DIENST VAN HET MARKTWEZEN
te
A M S T E R D A M

Nº 20/S/19 [11.1944] R A P P O R T

Ondergeteekenden, J. H. de Grebber en J. P. N. Boon,
beiden ambtenaar bij het Marktwezen, rapporteert U het navol-
gende;
Op Maandag, 3 Juli 1944, bevonden wij ons ter contrôle
op de weekmarkt "WESTERSTRAAT" alhier. Wij zagen aldaar, dat
door een man een standplaatsn in was genomen voor den verkoop
van groenten. Wij constateerden, dat deze persoon bospeen aan
het aldaar aanwezige publiek verkocht en afleverde tegen den
prijs van 60 cent per bos. De maximum Detaillistenprijs be-
droeg dien dag volgens bekendmaking no. 103 van den Gemachtigde
voor de Prijzen 23 cent per bos.
De hierboven bedoelde persoon was genaamd: Hendrik Lank-
horst, wonende Palmstraat no. 99 alhier. Bezet een vaste stand-
plaats op de Lindengracht. (no. 198). Hij verklaarde ons geen
groentetoewijzing meer te hebben, daar hij geen voldoende bon-
nen kan inleveren. De wortelen had hij buiten de Centrale
Markt om gekocht tegen den prijs van 50 cent per bos. Naam en
adres van den persoon van wien hij de wortelen had ingekocht
waren hem onbekend. Wij hebben Lankhorst P. V. aangezegd.
Waarvan dit rapport te Amsterdam op 3 Juni 1944.
De Ambtenaren voornoemd,
[handtekeningen: J.H. de Grebber, J.P.N. Boon]

[Marginale aantekening links:]
Ten het verbruik tegen
de max. prijs aan het
publiek verkocht.
Gezien 7-7-'44
de Hav[..]

Aan
Den Heer Inspecteur van het Marktwezen
A L H I E R Dit document is een proces-verbaal betreffende een prijs- en distributieovertreding tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is "woeker" en illegale handel:
1. Prijsbeheersing: De verdachte verkocht bospeen voor 60 cent, terwijl de wettelijk vastgestelde prijs slechts 23 cent was. Dit is een overtreding van de prijsvoorschriften van de "Gemachtigde voor de Prijzen".
2. Distributieovertreding: De verdachte had geen officiële "groentetoewijzing" meer omdat hij onvoldoende distributiebonnen kon overleggen. Om dit te omzeilen, kocht hij zijn handelswaar buiten de officiële kanalen (de Centrale Markt) om voor 50 cent per bos.
3. Typografie en fouten: Het document bevat een opvallende verschrijving in de datering onderaan (3 juni in plaats van 3 juli), wat gecontroleerd kan worden aan de hand van de specifieke dagmelding "Maandag 3 Juli 1944" en de visumdatum "7-7-'44". Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er in Nederland sprake van extreme schaarste. Om de voedselvoorziening eerlijk te verdelen en inflatie tegen te gaan, stelde de bezetter strikte maximumprijzen vast en werkte men met een bonnensysteem. Handelaren moesten bonnen van klanten innemen om weer nieuwe voorraad te mogen inkopen.

Hendrik Lankhorst, een marktkoopman uit de Jordaan (Palmstraat), bevond zich in een vicieuze cirkel die typerend was voor de zwarte markt: omdat hij waarschijnlijk eerder bonnen tekortkwam of illegaal verkocht had, kreeg hij geen legale toewijzing meer. Hierdoor werd hij gedwongen om duur in te kopen op de zwarte markt (50 cent, wat al ruim boven de legale consumentenprijs lag), waardoor hij op de markt weer een nog hogere prijs (60 cent) moest vragen om winst te maken. De Dienst van het Marktwezen trad streng op tegen dergelijke praktijken om de officiële distributie in stand te houden. H. de Grebber J.H. de Grebber J.P.N. Boon N. Boon Marktwezen