschreven notitie in de kantlijn bevestigt dat het monster is doorgestuurd naar de Keuringsdienst van Waren. Dit wijst op een formele procedure om te controleren of de soep voldeed aan de destijds geldende (strenge) kwaliteitseisen of om fraude met ingrediënten op te sporen.

Officieel dienstrapport (proces-verbaal van bevindingen).

* **De overtreding:** Hendrik Moen, een schillenboer uit Weesperkarspel, werd aangehouden terwijl hij 240 kilo appelen vervoerde. Hij gaf toe deze te willen doorverkopen in de stad. * **Prijsverschil:** De economische ernst van de zaak blijkt uit de prijzen: Moen kocht de appelen voor fl. 2,30 per kilo (een zwarte marktprijs), terwijl de officieel vastgestelde prijs door de overheid slechts fl. 0,52 per kilo bedroeg. Hij betaalde dus ruim vier keer de legale prijs. * **Sanctie:** In plaats van de appelen simpelweg in beslag te nemen voor eigen gebruik of vernietiging, koos de Dienst van het Marktwezen voor een "uitverkoop" op de Albert Cuypstraat tegen de legale prijs (52 cent). Dit diende als directe voedselvoorziening voor het publiek en als correctie op de woekerprijzen.

Officieel ambtelijk rapport.

* **Kern van de zaak:** Een handelaar, S. Groenhuyzen, vraagt (opnieuw) een standplaats aan op de Albert Cuypmarkt. Bij een controle blijkt echter dat hij zich schuldig maakt aan prijsopdrijving. * **De overtreding:** Groenhuyzen verkocht spruitjes en witlof voor prijzen die bijna drie keer zo hoog lagen als de wettelijk vastgestelde maximumprijzen (F 1,00 vs F 0,32 voor spruitkool; F 1,10 vs F 0,39 voor witlof). * **Besluitvorming:** Op basis van dit rapport wordt de aanvraag afgewezen ("Niet toestaan"). * **Opvallend detail:** In de handgeschreven notitie wordt verbazing geuit over het feit dat Groenhuyzen überhaupt met handelswaar op de markt stond terwijl hij (blijkbaar) geen officiële standplaats of vergunning op dat moment had. In de tekst staat ook een typfout in de naam ("Gfoenhuyzen").

Administratieve lijst (distributielijst voor schoeisel)

Het document is een personeelslijst van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Uit de kolom "Maat" en de voetnoten blijkt dat dit een overzicht is voor de toewijzing van schoeisel, een schaars goed dat destijds op rantsoen was. * **Administratieve nauwkeurigheid:** Van elke persoon worden de volledige naam, geboortedatum, adres en het nummer van de distributiestamkaart genoteerd. Dit was essentieel voor de controle op de rechtmatige distributie van goederen. * **Annotaties:** De rode kruisjes (X) en de handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de dynamiek van het proces: wie heeft de schoenen al ontvangen en wie moet ze nog krijgen. De doorgestreepte namen (zoals N. van Burg en Jac. Broerse) wijzen op personen die om onbekende redenen (ontslag, deportatie, overlijden of reeds voorzien) van de lijst zijn verwijderd. * **Locatie:** De adressen beslaan een groot deel van Amsterdam (o.a. De Pijp, Oud-West, de Indische Buurt) en omliggende gemeenten zoals Landsmeer.

Document

Het betreft een officieel verslag van twee marktmeesters over een incident op de Amsterdamse Noordermarkt. De kern van het rapport is de arrestatie van een 64-jarige vrouw, Ida Overvliet, die op de markt textielwaren verkocht tegen woekerprijzen. Zij vroeg 25 gulden voor een paar zijden dameskousen en 11 gulden voor herensokken, wat in die tijd extreem hoge prijzen waren. De ambtenaren hebben de goederen in beslag genomen en de vrouw overgedragen aan de Economische Dienst van de Staatspolitie. De aanklacht luidt: overtreding van artikel 6 van het Prijsbeheerschingsbesluit.

Proces-verbaal (proces-verbaal van overtreding van prijsvoorschriften).

Het document is een officieel verslag van een politiecontrole op de naleving van prijsvoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de overtreding is tweeledig: 1. **Niet-naleving van de publicatieplicht:** De winkelier (Hilligers) had geen prijskaartjes bij de producten en geen prijslijsten in de winkel hangen. 2. **Vermoeden van prijsopdrijving:** Er was een klacht binnengekomen bij het 'Marktwezen' dat de groenten voor te hoge prijzen werden verkocht. Opvallend is de directe interventie van de verbalisanten: zij lieten de voorraad bosuien en doperwten ter plekke onder hun toezicht verkopen tegen de wettelijk vastgestelde maximumprijzen. Dit duidt op een streng handhavingsbeleid om woekerprijzen op de zwarte markt tegen te gaan.

Officieel rapport / Proces-verbaal van overtreding.

Dit rapport beschrijft een geval van prijsopdrijving tijdens de Tweede Wereldoorlog. De ambtenaar stelt vast dat een marktkoopman op de Ten Katemarkt producten verkoopt voor prijzen die ruim vier keer zo hoog liggen als de wettelijk vastgestelde maximumprijzen. * **De rekensom:** De klant betaalde F. 6,90. Volgens de officiële prijzen van die dag (Bekendmaking 43/1944) had het pakket (1,5kg spruiten à 0,29 + 1,5kg witlof à 0,38 + 1kg appels à 0,68) slechts F. 1,685 (afgerond 1,69) mogen kosten. * **Verdediging van de verdachte:** De koopman, Cornelis Molenwijk, geeft ruiterlijk toe de hoge prijzen te vragen. Hij voert aan dat hij zelf ook te veel heeft betaald op de Centrale Groothandelsmarkt, maar weigert zijn leverancier te noemen (mogelijk uit angst voor represailles of om zijn inkoopkanaal te beschermen). * **Directe maatregel:** De ambtenaar laat de resterende voorraad ter plekke geforceerd uitverkopen tegen de officiële lage prijzen ("ter plaatse doen uitverkoopen"). Dit was een gebruikelijke methode om direct in te grijpen in de illegale handel.

Dienstverslag van uitgevoerde controles bij groentewinkels.

Dit document is een ambtelijk rapport dat inzicht geeft in de economische handhaving in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De controleur, J.H. de Grebber, inspecteert groentewinkels op het naleven van prijsvoorschriften. Uit de tabel blijkt dat er in die week vier overtredingen zijn geconstateerd: * **Prijsopdrijving:** Het vragen van te hoge prijzen voor schaarse goederen. * **Prijsaand. besluit (Prijsaanduidingsbesluit):** Het niet correct vermelden of aanplakken van de officieel vastgestelde prijzen. De sancties variëren van een formele waarschuwing tot een **P.V. (Proces-Verbaal)**, wat leidde tot een strafrechtelijke vervolging of een boete. De gecontroleerde winkels bevinden zich door de gehele stad, van de Jordaan (Elandsgracht, Hazenstraat) tot Amsterdam-Oost (Oosterparkstraat) en West (Ten Katestraat, Spaarndammerbuurt).

Ambtsverslag / Rapport.

* **Inhoud:** Het rapport betreft een surveillance-onderzoek naar twee visleveranciers (Lammers en Otto). De verdenking was dat zij zich niet hielden aan hun toegewezen staanplaats in de Dapperstraat, maar uitweken naar het Javaplein. * **Bevindingen:** De ambtenaar concludeert dat de handelaren inderdaad samenwerken (gezamenlijk transport), maar dat zij hun waar verkopen in de Wagenaarstraat. Cruciaal in de context van de tijd is de melding dat zij zich houden aan de "maximum vastgestelde prijs". * **Administratieve kenmerken:** Het document bevat een paars archiefstempel met het jaartal 1944. De handgeschreven notitie links duidt op de afhandeling door de administratie (controle van het dossier) twee dagen na dagtekening van het rapport. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "den", "alhier", "eenige").

Ambtelijk rapport van de Dienst van het Marktwezen.

* **Inhoud:** Ambtenaar J.H. de Grebber brengt verslag uit over zijn toezicht op de visverkoop op de Albert Cuypmarkt. Hij bevestigt dat de verkoop ordelijk verliep en dat de "rij-discipline" werd gehandhaafd. Hij noemt specifiek de handelaar Posthumius, die 40 pond snoekbaars had ingekocht, waarvan 36 pond daadwerkelijk aan het publiek is verkocht. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele ambtelijke schrijfwijze van die tijd (zoals "den Heer", "visch", "alhier"). Opvallend is de typefout "emeentelijken" (waarbij de 'G' ontbreekt). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie in de marge wijst op de archivering van het document in een controledossier op 28 januari 1944.

Inspectierapport (groentewinkels).

Het document is een getypt weekverslag, aangevuld met handgeschreven gegevens, van een controleur van de Amsterdamse marktpolitie. Het bevat een overzicht van inspecties bij acht verschillende groentewinkels verspreid over de stad (o.a. in de Jordaan, Oost, de Pijp en de Rivierenbuurt). Uit het rapport blijkt dat de meeste winkeliers zich aan de regels hielden ("geen" bijzonderheden). Er zijn echter twee uitzonderingen: 1. **H.W. Koenders** (Hemonystraat) kreeg een waarschuwing vanwege het niet (correct) voeren van een **prijsbord**. Dit was een administratieve overtreding. 2. **H.R. Oele** (Rijnstraat) was onderwerp van een officieel **"Rapport"** (proces-verbaal). Dit wijst op een ernstigere overtreding van de geldende bepalingen. Onderaan staan administratieve stempels, waarbij de "M. 1944 7/2" waarschijnlijk de datum van archivering of verwerking aangeeft (7 februari 1944).

Officieel ambtelijk rapport (afschrift).

* **Inhoud:** Het rapport doet verslag van een incident waarbij een 16-jarige jongen genaamd Cor Helms door een onbekende in het water werd geduwd bij pier E van de Centrale Markt in Amsterdam. De jongen was op dat moment aan het kijken naar een berging van een handkar. Hoewel hij snel gered werd en kon opdrogen in het koelhuis, kon de dader niet worden achterhaald ondanks verhoor van omstanders (pakhuis-eigenaren). * **Taal en Stijl:** Het document hanteert de formele, ambtelijke stijl van die tijd (bijv. "Ondergeteekende", "eenigep personen"). Er zijn enkele opvallende typefouten aanwezig: "Hels" in plaats van Helms, "eenigep" in plaats van eenige, en "Techn. ienst" waarbij de 'D' ontbreekt. * **Vorm:** Het betreft een 'Afschrift', wat betekent dat dit een kopie is van het originele handgeschreven of getypte rapport voor de administratie van de Bedrijfsschef. De stempels duiden op een systematische archivering.

Officieel ambtelijk rapport.

Dit document is een intern verslag van een opsporingsambtenaar van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. De kern van het rapport is een onderzoek naar mogelijke overtredingen van marktvoorschriften door twee handelaren, Gerrit Lammers en Otto. De handelaren werden ervan verdacht hun toegewezen standplaats (Dapperstraat) te verlaten om op een lucratievere of drukkere plek (Javaplein) te verkopen. Uit de observatie van ambtenaar De Grebber blijkt dat de verdachten inderdaad niet in de Dapperstraat stonden, maar in de Wagenaarstraat. Echter, de ambtenaar merkt expliciet op dat zij zich hielden aan de "maximum vastgestelde prijs", wat in de context van de oorlogstijd een cruciaal detail was. Het rapport lijkt daarmee eerder een vaststelling van feiten dan een directe aanklacht voor een zwaar vergrijp, aangezien er geen sprake was van woekerprijzen of zwarte handel. De taal is formeel en archaïsch ("den mosselen verkoop", "alhier", "voornoemd"), passend bij de ambtelijke standaard van de jaren '40.

Dienstverslag / Rapportage van een opsporingsambtenaar.

Dit rapport beschrijft een handhavingsactie door de Dienst van het Marktwezen tijdens de Duitse bezetting. Ambtenaar De Grebber controleert een viswinkel aan de Rijnstraat. Hij heeft vooraf informatie dat de winkelier 100 pond schol heeft ingekocht bij de visafslag. Bij controle blijkt slechts een klein deel te koop te liggen; 80 pond zit verstopt onder de toonbank. De winkelier voert aan dat de vis bestemd is voor "vaste klanten" (een eufemisme voor achterhouding of verkoop buiten de officiële distributie om). De ambtenaar gelooft dit niet en dwingt de winkelier direct tot publieke verkoop tegen de officieel vastgestelde prijs. Dit was een directe interventie om prijsopdrijving en de zwarte markt tegen te gaan. Uit de latere aantekening van augustus 1944 blijkt dat de winkel nauwlettend in de gaten werd gehouden ("contrôle herhaald").

Ambtsverslag / Rapportage van prijsbeheersing.

* **Inhoud:** Het rapport betreft een overtreding van de prijsvoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een groentenhandelaar in de Rijnstraat verkocht spruitjes voor 39 cent per kilo, terwijl de wettelijk vastgestelde maximumprijs 30 cent was. * **Toezicht:** De controle vond plaats op verzoek van het Plaatselijk Verdeelkantoor, de instantie die verantwoordelijk was voor de distributie en rantsoenering. Dit wijst op een nauwe samenwerking tussen verschillende controle-instanties om de zwarte markt en prijsopdrijving tegen te gaan. * **Bureaucratie:** De handgeschreven kanttekeningen geven inzicht in de interne afwikkeling. De vraag "Waarom geen pv?" (proces-verbaal) suggereert dat er twijfel was over de zwaarte van de strafmaat of de gevolgde procedure. De afkorting P.P.K. in de onderste nota verwijst zeer waarschijnlijk naar het Prijs-Politie-Korps. * **Persoonsgegevens:** Het document is zeer specifiek over de identiteit van de winkelier (H.C. Oet), inclusief geboortedatum en woonadres, wat gebruikelijk was voor officiële rapportages van wetsovertredingen. ---

Dienstverslag / Ambtsrapport.

* **Inhoud:** Het document is een formeel rapport van een marktambtenaar aan zijn directeur betreffende een uitgevoerde controle op de visverkoop in de Albert Cuypstraat. De ambtenaar rapporteert dat vijf met name genoemde handelaren (Postimius, Proost, C. Persoon, Molenaar en v.d. Ploeg) zich hielden aan het toegestane rantsoen van 2 kilogram vis per kar. Tevens meldt hij dat een specifieke uitgang (naar de Govert Flinckstraat) afgesloten bleef om de ordentelijke gang van zaken te waarborgen. * **Taalgebruik:** Het rapport is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl van de jaren '40, inclusief de toenmalige spelling (bijv. "visch", "bijden", "kwantum", "alhier"). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening in de marge ("Gezien 21-2-44") en het dossiernummer onderaan duiden op de interne verwerking van het rapport binnen de gemeentelijke administratie.

Officieel rapport (getypt met handgeschreven toevoegingen).

Het document is een ambtelijk verslag van een controle op de vismarkt in de Wagenaarstraat te Amsterdam. De spelling is conform de toenmalige norm (bijv. "visch", "contrôle", "den Heer"). Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") voor de letters 'D' in Directeur en 'A' in Ambtenaar in de eerste alinea, wat mogelijk een eigenaardigheid van de gebruikte typemachine of een specifieke notatiewijze is. De kern van het rapport is de staandehouding van de gebroeders Looyer. Zij bleken 8 pond schol bij zich te hebben. De ambtenaar concludeert dat dit voor eigen gebruik was, wat suggereert dat er geen sprake was van illegale handel of overtreding van de distributieregels, aangezien er verder geen melding wordt gemaakt van inbeslagname of proces-verbaal.

Document

Dit document is een proces-verbaal betreffende een prijs- en distributieovertreding tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is "woeker" en illegale handel: 1. **Prijsbeheersing:** De verdachte verkocht bospeen voor 60 cent, terwijl de wettelijk vastgestelde prijs slechts 23 cent was. Dit is een overtreding van de prijsvoorschriften van de "Gemachtigde voor de Prijzen". 2. **Distributieovertreding:** De verdachte had geen officiële "groentetoewijzing" meer omdat hij onvoldoende distributiebonnen kon overleggen. Om dit te omzeilen, kocht hij zijn handelswaar buiten de officiële kanalen (de Centrale Markt) om voor 50 cent per bos. 3. **Typografie en fouten:** Het document bevat een opvallende verschrijving in de datering onderaan (3 juni in plaats van 3 juli), wat gecontroleerd kan worden aan de hand van de specifieke dagmelding "Maandag 3 Juli 1944" en de visumdatum "7-7-'44".

Officieel rapport / ambtsbericht.

Het document is een getypt rapport op officieel briefpapier van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. De tekst is zakelijk en procedureel van aard. Opvallend zijn de handgeschreven toevoegingen: * In de linkerbovenhoek is het dossiernummer "20/S/20" met blauw potlood of inkt toegevoegd. * Er is een paars stempel "M. 1944" geplaatst, waarbij handmatig de breuk "2/3" is toegevoegd. * Er staan diverse administratieve parafen en vinkjes in rood en blauw potlood op het document, wat duidt op verwerking door verschillende administratieve lagen. * De spelling volgt de toen geldende normen (bijv. "visch", "contrôle", "den Heer"). De kern van het rapport betreft de controle op de gebroeders Looyer, die 8 pond (circa 4 kg) schol bij zich hadden. De ambtenaar concludeert dat dit voor "eigen gebruik" was, wat suggereert dat er geen sprake was van illegale handel of overtreding van de distributiewetten.

Officieel ambtelijk rapport van de gemeente Amsterdam.

Het document is een kort verslag van een toezichthoudende handeling door een ambtenaar van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van de inspectie was de controle op de distributie en prijsvorming van verse vis. De kleinhandelaar C. Moojen, gevestigd aan de Frederik Hendrikstraat, ontving 50 kilo schol (sortering no. III) van de Gemeentelijke Vischafslag. De ambtenaar was persoonlijk aanwezig bij de verkoop om te waarborgen dat de vis direct aan het publiek werd verkocht tegen de officieel vastgestelde maximumprijs. Dit duidt erop dat er geen sprake was van achterhouding voor de zwarte markt of prijsopdrijving.

Dienstverslag/Rapport

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een routinecontrole tijdens de Tweede Wereldoorlog op de Albert Cuypmarkt. De inspecteur controleert of handelaren zich houden aan de toegestane hoeveelheid (het "kwantum") van 2 kg vis. Alle genoemde personen bleken in orde te zijn. * **Toezicht:** Het document toont de strikte controle op de voedselvoorziening en handel tijdens de bezettingsjaren. Niet alleen de handelswaar werd gecontroleerd, maar ook de logistiek van de verkoophal (het afsluiten van zij-uitgangen naar de Govert Flinckstraat om illegale handel of vluchtwegen te voorkomen). * **Administratief proces:** De handgeschreven dialoog in de kantlijn is interessant. Een superieur vraagt in rood potlood ("Hoe weet rapporteur dit?") naar de bewijsvoering voor de bewering over de gesloten deur, waarop de ambtenaar antwoordt dat hij het zelf heeft geconstateerd en dat het zichtbaar was vanaf de werkvloer. * **Terminologie:** Het gebruik van de "ö" in "contröle" en de oude spelling ("visch", "alhier") is kenmerkend voor de ambtelijke taal van die periode.

Officieel rapport van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verslag van een inspectie. Een ambtenaar van de gemeentelijke dienst 'Marktwezen' rapporteert dat hij op 4 juli 1944 toezicht heeft gehouden bij de viswinkel van Piet Verschuren in de Molensteeg (Amsterdam). De winkelier had 50 kilo schol van de visafslag ontvangen en de ambtenaar stelde vast dat deze vis conform de regels voor de vastgestelde maximumprijs van 2,45 gulden aan het publiek werd verkocht. * **Taal en handschrift:** Het document is geschreven in de destijds gangbare ambtelijke spelling (bijv. "visch", "den"). Het handschrift is een vlot, hellend cursiekschrift dat kenmerkend is voor administratief personeel uit het midden van de 20e eeuw. * **Betekenis:** Dit rapport illustreert de strikte economische controle tijdens de oorlogsjaren. Om zwarte handel en prijsopdrijving van schaarse levensmiddelen tegen te gaan, stonden zelfs kleine handelaars onder direct fysiek toezicht van controleurs.

Ambtsverslag / Rapportage.

Dit rapport verslaat een controle van de Dienst van het Marktwezen op de verkoop van vis tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van het document is de bevestiging dat de visverkoopster, Marie Botter Jansen, zich aan de geldende regels hield. De ambtenaren stelden vast dat zij 40 kg aal had ontvangen via de officiële weg (de Gemeentelijke Vischafslag) en deze onder hun toezicht verkocht tegen de officieel vastgestelde maximumprijs. De verkoop vond plaats in haar zaak in de Dirk van Hasselsteeg, een zijstraat van de Nieuwendijk in het centrum van Amsterdam. Er wordt expliciet vermeld dat zij 2 kg voor eigen gebruik hield, wat blijkbaar binnen de toegestane marge viel of formeel gemeld moest worden.

Officieel ambtelijk rapport.

Het document is een verslag van een opsporingsonderzoek naar een mogelijke onregelmatigheid in de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. De aanleiding was een melding over een opvallend grote levering van 650 kilogram witte kool aan een individuele groentehandelaar op de Kattenburgerstraat. In een tijd van extreme schaarste en rantsoenering wekte een dergelijke partij direct de verdenking van hamsteren of zwarte handel. Uit het onderzoek door ambtenaar De Grebber blijkt echter dat er een legale verklaring is: de kool is officieel toegewezen aan de firma De Bock ten behoeve van een Centrale Keuken. De opslag bij handelaar Barends is louter een logistieke oplossing wegens ruimtegebrek bij de eigenaar. Het rapport dient om de rechtmatigheid van de aanwezigheid van deze partij kool vast te leggen en eventuele verdere vervolging te voorkomen.

Ambtelijk rapport van de Dienst van het Marktwezen.

Dit rapport doet verslag van een controle naar aanleiding van een anonieme tip over een "grote partij" witte kool (650 kg). In de context van de oorlogsschaarste werd een dergelijke levering direct verdacht gevonden als mogelijke zwarte handel. De ambtenaar, De Grebber, concludeert echter dat er geen sprake is van een overtreding. De partij kool is officieel toegewezen door het Plaatselijk Verdeelkantoor (PVK) aan de firma De Bock. De kool is bestemd voor de "Centrale Keuken". De opslag bij groentehandelaar Barends in de Kleine Kattenburgerstraat is slechts een logistieke noodgreep wegens ruimtegebrek bij de eigenaar. Opvallend is de snelheid van het apparaat: de levering was op 30 maart, de melding kwam binnen en het onderzoek vond plaats op 31 maart.

Officieel rapport / ambtsedig verslag.

* **Inhoud:** Het document betreft een officieel verslag van een controle op de visverkoop. De ambtenaar stelt vast dat 50 kilo schol (kwaliteit no. 3) die was ingekocht bij de Gemeentelijke Vischafslag, conform de regels en tegen de officieel vastgestelde prijzen is verkocht aan het publiek. * **Toezicht:** De controle was fysiek ("Onder mijn toezicht"), wat aangeeft hoe strikt de controle op de voedselvoorziening was in deze periode. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "Ondergeteekende", "visch", "den"). * **Administratieve sporen:** De diverse stempels en handgeschreven data (17-7-'44) tonen de verwerking van het rapport binnen de hiërarchie van de Dienst van het Marktwezen.

Ambtsrapport van de Dienst van het Marktwezen te Amsterdam.

Dit document is een officieel verslag van een opsporingsambtenaar van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het rapport betreft een overtreding van de economische voorschriften door visboer Piet Verschuren. **Belangrijke punten:** * **De overtreding:** Verschuren had een kleine hoeveelheid van zijn toegewezen schol gebakken en in zijn winkel laten consumeren door klanten. Hoewel hij een vergunning had voor de verkoop van verse vis, beschikte hij niet over een horecavergunning of toestemming om vis te bakken. * **Economische context:** In 1944 was voedsel schaars en de handel strikt gereguleerd via toewijzingen (quota) en de Vischafslag. Verschuren voert als verzachtende omstandigheid aan dat zijn toewijzing "te gering" is om van te kunnen bestaan, een veelgehoorde klacht van kleine neringdoenden in de oorlog. * **Controle:** De ambtenaar voert niet alleen een observatie uit, maar ondervraagt ook de verdachte en doet een buurtonderzoek. Dit toont de mate van controle aan die de overheid destijds uitoefende op de kleinhandel. * **Afhandeling:** De handgeschreven kanttekening geeft aan dat de zaak is afgedaan met een "ernstig onderhoud" (een waarschuwing), mits het niet meer voorkomt. De handtekening/paraaf 'Opb d H.' onderaan en in de kanttekening verwijst vermoedelijk naar de behandelend ambtenaar op de directie van het Marktwezen.

Officieel rapport/dienstmededeling.

Het document is een zakelijk verslag van een controle op de visdistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ambtenaar J.H. de Grebber rapporteert over een inspectie bij visboer K.C. Jansen op het Pretoriusplein. De kern van het rapport is een administratieve afwijking: er is 80 kg schol geleverd aan de handelaar, maar er is slechts 75 kg (75 porties van 1 kg) uitgeleverd aan klanten. De ambtenaar concludeert dat de ontbrekende 5 kg waarschijnlijk te wijten is aan het "inwegen". Dit duidt op een technisch verlies tijdens het wegen of mogelijk het schoonmaken/fileren, in plaats van opzettelijke fraude of zwarte handel. De toon van het rapport is feitelijk en lijkt de handelaar niet direct te beschuldigen van malversaties.

Dienstverslag / Dagrapport van de gemeentelijke marktinspectie.

Dit dagrapport geeft een gedetailleerd overzicht van de werkzaamheden van een marktcontroleur in Amsterdam gedurende twee dagen in december 1943. De controleur, J.H. de Grebber, hield toezicht op diverse locaties, waaronder de Centrale Markt, de Vismarkt, de Albert Cuypstraat en de Dapperstraat. Opvallende elementen in de dagrapportage: 1. **Specifieke controles:** Er wordt melding gemaakt van een controle op een specifiek persoon ("P. Mooyer") en een plaatselijk onderzoek in de Weteringstraat. 2. **Productfocus:** Er is veel aandacht voor de "vischverkoop", wat in oorlogstijd een cruciaal onderdeel van de voedselvoorziening en distributie was. 3. **Luchtalarm:** Op zaterdag 4 december wordt tussen 14:30 en 15:30 expliciet "luchtalarm" vermeld bij de werkzaamheden op de Vismarkt. Dit geeft de directe impact van de oorlogssituatie op de dagelijkse ambtsuitoefening weer.

Ambtsverslag / Rapport.

Dit document is een officieel inspectieverslag van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De ambtenaar, J.H. de Grebber, rapporteert over de dagelijkse gang van zaken op de markt aan het Waterlooplein. Kernpunten uit het verslag: * **Handhaving:** Er wordt specifiek gecontroleerd op illegale handel (verkoop zonder distributiebonnen bij de pannenkoeken) en 'leuren' (straathandel zonder vaste standplaats). * **Prijspeil:** De ambtenaar noteert de prijzen van schaarse goederen. De genoemde bedragen zijn voor 1944 extreem hoog (bijv. 300 gulden voor een tweedehands colbert), wat duidt op inflatie en schaarste op de zwarte/grijze markt. * **Sociale controle:** Er is sprake van vrouwen die broodjes verkopen vanaf onbezette kramen en personen die in textiel handelen. De ambtenaar meldt dat hij deze mensen "weggejaagd" heeft. * **Geografische focus:** Naast het Waterlooplein worden de Zeedijk en de Nieuwmarkt genoemd als bekende plekken voor "bonnenkooplieden" (handelaren in illegale distributiebonnen).

Ambbtelijk rapport (Rapport)

Het document is een zakelijk verslag van een inspectie door een ambtenaar van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. De kern van het rapport is een onderzoek naar twee "viswinkels" die in werkelijkheid vrijwel uitsluitend handelen in "zuurwaren" (ingelegde producten zoals augurken, uien en mosselen). Opvallende details uit de inspectie: * **Winkel 1 (Pedro):** Gevestigd aan de Haarlemmerdijk 4. De eigenaar verkoopt hier "vrije bliek" (waarschijnlijk verpakte sprot of haringachtige) die hij niet op de markt verkocht krijgt. Hij wacht al bijna een maand op een vergunning van de Kamer van Koophandel. * **Winkel 2 (Overloop):** Gevestigd aan de Lindengracht 247. Deze winkelier kan met facturen aantonen dat hij zijn waar betrekt van professionele inleggerijen uit Haarlem en Utrecht. Ook hij wacht op een K.v.K.-vergunning. De toon van de ambtenaar is feitelijk en observerend. Er wordt geen expliciet oordeel gegeven over overtredingen, maar de nadruk op het ontbreken van vergunningen suggereert een handhavingscontext.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven rapportage. * **Instantie:** Dienst van het Marktwezen, Amsterdam. * **Datum:** 23 t/m 27 augustus 1944. * **Auteur:** J.H. de Grebber, ambtenaar bij het Marktwezen. * **Geadresseerde:** Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Taal:** Nederlands.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen. * **Datum:** 5 januari 1944. * **Locatie:** Amsterdam (Albert Cuypstraat). * **Betrokken personen:** J. H. de Grebber (Ambtenaar bij het Marktwezen), Jan Hendrik van der Swaan (geboren 27 april 1876). * **Kenmerken:** Getypte tekst met handgeschreven kanttekeningen, stempels en een handtekening. Er ...

# TRANSCRIPTIE No. 8^A/18/2^a M. 1943 7/8 [handgeschreven:] Markt[hw.] Aan den heer Burgemeester. L.M. 583 -1943- aanstelling buitengewoon Gem.veldwachter. [handgeschreven:] nu. bij / vpb [onleesbare paraaf] 6 Augustus 1943. Hierdoor heb ik de eer U mede te deelen, dat door den Directeur van het Marktwezen in tijdelijken dienst is aangesteld als controleur bij dien dienst Jan Hendrik de Greb...

# TRANSCRIPTIE 8a/18/2 M. 1 Verzonden 29/7 29 Juli 1943. VB/SV aanstelling controleur. Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r. =========== Voor de goede orde heb ik de eer U in bijlage dezes te doen toekomen afschrift van een aanstelling tot contrôleur in tijdelijken dienst van J.H. de Grebber, wonende Klaes Kate- straat 67, Zaandam. Tot aanstelling van De Greb...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Dienstverslag / Rapportage van een opsporingsambtenaar. * **Instantie:** Gemeente Amsterdam, Dienst van het Marktwezen. * **Datering:** 7 februari 1944 (met latere aantekeningen tot augustus 1944). * **Betrokkenen:** J.H. de Grebber (Ambtenaar Marktwezen), Klaas Hoogenbirk (Winkelier). * **Locatie:** Vischwinkel Gebr. Hoogenbirk, Rijnstraat 91, Amste...