C. Veerman

Getypte brief (doorslag).

* **Inhoud:** Het document is een formele begeleidende brief bij een "Staat van Inlichtingen". De ontvanger, een Sergeant-Majoor van de administratie, wordt dringend verzocht gegevens te verstrekken, bij voorkeur in persoon op het kantoor van de afzender. * **Toon en Stijl:** De toon is ambtelijk en dwingend ("ten spoedigste", "ik verzoek U"). Het gebruik van verouderde spelling en grammatica ("dezes", "zoo", "dezen", "mijnen") is kenmerkend voor de Nederlandse taal van voor de Tweede Wereldoorlog of kort daarna. * **Doel:** Het verzamelen van specifieke (mogelijk gevoelige of administratieve) informatie van een militair personeelslid.

Getypt ambtelijk document (bijlage bij een brief).

Dit document is een personeelslijst van de gemeentelijke dienst ‘Marktwezen’. Het fungeert als bewijsstuk bij een brief van de Directeur van deze dienst aan de Wethouder voor de Levensmiddelen. Het doel van het overzicht is het rapporteren van personeelstekorten als gevolg van de algemene mobilisatie. In de tabel worden vijf specifieke ambtenaren genoemd met hun respectievelijke functies (van administratief tot toezichthoudend) en hun jaarlijkse salarissen in guldens (ƒ). De spelling ("den heer", "zyn", "Bureel") is typerend voor de officiële Nederlandse schrijftaal van voor de spellinghervorming van 1947.

Bijlage bij een brief (personeelslijst).

* **Tijdskader:** Het document dateert van 11 september 1939, vlak na de algemene mobilisatie in Nederland (28 augustus 1939) en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Polen (1 september 1939). * **Organisatie:** De afzender is de "Directeur v/h Marktwezen". Gezien de straatnamen (Kijkduinstraat, Stuyvesantstraat, Marathonweg, Postjeskade, Warmondstraat) gaat het hier om ambtenaren van de gemeente Amsterdam. * **Personeel en Rangen:** De lijst bevat vijf mannen van in de twintig en dertig. Hun militaire rangen variëren van korporaal tot sergeant-majoor administrateur. De doorhaling bij Schiermeier (van soldaat naar korporaal) duidt op een recente promotie of een administratieve correctie. * **Financieel:** De handgeschreven kolom "Militaire belooning" geeft inzicht in de daggelden. Voor de korporaals is dit 0,30 + 0,15 gulden per dag. Voor de administrateur De Vries staat een aanzienlijk hoger bedrag genoteerd (f 17.10 - + f 1.- p.d.), wat mogelijk duidt op een verrekening van zijn burger-salaris met zijn militaire toelage.

Handgeschreven interne memo of correspondentiebriefje.

* **Kern van de zaak:** Er is een onduidelijkheid over het inkomen van de heer C. Veerman. De afdeling Militaire Zaken hanteert andere cijfers dan de betrokkene zelf heeft opgegeven. * **De cijfers:** * **Opgave Militaire Zaken:** Een jaarwedde van $f$ 1770,- met een extra toeslag van $f$ 1,- per dag. * **Opgave Veerman:** Een basisjaarwedde van $f$ 1625,-, vermeerderd met $f$ 60,- kindertoeslag en $f$ 171,- huwelijkstoeslag, totaal $f$ 1856,-. * **Doel:** De schrijver verzoekt de Chef van de afdeling Militaire Zaken om verificatie van de gegevens om vast te stellen welke berekening correct is. * **Staat van het document:** Het document lijkt een werknotitie of een concept; een volledige zin onderaan is rigoureus doorgehaald en vervangen door de beleefde slotzin.

Kopie van een officieel ziekmeldingsformulier van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een administratieve vastlegging van het ziekteverzuim van Cornelis Veerman, een Amsterdamse ambtenaar. * **Persoonsgegevens:** C. Veerman (geboren in 1909, dus 31 of 32 jaar oud ten tijde van de melding) woonde aan de Postjeskade in Amsterdam-West. * **Beroep en Status:** Hij werkte als 'contrôleur' (toezichthouder) bij het Marktwezen, de gemeentelijke dienst verantwoordelijk voor de markten in de stad. Hij had een vaste aanstelling ('vasten en vollen dienst') in salarisgroep II, wat duidt op een functie met enige verantwoordelijkheid. * **Procedure:** Het formulier is bestemd voor de 'controleerend gemeente-arts'. Dit wijst op de strikte controle die de gemeente Amsterdam destijds uitvoerde op zieke werknemers; een arts kwam vaak thuis controleren of de werknemer daadwerkelijk niet in staat was te werken.

Document

Het document betreft een financiële verantwoording van personeelsuitgaven, vermoedelijk van een overheidsinstelling. De bedragen achter de namen lijken jaarsalarissen of pensioengrondslagen te zijn, uitgedrukt in guldens (ƒ). Belangrijke administratieve details: * **Mutaties**: Het document registreert het overlijden van C. Paats op 10 december 1940. * **Inhoudingen**: De voetnoot bij het symbool **┌** (Plakké en P. Smit) verklaart dat er bedragen zijn ingehouden voor de inkoop van pensioen over tijdelijke dienstjaren. * **Toelages**: H.M.A. de Wolf ontving een specifieke toelage van ƒ 3,- voor het gebruik van een eigen fiets (rijwiel). * **Verschillen**: Er is een aantekening over een ontbrekend bedrag op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan, die zelf niet op deze pagina vermeld staat.

Administratief register / kasboekblad.

* **Functie:** Dit is een blad uit een grootboek of een ledenregister, waarschijnlijk bedoeld voor het bijhouden van jaarlijkse contributies, pensioenpremies of salarissen. De kolom "1940" suggereert een jaarafrekening. * **Systeem:** Er wordt gebruikgemaakt van dubbele controle. Veel bedragen zijn voorzien van vinkjes, wat duidt op een verificatieproces (bijvoorbeeld tegenover bankafschriften of kwitanties). * **Mutaties:** De aantekening bij L. Paals ("7/12 '40 overleden") verklaart een afwijking in het bedrag voor dat jaar. Doorhalingen bij namen (zoals Rijnga naar Rijvordt) wijzen op administratieve correcties of personele wijzigingen. * **Afkortingen:** De letters 'T' en 'F' achter sommige bedragen in de 1940-kolom kunnen staan voor 'Totaal' en 'Factuur', of verwijzen naar specifieke fondsen of categorieën. * **Numerieke precisie:** De bedragen worden genoteerd tot twee cijfers achter de komma (centen). De totaalsom onderaan de pagina (133.252,46) geeft aan dat het om aanzienlijke geldstromen gaat voor die tijd.

Getypte financiële lijst (bladzijde 2 van een groter document).

* **Administratieve structuur:** De lijst is een vervolgpagina, wat blijkt uit de kop "Transport" (overdracht van het saldo van de vorige pagina: ƒ 76.978,77) en het paginanummer "-2-". Het eindtotaal onderaan de pagina bedraagt ƒ 136.815,09. * **Inhoudelijke details:** * De lijst bevat namen van ambtenaren. Er is specifiek sprake van een "contrôleur" (P. Smit). * Eén persoon, C. Paats, wordt vermeld als overleden op 10 december 1940. * Er zijn correcties en specificaties aangebracht via symbolen: * Een schuine streep (/) duidt op een inhouding voor pensioeninkoop over tijdelijke dienstjaren. * Een hoeksymbool (∟) bij H.M.A. de Wolf geeft aan dat er een rijwieltoelage (fietstoelage) van 3 gulden in het bedrag is verwerkt. * Een plus-symbool (+) verwijst naar een ontbrekende boeking op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan voor de periode eind 1940. * **Valuta:** De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (ƒ).

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het is een vervolgblad, aangegeven door het paginanummer "-2-" en de post "Transport" (het saldo van de vorige pagina). * **Financieel:** Bedragen worden genoteerd in guldens (ƒ), waarbij dubbele aanhalingstekens (") worden gebruikt als 'ditto'-teken voor het valutasymbool. * **Aantekeningen:** Er zijn specifieke handgeschreven symbolen gebruikt om uitzonderingen of details te duiden: * **⟋ (Schuine streep met haak):** Verwijst naar pensioeninhoudingen voor P. Plakké en P. Smit. * **⌞ (Hoek):** Verwijst naar een ontbrekende boeking voor een Dr. v.d. Laan (niet op deze lijst vermeld, waarschijnlijk op pagina 1). * **Ł (Gekruiste L):** Verwijst naar een rijwieltoelage (fietsvergoeding) voor H.M.A. de Wolf. * **Bijzonderheden:** Bij C. Paats staat vermeld dat deze op 10-12-1940 is overleden, wat de nauwkeurigheid van de administratie onderstreept. ---

Document

Het document betreft een officiële aanmelding van bewoners voor een collectieve voedselvoorziening. De tekst specificeert de kosten (6 cent per halve liter) en de noodzaak om distributiebescheiden in te leveren ("aardappelbon van 1 3/4", waarschijnlijk kilo's per week). Het feit dat er ook "vervoerskosten" worden gerekend, suggereert dat het eten mogelijk vanaf een centrale keuken naar een lokaal distributiepunt werd gebracht. De verscheidenheid aan handschriften en de soms haastige of onduidelijke handtekeningen getuigen van een dringende, alledaagse bureaucratie in tijden van schaarste.

Document

* **Doel van het document:** Het is een administratief overzicht voor het doorvoeren van salarisverhogingen en bijbehorende aanpassingen in pensioengrondslagen. * **Salarisontwikkeling:** Voor de meeste ambtenaren in salarisgroep II stijgt het basissalaris van $f$ 1800,- naar $f$ 1900,-. Bij de 'schrijvers' (groep I) is er een stapsgewijze verhoging per 1 augustus en 1 oktober 1941 te zien. * **Toelagen:** Naast het basissalaris zijn er twee soorten toelagen: een "Toelage unif. kl." (mogelijk uniformklasse) en een "Toelage 5%". Deze laatste stijgt vaak mee met het basissalaris (van $f$ 90,- naar $f$ 95,-). * **Pensioengrondslag:** De pensioengrondslag is het bedrag waarover pensioen wordt opgebouwd. Opvallend is dat voor personen als J. Hykamp, J.H. Nieuwenhuys en P. Plekké de pensioengrondslag aanzienlijk hoger ligt dan de optelsom van salaris en toelagen, wat duidt op specifieke historische regelingen. * **Wetgeving:** Er wordt herhaaldelijk verwezen naar "art. 150 P.W.1922". Dit staat voor de Pensioenwet 1922, die de pensioenvoorziening voor ambtenaren in die periode reguleerde.

Document

De lijst toont een collectieve salarisherziening voor ambtenaren in twee categorieën: "Contrôleur" (Salarisgroep II) en "Schryver" (Salarisgroep I). * **Contrôleurs:** Voor de meeste functionarissen in groep II stijgt het basissalaris van ƒ 1800,- naar ƒ 1900,-. Er is sprake van een "Toelage unif. kl." (waarschijnlijk uniformkleding) van ƒ 75,- of ƒ 85,- en een "Toelage 5%", die stijgt van ƒ 90,- naar ƒ 95,-. * **Uitzonderingen:** Enkele personen (zoals Bekkering, Hykamp, Nieuwenhuys en Plakké) hebben een afwijkende pensioensgrondslag. De opmerking over "art. 150 P.W. 1922" wijst op een specifieke juridische bepaling uit de Pensioenwet van 1922 die op hen van toepassing is, wat vaak een bevriezing of speciale berekening van de pensioengrondslag inhield. * **Tijdsfasering:** Onderaan de lijst (bij Plakké, Fleurbaay en Gottmer) is te zien dat de verhoging in twee stappen plaatsvindt: een tussentijds tarief voor de periode augustus-september 1941, gevolgd door een definitief nieuw tarief vanaf 1 oktober 1941.

Personeelsregister / Salarisadministratie (handgeschreven grootboek).

* **Structuur:** Het document is opgedeeld in functionele groepen. Bovenaan staan de administratieve en toezichthoudende functies (Contrôleurs, Schrijvers), ingedeeld in Salarisgroep I en II. Onderaan is een aparte sectie voor "WERKLIEDEN" (Groep II en IV), bestaande uit technische en facilitaire rollen. * **Financiële verandering:** Er is sprake van een algemene loonsverhoging. Voor de contrôleurs stijgt het basissalaris bijna uniform van 1800 naar 1900 gulden. Bij de werklieden wordt het loon per week of per uur (bijv. 31,20 naar 32,88) omgerekend naar een jaargrondslag. * **Pensioenen:** Verschillende opmerkingen verwijzen naar de "P.W. 1922" (Pensioenwet 1922), specifiek artikel 150, wat duidt op een regeling voor ambtenarenpensioenen. * **Inhoudelijke details:** * **Ongehuwdenkorting:** Bij de schrijvers (Groeneveld en Lobbes) wordt melding gemaakt van een "3% Ongehuwdenkorting", een fiscale maatregel uit die tijd waarbij vrijgezellen minder netto overhielden. * **Overdiensturen:** Bij de werklieden wordt het jaarsalaris inclusief een vast bedrag aan overuren berekend.

Getypte personeels- en salarislijst met handgeschreven aantekeningen.

* **Salarisstructuur:** Er is een duidelijke verhoging zichtbaar in de "Jaar-wedde" voor bijna alle personeelsleden (veelal van f 1800.- naar f 1900.-). Ook de "Vaste toelage 5%" stijgt proportioneel (van f 90.- naar f 95.-). * **Pensioengrondslag:** Deze kolom fungeert als de som van de wedde en toelagen. Bij sommige personen (Hooft, Nieuwenhuys) zijn er specifieke pensioenafspraken aangeduid met een "a)". * **Differentiatie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen administratieve functies (Contrôleur, Schrijver) die per jaar worden betaald, en "Werklieden" (handarbeiders) die een weekloon ontvangen. * **Inhoudingen:** Bij Groeneveld en Lobbes (Schrijvers in Sal. groep I) staat een handgeschreven opmerking over "3% ongeh. aftrek". Dit verwijst naar een inhouding voor ongehuwden, wat destijds een gebruikelijke fiscale of sociale maatregel was. * **Oververdiensten:** Bij de werklieden wordt melding gemaakt van "oververdiensten" (bonussen of overuren) die in de pensioengrondslag zijn verwerkt.

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Handschrift:** Een verzorgd en geoefend kantoorschrift (lopend cursiéf). De cijfers zijn consistent en duidelijk genoteerd voor boekhoudkundige doeleinden. * **Structuur:** Het document is strikt alfabetisch geordend op achternaam, verdeeld over twee kolommen. De 'r' achter sommige bedragen duidt waarschijnlijk op een controle-teken (revisie). * **Inhoudelijke details:** * De salarissen variëren sterk, van f 386,26 (A.H. Drukker) tot f 6352,11 (C.F. Sixma), wat duidt op een grote diversiteit in functieniveaus binnen de organisatie. * Er is sprake van specifieke inhoudingen (inkoop pensioen) en toeslagen (gebruik eigen rijwiel). De rijwieltoelage van 12 gulden per jaar is een kenmerkend tijdsbeeld. * De opmerking over "Dr. A. v/d Laan" suggereert dat deze persoon niet in het reguliere kaartsysteem (de stamkaarten) voorkwam, mogelijk vanwege een tijdelijke aanstelling of een afwijkende status.

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Administratieve systematiek:** De lijst is een overzicht van jaarinkomens van ambtenaren, gebaseerd op de "stamkaarten" (personeelskaarten). De bedragen variëren sterk, van f 56,32 (waarschijnlijk een deeltijdfunctie of aanstelling voor korte duur) tot f 6653,70 (S. Sieswerda, vermoedelijk een hoge functionaris). * **Annotaties:** * **Vinkjes ($\checkmark$):** Waarschijnlijk ter controle van de overboeking of verificatie tegen de stamkaart. * **De letter 'F':** Zoals onderaan vermeld, duidt dit op een inhouding voor de "inkoop pensioen tijdelijke diensttijd". Dit betekent dat de betreffende ambtenaar een deel van zijn salaris heeft afgestaan om eerdere tijdelijke jaren mee te laten tellen voor de pensioenopbouw. * **Accolades:** Bij Cobussen/Dogger en Victor lijken bedragen samengevoegd of gecorrigeerd te zijn. * **Correcties:** Bij P. Plakké en J.A. Victor zijn de bedragen doorgestreept en vervangen door nieuwe waarden, wat wijst op een actieve controle tijdens het opmaken van de lijst.

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Document

* **Schrift:** Het document is geschreven in een verzorgd 20e-eeuws kantoorschrift. De namen en bedragen zijn zeer consistent genoteerd. Enkele letters, zoals de 'H', 'G' en 'V', vertonen de voor die tijd kenmerkende krullen. * **Structuur:** De lijst is globaal alfabetisch op achternaam geordend, hoewel er kleine afwijkingen zijn in de strikte volgorde. De bedragen zijn genoteerd in guldens (f.), waarbij herhalingstekens (") zijn gebruikt om de valuta-aanduiding niet telkens te hoeven herhalen. * **Inhoud:** Er worden 72 personen vermeld. De bedragen variëren sterk, van minder dan f. 500,- tot bijna f. 7000,-. De kleine superscript-cijfers (1 t/m 10) fungeren als voetnoten; het feit dat dezelfde nummers bij verschillende personen terugkomen, wijst op gestandaardiseerde administratieve aantekeningen (bijv. deeltijdwerk, ontslag gedurende het jaar, of specifieke toeslagen).

Getypte doorslag op dun papier (vloeipapier), gemarkeerd als pagina 2.

Dit document bevat de persoonlijke en professionele gegevens van drie mannen. Opvallend is dat bij alle drie de personen de militaire rang expliciet vermeld wordt naast hun civiele functie (bureelambtenaar en controleur). * **C.G. de Vries:** Geboren in 1912, sergeant-majoor-administrateur. * **C. Veerman:** Geboren in 1909, sergeant-majoor-administrateur. * **D.H.V. Schiermeier:** Geboren in 1906, korporaal bereden artillerie. De genoemde adressen (Warmondstraat, Postjeskade en Marathonweg) bevinden zich alle in Amsterdam. De combinatie van civiele functies bij een directie en militaire rangen kan wijzen op een overzicht voor de personeelsadministratie, mogelijk in het kader van mobilisatie, ontheffing van arbeidsdienst (Ausweis-aanvragen) of een naoorlogse zuivering/inventarisatie.

Getypte doorslag van een brief of rapport (pagina 2).

* **Inhoud:** De tekst bevat de persoonlijke en militaire gegevens van drie functionarissen: C.G. de Vries, C. Veerman en D.H.V. Schiermeier. Van elk worden de burgerlijke functie (bureelambtenaar of controleur), geboortedatum, woonadres in Amsterdam en militaire rang vermeld. * **Functies en rangen:** Er is een duidelijke link tussen civiele aanstellingen en militaire achtergronden. Twee personen hebben de rang van sergeant-majoor-administrateur, terwijl de derde korporaal bij de bereden artillerie is. * **Geografie:** Alle genoemde adressen (Warmondstraat, Postjeskade, Marathonweg) bevinden zich in Amsterdam (West en Zuid).

Getypte doorslag (carbon copy) van een officieel document, pagina 2.

Dit document is de tweede pagina van een lijst met personeelsgegevens. Het is opgesteld met een typemachine op dun doorslagpapier. De tekst is zakelijk en administratief van aard. Opvallend is dat bij elke persoon zowel de civiele functie (bureelambtenaar, controleur) als de militaire rang wordt vermeld. Dit wijst op een organisatie waarbij het personeel ofwel in actieve militaire dienst was, ofwel geregistreerd stond voor mobilisatiedoeleinden. De genoemde adressen (Warmondstraat, Postjeskade en Marathonweg) bevinden zich alle in Amsterdam (Zuid en West).

Officieel inspectierapport / proces-verbaal.

Dit document is een verslag van twee ambtenaren van het Amsterdamse Marktwezen die optreden tegen illegale straathandel (of "zwarte handel") tijdens de Hongerwinter. **Kernpunten:** * **De overtreding:** Twee mannen (Vree en Kleton) verkochten wortelen vanaf een vlot in het Amstelkanaal zonder vergunning en tegen een winstmarge van 100% (inkoop 15 cent, verkoop 30 cent). * **Interventie:** De ambtenaren grepen in en dwongen de handelaren om de resterende voorraad van circa 300 bossen wortelen tegen de inkoopprijs (15 cent) te verkopen aan het publiek, om prijsopdrijving te voorkomen. * **Administratieve check:** In de kantlijn is later genoteerd dat de mannen niet bekend zijn als officiële marktkooplieden.

Ambtsverslag / Rapport.

Het document is een formeel verslag van twee ambtenaren van het Amsterdamse Marktwezen. Zij rapporteren over een inspectie naar aanleiding van geruchten over een voedseltransport. De kern van het verslag is dat er, ondanks geruchten die "eenige honderden menschen" op de been brachten op de Amsteldijk nabij begraafplaats Zorgvlied, geen schuit met appelen of fruit is aangetroffen. De administratieve laag van het document (stempels, handgeschreven instructies bovenin en de 'gezien'-krabbel van 23-11-44) toont de bureaucratische verwerking binnen de gemeentelijke diensten. Het gebruik van "p.o." (per order) bij de ondertekening suggereert dat Engelen tekende namens de ploeg of een specifieke afdeling.

Dienstbrief / Rapportage betreffende tuchtrechtelijke maatregel.

* **Kernboodschap:** De directeur van de Centrale Markt rapporteert een overtreding door een medewerker van een grossier. De man, E. v.d. Vijver, heeft zich schuldig gemaakt aan illegale groothandel op het marktterrein. * **Maatregelen:** De directeur heeft de man reeds een marktverbod van 14 dagen opgelegd (29 nov - 12 dec 1944). Hij adviseert de Wethouder echter om via de Burgemeester een verbod voor onbepaalde tijd te laten opleggen. * **Rechtsgrond:** Er wordt expliciet verwezen naar artikel 35, lid 1 en 2 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Personen:** * **E. v.d. Vijver:** De overtreder uit Katwijk (25 jaar oud ten tijde van schrijven). * **A. den Heyer:** De grossier bij wie de overtreder in dienst was. * **J.H. de Grebber & C. Veerman:** De controlerend ambtenaren die de overtreding hebben geconstateerd.

Officieel rapport (proces-verbaal van bevindingen).

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft de betrapping van Ewout van den Vijver, een 25-jarige tuinder uit Katwijk, die zonder de benodigde papieren 1000 kg gewassen peen probeerde te verhandelen op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Overtreding:** Van den Vijver gaf toe de partij buiten zijn werkgever (A. de Heyer) om te hebben gekocht voor f 2,25 per zak en bekende dat hij niet bevoegd was tot groothandel. * **Maatregelen:** De volledige partij (50 zakken) werd geconfisqueerd en opgeslagen bij een erkend pakhuis (Jac. Broerse). De toegangskaart van de betrokkene werd ingenomen en als bewijsstuk bij het rapport gevoegd. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "ondergeteekende", "gewasschen", "toonen"). De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een afschrift of kopie is van het origineel waarop de handtekeningen stonden.

Afschrift van een ambtelijk rapport.

Dit document is een proces-verbaal of rapportage van twee marktambtenaren die een illegale partij groente (1000 kg peen) hebben geconfisqueerd op de Centrale Markt in Amsterdam. De verdachte, een 25-jarige tuinder uit Katwijk, bekent de partij zonder de juiste papieren te hebben gekocht en buiten zijn werkgever om te willen verhandelen. Hij geeft expliciet aan dat hij niet bevoegd is tot groothandel. De partij is in beslag genomen en zijn toegangskaart is ingenomen. Opvallend is de gedetailleerde bekentenis die in het rapport is opgenomen, waarbij de verdachte precies aangeeft wat de inkoopprijs was en hoe het transport (via een schipper) is verlopen.

Ambtsverslag / Rapport van het Marktwezen.

* **Kern van de zaak:** Het betreft een proces-verbaal van twee marktbeambten die op de Ten Katemarkt in Amsterdam een illegale handelaar in appelen hebben betrapt. * **Overtreding:** J. Th. Meeuwisse verkocht goederen zonder de benodigde vergunningen (geen 'plaatshouder') en zonder 'toewijzing' (distributiemachtiging). Bovendien was er sprake van prijsopdrijving: hij kocht in voor 2,75 gulden en wilde verkopen voor 3,50 gulden per kilo. * **Maatregel:** De ambtenaren hebben ter plekke gesanctioneerd door de handelswaar in beslag te nemen en direct aan het publiek te laten verkopen tegen de officieel vastgestelde maximumprijs. Dit was een gebruikelijke methode om zwarte handel te bestrijden en de voedselvoorziening voor de burgerbevolking enigszins te reguleren. * **Persoonsgegevens:** De verdachte, J. Th. Meeuwisse, was op dat moment 22 jaar oud en woonachtig in de Rivierenbuurt (Hunzestraat). ---

Handgeschreven ambtelijk verslag of rapportage.

De tekst is een verslag van twee controleurs (mogelijk van de Crisis Controle Dienst of een vergelijkbare inspectie-instantie) die optreden tegen illegale straathandel. **Kernpunten in de tekst:** * **Zwarte handel:** Er is sprake van de verkoop van "zwarte appelen en groente" en later ook "cigaretten". Dit duidt op handel buiten het officiële distributiesysteem om. * **Publieke reactie:** Een menigte verzamelt zich in de hoop op een 'gedwongen uitverkoop', waarbij de in beslag genomen goederen vaak ter plekke tegen lage prijzen aan het publiek werden verkocht. * **Politieoptreden:** De schrijvers uiten lichte kritiek op de politie, die volgens hen niets deed aan de opschudding die door het optreden van de controleurs ontstond. * **Locatie:** Er worden specifieke straatnamen genoemd: de **Keizerstraat** en **Zijlstaten**. Dit wijst zeer waarschijnlijk op de stad **Haarlem**, waar deze straten aan elkaar grenzen.

Document

Het document is een kort zakelijk verslag van een politiesurveillance op de Amsterdamse Ten Katemarkt. De kern van het rapport is de vaststelling van illegale handel ("zwarte appelen"). Terwijl de rapporteurs aanwezig waren, grepen collega's van de Economische Dienst in bij een kar met appels die blijkbaar buiten de officiële prijsregels om werden aangeboden. Interessant is de observatie dat de aanwezigheid van de politie direct effect had op de rest van de markt: alle andere illegale handel ("overige zwarte appelen") was op slag verdwenen. Dit illustreert het kat-en-muisspel tussen de opsporingsdiensten en de zwarte handelaren in die tijd. De vermelding dat de verkoper geen vaste standplaatshouder was, duidt erop dat hij een gelegenheidshandelaar was, wat destijds veel voorkwam.

Document

Dit rapport beschrijft een handhavingsactie op de Amsterdamse Lindengracht-markt tijdens de bezettingstijd. Twee ambtenaren, Engelen en Veerman, betrappen Pieternella Helena Dieke op het verkopen van appelen voor een veel te hoge prijs: 3,50 gulden per kilogram. Ter vergelijking: de ambtenaren dwingen haar vervolgens de gehele voorraad (circa 150 kg) te verkopen voor slechts 50 cent per kilo, wat blijkbaar de vastgestelde legale prijs was. Uit de handgeschreven notities blijkt een vervolgonderzoek naar de status van de vrouw. Er wordt gevraagd of zij een officiële marktkoopvrouw is met een vaste staanplaats. Het antwoord luidt ontkennend: ze is geen erkende koopvrouw. Dit wijst erop dat zij waarschijnlijk illegaal (op de zwarte markt) probeerde te handelen. Het document is voorzien van diverse "gezien"-stempels en handtekeningen, wat duidt op een bureauctratische afhandeling door verschillende instanties (zoals de Inspecteur van het Marktwezen).

Personeelslijst / Indexkaart van de gemeente Amsterdam.

* **Administratieve wijzigingen:** De vele doorhalingen bij de adressen wijzen op een actieve administratie waarbij verhuizingen nauwgezet werden bijgehouden. * **Talen:** Het document illustreert de invloed van de bezetter op de Nederlandse bureaucratie. Nederlandse functietitels zijn handmatig voorzien van hun Duitse equivalenten (bijv. "controleur" wordt "Kontrolleur", "klerk" wordt "Assistent"). * **Symboliek:** Naast veel namen staan tekens zoals kruisjes (+) of vinkjes (/). Ook zijn er handgeschreven cijfers (1 t/m 5) toegevoegd bij een aantal namen. Deze tekens hebben waarschijnlijk te maken met de status van de betreffende persoon in het kader van de arbeidsinzet of vrijstellingen. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar de registratienummers (A35-...) volgen geen strikte numerieke volgorde, wat suggereert dat dit een uittreksel is uit een groter register.

Document

Dit rapport beschrijft een incident met een aardappelschuit in Amsterdam. De rapporteurs onderzoeken een melding van illegale distributie van aardappelen aan particulieren. Ter plaatse blijkt dat het schip de "Jawi" een lading van 170 ton aardappelen vervoert in opdracht van de Duitse Weermacht. De schipper verklaart dat hij wegens gesloten bruggen gedwongen was aan te meren, waarna een hongerige menigte probeerde de lading te plunderen door de luiken te lichten. De politie greep in om het schip te ontruimen en de bewaking van de Duitse voorraden over te nemen. Het taalgebruik is zakelijk-ambtelijk, maar de onderliggende spanning tussen de nood van de bevolking en de militaire belangen van de bezetter is duidelijk voelbaar.

Dienstverslag/Rapport van marktbeambten.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een incident op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de nacht van 21 op 22 december 1944. Marktbeambten betrappen twee mannen van de "Wache- und Schutzdienst" (een paramilitaire bewakingsdienst) die zonder toestemming een driewielige transportfiets meenemen. Wanneer zij worden aangesproken, reageren de mannen arrogant en claimen zij dat ze voor de Wehrmacht werken en boven de lokale marktregels staan. Zelfs een Nederlandse politieofficier (Swier) wordt afgeblaft. Uiteindelijk wordt de Feldgendarmerie (Duitse militaire politie) ingeschakeld, die adviseert de zaak in de gaten te houden. De fiets wordt later die nacht teruggebracht. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in een soort "bestuurs-Duits" dat doorspekt is met Nederlandse grammaticale structuren en woorden (bijv. "alsob", "Hekken", "verschwindet" als gebiedende wijs, en "Mit Dit"). Dit wijst erop dat de opstellers Nederlandse ambtenaren waren die verplicht waren in het Duits te rapporteren aan de bezettende macht of hun Duitsgezinde superieuren. * **Toon:** De toon is formeel maar ook gefrustreerd. Het illustreert de machteloosheid van de reguliere civiele diensten (zoals de marktopzichters en de staatspolizei) tegenover groepen die zich direct beriepen op de autoriteit van de Wehrmacht.

Getypt rapport (Rapport).

Dit rapport doet verslag van een incident op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de bezetting. Het gaat om een confrontatie tussen Nederlandse marktbeambten (en de staatspolitie) enerzijds, en leden van de "Wache- und Schutzdienst" anderzijds. **Kern van het incident:** In de nacht van 21 op 22 december 1944 rond 01:30 uur betrappen de marktbeambten twee mannen die er onrechtmatig vandoor gaan met een driewielige transportfiets (of handkar) van de markt. Wanneer zij worden aangesproken, legitimeren de mannen zich als leden van de bewakingsdienst en claimen zij brutaal dat zij in opdracht van de Wehrmacht handelen. Ze weigeren verantwoording af te leggen aan de lokale beambten of de toegestuurde opperwachtmeester van de staatspolitie (Swier). Na tussenkomst en overleg met de bedrijfsleiding en de Feldgendarmerie (Duitse militaire politie), wordt de kar rond 03:30 uur weer teruggezet op de parkeerplaats. Het taalgebruik is opmerkelijk: hoewel het rapport in het Duits is opgesteld, bevat het veel sporen van het Nederlands (zoals "dreiradigen Fahrrad", "Wortwechselung", "wie seit Ihr" en "was kommt Ihr tun"), wat erop wijst dat het door Nederlandse beambten is geschreven voor een (deels) Duitssprekend gezag.

Handgeschreven proces-verbaal of dienstrapport.

Het document betreft een formeel verslag van een nachtelijk incident op de Centrale Markt. De ondergetekenden, allen beambten verbonden aan de markt (waaronder een rechercheur van het 'Marktwesen'), rapporteren een confrontatie met de *Wache- und Schutzdienst*. Wanneer de marktbeambten een verdacht voertuig (een driewieler) horen en de inzittenden staande houden, ontstaat er een conflict over autoriteit. De mannen van de bewakingsdienst reageren agressief en minachtend op de controle. Zij legitimeren hun aanwezigheid en acties door te claimen dat zij in opdracht van de *Wehrmacht* handelen. De taal in de citaten ("Ich kenn dich nicht...") is opvallend informeel en vijandig, bedoeld om de autoriteit van de marktbeambten te ondermijnen. De tekst is geschreven in het Duits, maar bevat talloze sporen van het Nederlands (germanismen en letterlijke vertalingen), zoals "gelaut" (geluid), "fahrrat" (fiets), "aufkommen musen" (moeten opdraaien voor) en "geschied" (gebeurt). Dit suggereert dat de rapporteurs Nederlanders waren die verplicht waren in het Duits te rapporteren aan de bezettende autoriteiten.

Getypte namenlijst met handgeschreven kanttekeningen en berekeningen.

* **Inhoud:** Het document bevat een lijst van 33 personen met hun adressen in Amsterdam. Bijna alle adressen zijn voorzien van een etagenummer (bijv. II voor de tweede verdieping, 'hs' voor huis/begane grond). * **Wijzigingen:** Er is één handmatige correctie bij de naam H. Steenbeek. Zijn adres is gewijzigd van de Pieter Lastmankade naar de Leimuidenstraat. Tevens is de toevoeging "v/an Fries" (mogelijk 'van Fries' of een verwijzing naar een herkomst) genoteerd. * **Financieel:** De handgeschreven berekening onderaan duidt op een administratieve afhandeling waarbij f 0.40 per persoon in rekening werd gebracht (totaal f 13.20 voor 33 personen). Dit zou kunnen wijzen op een vergoeding voor distributie, leges voor een vergunning, of een specifieke belasting. * **Geografie:** De genoemde straten (Postjeskade, Warmondstraat, Orteliusstraat, etc.) bevinden zich voornamelijk in Amsterdam-West en Zuid.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties; een bijlage bij een officiële brief.

* **Doorhalingen:** De namen en gegevens van alle 16 personen zijn met een dikke zwarte lijn doorgestreept. Dit duidt er meestal op dat een taak is voltooid of dat de personen van een actieve lijst zijn afgevoerd. * **Handgeschreven toevoegingen:** * Er zijn afkortingen voor weekdagen genoteerd bij de eerste zes namen (M, Di, Do, Wo). Dit suggereert een gepland bezoek- of inspectieschema. * Rode kruisjes `[x]` zijn gezet bij de eerste negen namen. * Er is een handgeschreven nummering van 1 tot 16 toegevoegd. * Bij de tweede naam (Van Greuningen) is de opmerking "belet" genoteerd, wat betekent dat men de persoon niet kon bereiken of dat toegang werd geweigerd. * **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam, hoofdzakelijk in de wijken West, Zuid en de Grachtengordel. De Romeinse cijfers (I, II, III) duiden de verdieping aan. * **Papier:** Onderaan het document is een blindstempel of watermerk zichtbaar: `[MEGAARD BOND NED FABRIKAAT]`.

Administratieve lijst (distributielijst voor schoeisel)

Het document is een personeelslijst van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Uit de kolom "Maat" en de voetnoten blijkt dat dit een overzicht is voor de toewijzing van schoeisel, een schaars goed dat destijds op rantsoen was. * **Administratieve nauwkeurigheid:** Van elke persoon worden de volledige naam, geboortedatum, adres en het nummer van de distributiestamkaart genoteerd. Dit was essentieel voor de controle op de rechtmatige distributie van goederen. * **Annotaties:** De rode kruisjes (X) en de handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de dynamiek van het proces: wie heeft de schoenen al ontvangen en wie moet ze nog krijgen. De doorgestreepte namen (zoals N. van Burg en Jac. Broerse) wijzen op personen die om onbekende redenen (ontslag, deportatie, overlijden of reeds voorzien) van de lijst zijn verwijderd. * **Locatie:** De adressen beslaan een groot deel van Amsterdam (o.a. De Pijp, Oud-West, de Indische Buurt) en omliggende gemeenten zoals Landsmeer.

Handgeschreven notitie of kladblad, waarschijnlijk uit een administratie of logboek.

Het document lijkt een overzicht van bestellingen of leveringen van vis, specifiek "versche bliek" (een kleine witvis) en mosselen. Er worden namen van personen (Geverts, C. Veerman, F. Ebert, Friest) gecombineerd met locaties (Uitgeest, mogelijk de Dapperstraat in Amsterdam) en bedragen in guldens. De herhaling van namen zoals C. Veerman en de specifieke bedragen (f 0.40 en f 0.61) suggereert een boekhoudkundige controle. De grote rode kruizen over de tekst duiden er in een archivistische context meestal op dat de genoteerde informatie is overgenomen in een definitief register, of dat de betreffende schulden/leveringen zijn voldaan.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] M. v. Beeren. vB/DV. 8A/26/1 M. 24 Januari 1940. den Heer Chef van de Afdeeling Militaire Zaken, Raadhuis, Alhier. In Uw brief d.d. 23 October 1939 (Afd. M.Z./Be.) deelde U mij onder meer mede, dat, volgens van de Commandanten ontvangen gegevens de jaarwedde van C. Veerman ƒ 1770,- + ƒ 1,- per dag bedraagt. Volgens een thans ontvangen opgave van V...

# TRANSCRIPTIE VG/KN. 8A/138/4 M. den Heer C. Veerman, Sergeant Majoor adm. Staf 10e Reg. Inf. Veldpost. In bijlage dezes doe ik U toekomen een "Staat van Inlichtingen", welke ten spoedigste moet worden ingevuld. Ik verzoek U zoo spoedig mogelijk met dezen staat te mijnen kantore te komen om de gewenschte inlichtingen te verstrekken, of, indien dit niet mogelijk is, de met rood aangegeven vrag...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief * **Datum:** 2 maart 1941 * **Afzender:** Jan Veerman, Doolhof 73, Volendam * **Geadresseerde:** Weled. Heer Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen in Amsterdam) * **Kenmerken:** Archiefnummer $N\underline{o}$ 25/30/1 M.1941 4/3; blauwe inkt op gelinieerd papier; stempel en handgeschreven notities in de marges.

[Middensectie] **COPIE** Aanvang ziekte: **8 Maart 1943.** Naam en voorletters: **Veerman Corn.** Functie en No.: **contrôleur** No. **88** Adres: **Postjeskade 187 III**

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] 1ex. Hr. Müller 1ex. Hr. v. Buren [Linksboven, getypt:] VB/DV. 8A/26/1 M. [Midden links, handgeschreven/stempel:] Verzonden 25/1-'40 [Rechtsmidden, getypt:] 24 Januari 1940. [Geadresseerde, getypt:] den Heer Chef van de Afdeeling Militaire Zaken, Raadhuis, Alhier. [Hoofdtekst, getypt:] In Uw brief d.d. 23 October 1939 (Afd. M.Z./Be.) deelde U mi...