Archief 745
Inventaris 745-426
Pagina 247
Dossier 106
Jaar 1944
Stadsarchief

Dienstverslag/Rapport van marktbeambten.

27 december 1944. Dossier: 37/3/1M.1945

Origineel

Dienstverslag/Rapport van marktbeambten. 27 december 1944. No.37/3/1M.1945 4/1.

Rapport.

Untergezeichneten, J.P.N.Boon, J.Th. de Vries und J.Ph. ten Broek und C.Veerman melden folgendes:
In der Nacht vom 21. auf 22. Dezember, befanden wir uns für Kontrolle auf dem Zentralmarkt. Um ungefähr 1.30 Uhr befanden De Vries und Ten Broek sich auf dem Terrain neben dem Grasfeld an der Westseite. Sie hörten ein Geräusch alsob ein Wagen über das Terrain kam. Durch die dichten Dunkelheit konnten sie nichts Genaues unterscheiden. Sie begaben sich nach dem Portierraum um Hilfe zu holen. Direkt sind Veerman und Boon das Terrain hinaufgegangen, jeder an einer Seite des Grasfeldes und ein Polizeibeamter und J.Th.de Vries haben an der Hekken der Zentralmarkt aufgepasst um eventuelles Entkommen zu verhindern und Ten Broek ist im Portierraum hintergeblieben. Auf dem Hauptweg entgegnete Boon zwei Personen mit einem dreirädigen Fahrrad. Er versuchte, nachdem er sich bekannt gemacht hatte als Rechercheur Marktwesen, zu stoppen. Sie gaben Erfolg hieran und diese Männer waren zwei Personen des Wache- und Schutzdienstes. Boon fragte Sie was sie mit dem dreirädigen Fahrrad zu tun hatten mitten in der Nacht. Sie sagten: "Da haben Sie nichts mit zu schaffen, das ist für die Wehrmacht."; Ich kenne Dich nicht und habe auch mit Dir nichts zu schaffen! ". Boon machte sie aufmerksam, dass wenn sie einen Handwagen oder ein anders Fahrzeug brauchten, sie das dem Marktbeamten bekannt machen müssten, weil die Beamten dafür aufkommen müssen, was Nachts auf der Markt geschieht. Abermals sagte einer der Schutzmänner: "Das geht Euch nichts an, wir sind von der Wehrmacht und wenn der Handwagenaufpasser eine Karre misst, kommt er bei uns fragen ob wir einen Wagen weggenommen haben. Auf diese Wortwechselung der Polizeibeamte Swier und der Beamte De Vries zugelaufen. Sofort sagte einer der Schutzmänner "Wie seit Ihr und was kommt Ihr tun". ? Swier machte sich bekannt als Oberwachtmeister der Staatspolizei und fragte wo er mit der Karre hin musste, worauf als Antwort folgte: "Mit Dit habe ich überhaupt nichts zu machen, nur mit den Beamten des Marktwesens. verschwindet, Wehrmacht! ". Die beiden Schutsleute haben sich mit dem dreirädigen Fahrrad entfernt nach Ihrem Warteraum. Wir haben den Betriebsführer angerufen und Ihm die Ereignisse mitgeteilt. Der Betriebsführer riet uns die Feldgendarmerie anzurufen. Das haben wir getan. Wir bekamen als Antwort, das wir sehr gut aufpassen mussten, welchen Absicht die Leute des Wache- und Schutzdienstes mit dem dreirädigen Fahrrad hatten und so nötig die Feldgendarmerie wieder anzurufen. Ungefähr um 3.30 ist das Fahrzeug wieder auf seinen Platz hingestellt worden(Parkplatz).
Von welchem diese Meldung, Amsterdam, 27.Dezember 1944.

Die Beamten, * Inhoud: Het rapport beschrijft een incident op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de nacht van 21 op 22 december 1944. Marktbeambten betrappen twee mannen van de "Wache- und Schutzdienst" (een paramilitaire bewakingsdienst) die zonder toestemming een driewielige transportfiets meenemen. Wanneer zij worden aangesproken, reageren de mannen arrogant en claimen zij dat ze voor de Wehrmacht werken en boven de lokale marktregels staan. Zelfs een Nederlandse politieofficier (Swier) wordt afgeblaft. Uiteindelijk wordt de Feldgendarmerie (Duitse militaire politie) ingeschakeld, die adviseert de zaak in de gaten te houden. De fiets wordt later die nacht teruggebracht.
* Taalgebruik: Het document is geschreven in een soort "bestuurs-Duits" dat doorspekt is met Nederlandse grammaticale structuren en woorden (bijv. "alsob", "Hekken", "verschwindet" als gebiedende wijs, en "Mit Dit"). Dit wijst erop dat de opstellers Nederlandse ambtenaren waren die verplicht waren in het Duits te rapporteren aan de bezettende macht of hun Duitsgezinde superieuren.
* Toon: De toon is formeel maar ook gefrustreerd. Het illustreert de machteloosheid van de reguliere civiele diensten (zoals de marktopzichters en de staatspolizei) tegenover groepen die zich direct beriepen op de autoriteit van de Wehrmacht. * Historische periode: December 1944 was het dieptepunt van de Hongerwinter in Amsterdam. Transportmiddelen, zelfs handkarren en transportfietsen, waren extreem schaars en essentieel voor de voedselvoorziening. De Centrale Markt was het logistieke hart van de (beperkte) voedseldistributie.
* Machtsverhoudingen: Het incident toont de chaos en de willekeur van de late bezettingsjaren. Een obscure bewakingsdienst ("Wache- und Schutzdienst") kon zich onttrekken aan controle door zich simpelweg als onderdeel van de Wehrmacht te presenteren. De marktbeambten probeerden wanhopig de orde te handhaven in een stad waar de normale regels door de bezetter en diens handlangers steeds vaker werden genegeerd.
* De Feldgendarmerie: Het feit dat de Feldgendarmerie niet direct ingreep maar de beambten vroeg om "op te passen", suggereert dat zelfs zij niet altijd grip wilden of konden krijgen op de diverse (hulp)diensten die zich op het terrein begaven. C. Veerman J.P.N. Boon Politie Wehrmacht

Samenvatting

  • Inhoud: Het rapport beschrijft een incident op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de nacht van 21 op 22 december 1944. Marktbeambten betrappen twee mannen van de "Wache- und Schutzdienst" (een paramilitaire bewakingsdienst) die zonder toestemming een driewielige transportfiets meenemen. Wanneer zij worden aangesproken, reageren de mannen arrogant en claimen zij dat ze voor de Wehrmacht werken en boven de lokale marktregels staan. Zelfs een Nederlandse politieofficier (Swier) wordt afgeblaft. Uiteindelijk wordt de Feldgendarmerie (Duitse militaire politie) ingeschakeld, die adviseert de zaak in de gaten te houden. De fiets wordt later die nacht teruggebracht.
  • Taalgebruik: Het document is geschreven in een soort "bestuurs-Duits" dat doorspekt is met Nederlandse grammaticale structuren en woorden (bijv. "alsob", "Hekken", "verschwindet" als gebiedende wijs, en "Mit Dit"). Dit wijst erop dat de opstellers Nederlandse ambtenaren waren die verplicht waren in het Duits te rapporteren aan de bezettende macht of hun Duitsgezinde superieuren.
  • Toon: De toon is formeel maar ook gefrustreerd. Het illustreert de machteloosheid van de reguliere civiele diensten (zoals de marktopzichters en de staatspolizei) tegenover groepen die zich direct beriepen op de autoriteit van de Wehrmacht.

Historische Context

  • Historische periode: December 1944 was het dieptepunt van de Hongerwinter in Amsterdam. Transportmiddelen, zelfs handkarren en transportfietsen, waren extreem schaars en essentieel voor de voedselvoorziening. De Centrale Markt was het logistieke hart van de (beperkte) voedseldistributie.
  • Machtsverhoudingen: Het incident toont de chaos en de willekeur van de late bezettingsjaren. Een obscure bewakingsdienst ("Wache- und Schutzdienst") kon zich onttrekken aan controle door zich simpelweg als onderdeel van de Wehrmacht te presenteren. De marktbeambten probeerden wanhopig de orde te handhaven in een stad waar de normale regels door de bezetter en diens handlangers steeds vaker werden genegeerd.
  • De Feldgendarmerie: Het feit dat de Feldgendarmerie niet direct ingreep maar de beambten vroeg om "op te passen", suggereert dat zelfs zij niet altijd grip wilden of konden krijgen op de diverse (hulp)diensten die zich op het terrein begaven.

Genoemde Personen 2

Locaties

Centrale Markt

Producten

A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Fruit): Peren A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Kruidenier (Droog): Meel Textiel & Kleding: Broek Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Spek Vleeswaren: Vlees Vleeswaren: Wild

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Politie Wehrmacht

Kooplieden in dit dossier 14

A.F. Kitsz Waterlooplein
A.F. Kitsz Waterlooplein
C. Kool Waterlooplein
D. de Vries Waterlooplein 39355
D. de Vries Waterlooplein 39355
Noord-Holl. Bevelanders Waterlooplein 924.30
Schip "Dina" Waterlooplein opslag in
Schip "Dina" Waterlooplein
Schip "Energie". Waterlooplein " 4.902.--
Schip "Onderneming" Waterlooplein
Schip "Tijd zal 't leeren". Waterlooplein F. 2.342.30
Schip "Twee Gebroeders" Waterlooplein
Schip "Verwisseling". Waterlooplein " 2.977.38
F.W. Schip Waterlooplein

Gerelateerde Documenten 6