J.H. de Grebber

Getypt ambtelijk rapport op papier.

Dit document is een verslag van een kleinschalige overtreding van de marktregels tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een 17-jarige jongen, G.F. van Heumen, heeft zijn legitimatiebewijs voor de Centrale Markt uitgeleend aan een jongere vriend die tijdens zijn schoolvakantie de markt wilde bezoeken. De tekst illustreert de strikte bureaucratische controle op toegangsbewijzen in die periode. Hoewel de reden onschuldig lijkt ("wilde gaarne eens op de Centrale Markt kijken"), werd er direct een formeel rapport opgesteld door de 'Controleur van het Marktwezen'. De handgeschreven aantekening linksonder ("1 week uitsluiten") duidt op de opgelegde sanctie: Van Heumen mocht de markt een week lang niet op.

Officieel proces-verbaal / Rapport van het Marktwezen Amsterdam.

* **De Overtreding:** Groentenhandelaar Weber heeft buiten de officiële kanalen (niet bij een grossier) twee kisten rabarber gekocht voor 9,50 gulden per kist. Gezien het gewicht van 10 kg per kist betaalde hij 0,95 gulden per kg. De wettelijk vastgestelde maximumprijs was slechts 0,095 gulden (9,5 cent). Hij betaalde dus exact tien keer de toegestane prijs. * **Motivatie:** Weber voert aan dat hij zijn klanten meer variatie wilde bieden dan de schamele hoeveelheid andijvie die hem via het officiële toewijzingssysteem (bonnen) was toegekend. Dit is een klassiek voorbeeld van hoe schaarste tijdens de bezettingsjaren leidde tot 'economische delicten'. * **Handhaving:** De controleur observeert de verdachte situaties (kisten die onbeheerd op een laadwal staan) gedurende enkele uren. Na de aanhouding wordt de legitimatiekaart van de handelaar direct ingenomen, wat destijds een zware maatregel was die de bedrijfsvoering direct belemmerde. * **Sociale context:** De vermelding van het aantal klanten (50) en bonnen (151) geeft inzicht in de schaal van een kleine Amsterdamse buurtwinkel in de Dapperbuurt tijdens de oorlog. ---

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Officieel rapport / proces-verbaal.

Het document beschrijft een economisch delict tijdens de Duitse bezetting. Johanna Maria Hijstek werd op de Nieuwmarkt betrapt op twee overtredingen: 1. **Distributiefraude:** Het verkopen van gebak (roombollen) zonder de verplichte distributiebonnen te innen. Dit werd in oorlogstijd zwaar opgenomen omdat het de gecontroleerde voedselvoorziening ondermijnde. 2. **Overtreding Prijsaanduidingsbesluit 1941:** Het niet duidelijk vermelden van de prijs van de goederen. Deze wet was door de bezetter ingevoerd om woekerprijzen en zwarte handel tegen te gaan. De handgeschreven aantekening ("14 dagen + vonnis Weth. onbep. tijd") wijst op de administratieve sanctie: waarschijnlijk een schorsing van de markt voor 14 dagen en een voordracht aan de Wethouder voor een ontzegging van de standplaats voor onbepaalde tijd. ---

Document

Dit dagrapport geeft een overzicht van de werkzaamheden van controleur J.H. de Grebber op 13 september 1943. Enkele opvallende zaken: * **Diensttijden:** De controleur werkte een volledige dag van 08:00 tot 18:00 uur, met een korte onderbreking rond het middaguur. * **Locaties:** De controleur wisselde gedurende de dag tussen de Centrale Markt (waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam-West) en de Nieuwmarkt in het centrum. * **Methodiek:** Hoewel de kolommen in de onderste tabel formeel bedoeld zijn voor controlenummers en vergunningsgegevens, gebruikt de controleur ze hier als tijdsaanduidingen (van-tot) om zijn aanwezigheid op specifieke locaties te verantwoorden. * **Resultaten:** Er zijn die dag geen processen-verbaal genoteerd in de daarvoor bestemde vakken, wat suggereert dat er tijdens de surveillance geen noemenswaardige overtredingen zijn geconstateerd of dat dit rapport puur als tijdsregistratie diende. ---

Officieel ambtelijk rapport (proces-verbaal).

Dit document is een getuigenis van de strikte economische controle in het bezette Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Controleur De Grebber rapporteert een overtreding van het distributiestelsel. Hendrik Engel, een 57-jarige Amsterdammer, werd op heterdaad betrapt terwijl hij koek en gebak verkocht op de Albert Cuypmarkt zonder de vereiste distributiebonnen te innen. De nauwkeurigheid waarmee Engel wordt geïdentificeerd (geboortedatum, adres en het nummer van zijn **persoonsbewijs**) is kenmerkend voor de bureaucratische controle van die tijd. De handgeschreven aantekeningen onderaan suggereren de afhandeling van de zaak: "14 dagen" duidt waarschijnlijk op een schorsing van de vergunning of een marktverbod voor die duur. De rode onderstrepingen en vinkjes tonen aan dat het rapport intern is verwerkt en gecontroleerd.

Officieel rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit rapport beschrijft een inspectie op de Dappermarkt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Controleur De Grebber constateert dat marktkoopman Karel Johannis Landzaat suikerwerk en speculaas verkoopt zonder de wettelijk verplichte distributiebonnen in te nemen. Daarnaast ontbreken de prijsaanduidingen, wat een overtreding is van het Prijsaanduidingsbesluit 1941. Opvallend is het verweer van de koopman: hij stelt dat hij normaal gesproken volgens de regels werkt, maar dat hij nu een uitzondering maakt vanwege het naderende Sinterklaasfeest ("om het publiek te helpen"). Het document illustreert de spanning tussen de strenge distributiewetten van de bezetter en de behoefte van de bevolking aan schaarse goederen tijdens feestdagen.

Ambtsedig rapport (proces-verbaal).

* **De Overtreding:** Bertus Blankenstijn verkocht 'Goudreinetten' (appels) voor 2,50 gulden per kilo, terwijl de wettelijk vastgestelde maximumprijs slechts 0,68 gulden was. Dit is een overschrijding van bijna 400%. * **Misleiding:** De handelaar bekent dat hij een misleidend bordje gebruikte ("voor oude kaarten") als "camouflage" om inspecteurs en de politie te doen geloven dat het om een reguliere distributie aan vaste klanten ging, in de hoop zo controles te ontduiken. * **Directe sanctionering:** De rapporteur (De Grebber) heeft direct ingegrepen door de resterende voorraad appels ter plekke tegen de correcte maximumprijs aan het aanwezige publiek te verkopen. Dit was een gebruikelijke methode om illegale winsten te voorkomen en het publiek direct te laten profiteren van de correcte prijzen. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar het 'Prijsbeheersingsbesluit' en de 'Prijzenbeschikking 1941', noodwetgeving die door de bezetter was ingevoerd om de economie en inflatie te beheersen.

Afschrift van een ambtelijk rapport (proces-verbaal).

* **Overtreding:** De verdachte, de 18-jarige Bertus Hendrikus Blankenstijn, verkocht goudrenetten (appels) voor f 2,50 per kilo, terwijl de wettelijk vastgestelde maximumprijs f 0,68 bedroeg. Dit is een prijsstijging van bijna 270% boven het toegestane tarief. * **Modus Operandi:** De verdachte gebruikte een misleidend bordje met de tekst "Voor oude klanten, 13e periode". In zijn verklaring geeft hij ruiterlijk toe dat dit "camouflage" was om de aandacht van de prijscontroleurs en de politie af te leiden. Door te suggereren dat het om een gereguleerde distributie aan vaste klanten ging, hoopte hij de vrije (en illegale) verkoop tegen woekerprijzen te maskeren. * **Inkoop:** De verdachte bekent de appels buiten de Centrale Markt om te hebben ingekocht voor f 2,00 per kilo. Dit duidt op handel in het illegale circuit (zwarte handel), aangezien de inkoopprijs al ver boven de toegestane verkoopprijs lag. * **Sanctie ter plaatse:** Opvallend is dat de ambtenaar de partij appels direct "ter plaatse" tegen de officiële maximumprijs van 68 cent aan het publiek heeft laten verkopen. Dit was een gebruikelijke methode om direct in te grijpen in de marktwerking en de zwarte handel te ontmoedigen.

Getypte brief (doorslag of kopie) met handgeschreven aantekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek om bemiddeling bij het vinden van woonruimte in Amsterdam voor een werknemer, de heer J.H. de Grebber. * **Argumentatie:** De noodzaak voor de verhuizing is niet gebaseerd op persoonlijke voorkeur, maar op "overheidsbepalingen". Als controleur in dienst van de afzender is De Grebber wettelijk verplicht om te wonen in de gemeente waar hij werkt (Amsterdam). * **Toon:** De toon is ambtelijk en beleefd ("beleefd te willen bevorderen"), passend bij de correspondentie tussen twee overheidsinstanties. * **Formaat:** Het document vertoont de typische kenmerken van een dossierkopie uit die tijd, inclusief de onderstrepingen en de handmatige parraaf/datum van verzending.

Handgeschreven brief/notitie (concept of afschrift).

* **Kernboodschap:** De afzender verzoekt het Centraal Bureau voor Huisvesting om bemiddeling bij het vinden van een woning in Amsterdam voor een werknemer genaamd J.W. de Gribber. * **Argumentatie:** De werknemer is werkzaam als 'controleur' en woont momenteel in Zaandam. Er wordt expliciet verwezen naar een "overheidsbepaling" die de werknemer verplicht om in de gemeente te wonen waar hij werkzaam is (woonplaatsverplichting). * **Toon:** De brief is formeel en beleefd, maar dwingend door de verwijzing naar wettelijke bepalingen en een voorafgaand telefonisch gesprek. * **Identificatie:** De genoemde Klaas Katerstraat in Zaandam is een historisch correcte locatie (vernoemd naar de bekende socialistische voorman). Het adres van het Huisvestingsbureau, Van Baerlestraat 60 in Amsterdam, was destijds een bekend punt voor gemeentelijke diensten.

Officieel inspectierapport (typschrift met handgeschreven kanttekeningen).

Dit rapport documenteert een economisch delict tijdens de oorlogsjaren in Amsterdam. De kernpunten zijn: * **Overtreding van prijsregels:** Gijsbertus Oudhof overtrad het Prijsaanduidingsbesluit 1941 door producten niet te prijzen en aanzienlijk meer te vragen dan de wettelijke maximumprijs (bijv. 30 cent voor wortelen die 13 cent mochten kosten). * **Oppotten/Achterhouden van voorraad:** Oudhof hield een aanzienlijke partij fruit (peren, appelen, perziken) achter in een ruimte achter de winkel, terwijl dit niet in de winkel zelf lag. * **Directe interventie:** De controleur dwong de winkelier om de verborgen voorraad de volgende dag onder direct toezicht tegen de juiste prijs aan 100 geregistreerde klanten te verkopen. * **Handhavingsketen:** Het rapport toont de samenwerking tussen het gemeentelijke Marktwezen en de rijksdienst voor Prijsbeheersing. Terwijl de ene winkelier (Rem) zich aan de regels hield, werd de ander (Oudhof) overgedragen voor verdere vervolging.

Officieel rapport/proces-verbaal van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.

Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse spanningen op de Amsterdamse markten tijdens de Duitse bezetting. Het rapport beschrijft niet alleen een simpel economisch vergrijp (het achterhouden van vis voor de zwarte markt of eigen gebruik in een illegale opslagruimte), maar legt vooral de politieke machtsverhoudingen van die tijd bloot. De betrokkene, Klaas Jansen, is lid van de **W.A.** (Weerbaarheidsafdeling van de NSB). Hij gebruikt dit lidmaatschap openlijk als drukmiddel tegen de controleur. Zijn dreigement om controleurs "naar Duitschland te sturen" (waarschijnlijk refererend aan de Arbeitseinsatz of deportatie) zodra hij bij de **Nederlandsche Landwacht** zou komen, is een tekenende vorm van intimidatie. De Landwacht was een gewapende hulppolitie van de NSB die berucht was om hun harde optreden. Interessant is de morele rechtvaardiging die Jansen geeft: hij "knoeit" voor zijn gezin en beweert dat zijn politiek superieur (de W.A.-commandant) dit gedrag goedkeurt. Dit wijst op een parallel rechtssysteem waar NSB-leden dachten boven de gemeentelijke verordeningen te staan. Uit de handgeschreven aantekeningen blijkt echter dat de bureaucratie toch doorging: er werd een schorsing van 4 maanden voorgesteld.

Officieel rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een controleverslag waarin een ambtenaar van het Amsterdamse Marktwezen bevestigt dat een partij vis op legale wijze en volgens de geldende prijsvoorschriften is verhandeld. De controleur, J.H. de Grebber, heeft de vishandelaar Henk Tervoort fysiek begeleid vanaf de Gemeentelijke Vischafslag naar zijn winkel aan de Spaarndammerstraat. De nadruk in het rapport ligt op twee zaken: 1. **Direct transport:** De handelaar reed "regelrecht" naar zijn winkel, wat impliceert dat er geen vis onderweg clandestien ("op de zwarte markt") is doorverkocht. 2. **Prijsbeheersing:** De 40 kg zoetwatervis werd verkocht tegen de "vastgestelde maximumprijs". Dit was een cruciale taak van het Marktwezen tijdens de bezettingsjaren om inflatie en woekerprijzen tegen te gaan.

Document

* **Inhoud:** Het rapport doet verslag van een actieve controle op prijsopdrijving. Controleur De Grebber heeft de handelaar vanaf de visafslag gevolgd naar zijn winkel en vervolgens steekproefsgewijs klanten ondervraagd over de betaalde prijs. * **Bevinding:** De gecontroleerde vishandelaar, P. Schenk, bleek zich aan de voorschriften te houden. Hij verkocht de schol voor de officieel vastgestelde maximumprijs van 1,25 gulden per kilogram. * **Taaleigen en fouten:** De tekst bevat de voor die tijd gebruikelijke spelling (visch, contrôle, den). Opvallend zijn de typefouten in het document: "zkjn" (zijn), "eehige" (eenige) en "Waarvab" (Waarvan), wat duidt op een snel getypt rapport op een schrijfmachine. * **Archivistische sporen:** De handgeschreven aantekening rechtsboven geeft aan dat het document opgeborgen (opb.) moest worden in het dossier voor de vishandel. Het getal '20' rechtsonder is vermoedelijk een paginanummering binnen een groter dossier.

Ambbtelijk rapport (typschrift met handgeschreven correcties).

* **Tekstuele aanpassingen:** Het document is na het uittypen intensief bewerkt. De meest opvallende wijziging is de verandering van het actieve "ik heb/ik hoorde" naar een passievere vorm ("werd gepost", "is controle uitgeoefend", "werd gehoord"). Dit kan wijzen op een formalisering van het rapport voor archivering, waarbij de persoonlijke handeling van de controleur ondergeschikt wordt gemaakt aan de ambtelijke procedure. * **Inhoudelijke correcties:** In de verklaring van mevrouw Krijgsman-Scheltema is het woord "geregeld" doorgestreept en vervangen door "slecht". Dit is een cruciale wijziging: het verandert haar getuigenis van positief naar negatief wat betreft de levering, hoewel ze over de prijzen wel tevreden blijft. * **Juridische context:** Het rapport gaat over de controle op maximumprijzen en distributie tijdens de bezettingsjaren. De handelaar lijkt zich aan de prijsvoorschriften te houden, maar kampt met logistieke problemen.

Officieel rapport van de Centrale Markt Amsterdam.

Dit rapport verslaat een onderzoek naar een vermeende overtreding door een Amsterdamse groenteboer tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is of handelaar Botman onterecht geld (10 cent) vroeg voor 'klantenkaarten' (volgnummers). De controleur concludeert dat er geen sprake is van een strafbaar feit (zoals woekerwinst of illegale handel), omdat de vergoeding louter diende om de onkosten te dekken voor materialen (drukwerk, kniptang, numerateur) die nodig waren voor een ordelijke en eerlijke distributie. Opvallend is de pragmatische houding van de controleur: hij hecht meer waarde aan de "juiste en rechtvaardige verdeeling" en de tevredenheid van de wachtende klanten dan aan een strikte interpretatie van de regels omtrent bijkomende kosten. De handgeschreven instructie "Opbergen" onderaan het document duidt erop dat de zaak hiermee werd afgedaan en gearchiveerd.

Inspectierapport (Rapport)

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een routinecontrole op de distributie en prijsstelling van vis. De controleur heeft visboer N. Veerman gevolgd vanaf de visafslag naar zijn winkel in de Kinkerstraat. Er is gecontroleerd of de vis tegen de vastgestelde maximumprijzen werd verkocht en of de levering aan een zorginstelling (St. Jacob) correct is verlopen. * **Conclusie van de controleur:** Er zijn geen onregelmatigheden aangetroffen. De visboer hield zich aan de prijsvoorschriften en de levering aan het gesticht was conform de toewijzing. * **Bijzonderheden:** De prijzen voor schol variëren sterk per partij (F. 0,59 tot F. 2,09 per kg), wat kan duiden op verschillende kwaliteiten of grootte van de vis. De vermelding van "nummers 981 - 1000" duidt op een systeem van klanten- of distributienummers.

Inspectierapport van het Marktwezen Amsterdam.

* **Administratieve correcties:** In de tekst is "Zaterdag" doorgehaald en vervangen door "Vrijdag", wat suggereert dat de controleweek eindigde op oudejaarsdag (vrijdag 31 december 1943). * **Handhavingsmaatregelen:** * **In orde:** Slechts twee van de negen genoemde handelaren voldeden volledig aan de regels. * **Waarschuwingen (Waarsch.):** Veelal voor het ontbreken of niet correct weergeven van de prijsaanduiding. * **Prijsopdrijving:** Een serieus vergrijp in oorlogstijd. Bij B.H. Blankensteyn is een "P.V." (Proces-Verbaal) opgemaakt, wat duidt op een officiële strafrechtelijke vervolging. * **Rode tekens:** De rode kruisen bij de zwaardere overtredingen (prijsopdrijving en rapportage prijsapparaat) en de rode aantekening rechtsboven wijzen op administratieve verwerking door een superieur of de juridische afdeling. * **Locaties:** De controles vonden plaats op bekende Amsterdamse markten en winkelstraten: de Lindengracht, Ten Katestraat en de Albert Cuypstraat. ---

Inspectierapport (controlerapport) betreffende groentewinkels.

* **Inhoud:** Het document legt de bevindingen vast van een inspectiebezoek aan drie groentewinkels in Amsterdam-West. * **Overtreding:** Bij de winkel van D. Tromp in de Cellierstraat is een overtreding vastgesteld met betrekking tot "Prijsopdr." (waarschijnlijk Prijsopdrijving of Prijsvoorschriften). Er is direct een hercontrole ingepland voor 24 december. * **Status:** De overige twee gecontroleerde winkels (Jansen en Van Wijngaarden) voldeden op dat moment aan de regels ("In orde"). * **Fysieke staat:** De tekst van het voorgedrukte formulier is enkel in spiegelbeeld leesbaar, wat suggereert dat we naar de achterkant van een dun vel papier kijken of dat de inkt van een erbovenop liggend vel is doorgebloed. ---

Ambtsbericht / Rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit rapport documenteert een economisch delict (prijsopdrijving) tijdens de Duitse bezetting. De kern van de overtreding is de verkoop van uien voor 55 cent per kilo, terwijl de vastgestelde maximumprijs slechts 12 cent was — een overschrijding van ruim 450%. De verklaring van de verdachte, Antoon Bertelkamp, illustreert de precaire situatie op de levensmiddelenmarkt in 1943. Hij kon niet aan de benodigde distributiebonnen komen voor een legale toewijzing en nam zijn toevlucht tot de zwarte markt ("buiten de groentenmarkt om"). Hij kocht de uien zelf al in voor 37 cent, wat fors boven de officiële consumentenprijs lag, en verkocht ze met winst door. De handgeschreven notities tonen de snelle ambtelijke sancties: directe uitsluiting van de markt voor 14 dagen, het intrekken van de vaste toegangskaart voor de Centrale Markt en een voordracht aan de Wethouder voor een verbod voor onbepaalde tijd. Ook werd de Dienst Prijsbeheersing ingeschakeld.

Dienstverslag / Inspectierapport van de Gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen).

Dit document is een officieel inspectierapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen tijdens de Duitse bezetting. De strekking van het rapport is overwegend positief voor de winkelier, Bart Berendsen. De controleur stelt vast dat de administratie van de 'klantenbinding' (het systeem waarbij burgers zich bij één vaste winkelier moesten registreren voor hun rantsoen) uitstekend op orde is. De winkelier is populair en groeit in aantal klanten. Er is echter één kleine overtreding geconstateerd: de verkoop van andijvie voor een prijs die één cent boven het prijsmaximum lag, ter compensatie van een deel dat bedorven was. De handgeschreven notities ("Nu dechargé") suggereren dat de zaak uiteindelijk met een sisser is afgelopen of geseponeerd, gezien de geringe ernst van de overtreding.

Ambbtelijk rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen en ondertekening).

Dit document is een officieel inspectierapport uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de handhaving van handelsregels op de vismarkt. De ambtenaar De Grebber rapporteert over twee zaken: 1. **Van Bambergen:** Er is vastgesteld dat deze handelaar legale toestemming heeft van de *Nederlandsche Visscherijcentrale* om vis vanuit zijn eigen winkel in de Lindendwarsstraat te verkopen in plaats van op de markt. 2. **Marktcontrole Noorder Markt:** De ambtenaar heeft op zaterdag 23 januari 1944 gecontroleerd of handelaren hun toegewezen hoeveelheid vis (toewijzing) daadwerkelijk op de markt hebben verkocht. De vier genoemde handelaren hadden slechts kleine resthoeveelheden "voor eigen gebruik" bij zich, wat voor de ambtenaar het bewijs is dat zij hun volledige handelsvoorraad conform de regels op de markt hebben verkocht. Opvallend is de bureaucratische correctie in de kantlijn (in rode inkt), waarin een superieur de ambtenaar erop wijst dat dergelijke algemene controlerapporten in het vervolg "afzonderlijk" (per handelaar of per geval) ingediend moeten worden, in plaats van verzameld in één rapport.

Dagrapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit dagrapport toont de dagelijkse routine van contrôleur J.H. de Grebber. De focus van zijn werkzaamheden ligt op het toezicht houden op de diverse markten in Amsterdam. * **Locaties:** Hij bezoekt bekende marktlocaties zoals de Dapperstraat en de Lindengracht. De "Centrale Markt" verwijst naar de groothandelsmarkt (het huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). * **Taken:** De termen "Kraambergen" en "Bergen" verwijzen naar het toezicht op het opruimen en opslaan van marktkramen na afloop van de markturen. Dit was strikt gereguleerd om de openbare weg weer vrij te maken. * **Specifieke Opsporing:** Op 1 december voert hij in de Jordaan een "onderzoek verkoop versche vis" uit. Dit wijst op een gerichte controle, waarschijnlijk naar aanleiding van klachten of vermoedens van illegale handel. De vermelding van "W. Böhne, Veerstraat 60" suggereert een specifieke controle op een persoon of adres.

Officieel inspectierapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen).

Dit rapport is een administratief verslag van een onderzoek naar de rechtmatigheid van de handel van een Amsterdamse groenteboer, J.C.A. Bakker. Het onderzoek werd geactiveerd door een "anoniemen brief" (denunciatie), wat in de bezettingstijd een veelvoorkomend verschijnsel was. De klacht suggereerde waarschijnlijk illegale handel of onterechte toewijzing van schaarse goederen. De uitkomst van het onderzoek door controleur De Grebber is echter ontlastend voor Bakker. De controleur stelt vast dat: 1. De identiteit van de persoon ("Karel" versus J.C.A. Bakker) is opgehelderd. 2. Bakker een legitiem klantenbestand heeft (60 klanten) dat hem voorziet van de nodige distributiebonnen (155 stuks). 3. Zijn toewijzing (½ colli groente/fruit) door het Verdeelkantoor officieel geregistreerd staat. 4. Zijn inkopen bij grossier A. van Harten strikt volgens de regels (tegen inlevering van bonnen) verlopen. De rode kanttekening onderaan duidt op een kritische blik van een superieur (gedateerd 22-9-43), die zich afvraagt hoe de rapporteur bepaalde details weet en informeren naar "twee broers" en een zekere "Kr Pomo" (mogelijk een andere verdachte of bron). Het dossier wordt uiteindelijk op 9 oktober 1943 gesloten ("opbergen").

Ambtsbericht / Inspectierapport (Afschrift).

Dit rapport documenteert een onderzoek naar de bedrijfsvoering van groenteboer J.H. Brockhoff tijdens de Duitse bezetting. De aanleiding was een klacht van een klant (Mevr. Visser) over de verdeling van fruit. De inspecteur (De Grebber) onderzoekt verschillende locaties: de winkel, een garage en een externe kelder. De bevindingen zijn tweeledig: 1. **Verdachte omstandigheden:** In een kelder aan de Jacob Obrechtstraat wordt een kist appelen gevonden. Brockhoff claimt eigen gebruik, maar de inspecteur trekt dit in twijfel gezien de afstand tot zijn woning en geruchten over "clandestiene" (zwarte markt) voorraad. Ook ontbreken prijsaanduidingen in de winkel. 2. **Legitieme handel:** Bij een controle op de levering van bloemkool aan een zorginstelling (het tehuis van Mevr. Colsen-Timmer) blijkt Brockhoff zich juist keurig aan de regels en de normale prijzen te houden. De toon van het rapport is zakelijk en observerend, waarbij de rapporteur een duidelijke scepsis toont ten aanzien van de verklaringen van de handelaar over de voorraad appelen.

Ambtelijk verslag / Inspectierapport (uittreksel).

Dit document is een pagina uit een inspectierapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een overtreding van de distributiewetgeving door groentehandelaar J.M. Brockhoff. Uit het rapport blijkt dat Brockhoff selectief omging met het verplichte 'afstrepen' van de gezinskaarten (distributiekaarten). Hij deed dit alleen bij schaarse producten zoals bloemkool en fruit, maar liet het na bij producten die volop voorradig waren, zoals andijvie en soepgroenten. Hoewel dit voor de winkelier wellicht een efficiënte werkwijze leek, was het wettelijk strafbaar volgens Artikel 7 sub d. De controleur merkt tevens de nijpende schaarste op: op de Centrale Markt is bijna geen fruit of spruitkool meer te vinden. Het document bevat zowel de getypte officiële rapportage als handgeschreven kanttekeningen die waarschijnlijk bedoeld waren voor de administratieve verwerking of voor de officier van justitie/bedrijfschap.

Getypt inspectierapport op officieel briefpapier van de gemeente Amsterdam.

Het rapport beschrijft twee inspecties bij een groentewinkel in de Amsterdamse Weteringstraat tijdens de Tweede Wereldoorlog. De controleur, De Grebber, verdenkt de winkelier van illegale handel ("clandestiene verkoop"). Tijdens de eerste inspectie op 3 december 1943 ontdekt de controleur een voorraad spruiten en druiven in een kelderbox tegenover de winkel (nr. 23) waarvoor geen officiële inkooppapieren aanwezig zijn. De aanwezigheid van een weegschaal in deze kelder versterkt het vermoeden dat de winkelier hier direct aan klanten verkoopt buiten het officiële distributiesysteem om. Als directe strafmaatregel dwingt de controleur de winkelier om de spruiten de volgende dag legaal in de winkel te verkopen. Een tweede controle op 8 december levert geen direct bewijs van nieuwe overtredingen op, maar de controleur houdt de zaak onder verscherpt toezicht.

Dienstverslag / Rapport.

* **Inhoud:** Het rapport is een reactie op een klachtbrief van een groep "huismoeders" over mogelijke prijsopdrijving bij de winkel van ene Visser aan het Meidoornplein 21. De ambtenaar De Grebber heeft de winkel geobserveerd, klanten ondervraagd en de winkel zelf geïnspecteerd. Zijn conclusie is dat er geen bewijs is gevonden voor het overtreden van de maximumprijzen. Hij stelt de zaak echter niet definitief gesloten, aangezien hij een vervolgcontrole aankondigt. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke taal en spelling (zoals "eenige", "den", "onderteekend"). De toon is zakelijk en procedureel. * **Toestand:** De vermelding van "huismoeders" als klagers is typerend voor de periode; zij waren verantwoordelijk voor de dagelijkse boodschappen en voelden de prijsstijgingen als eerste.

Officieel rapport (getypt).

Dit rapport beschrijft een onderzoek naar een klacht over woekerprijzen (prijsopdrijving). Een consument klaagde dat groenteboer J. Kimman veldsla verkocht voor 40 cent per 100 gram (oftewel 4 gulden per kilo), terwijl de vermeende maximumprijs slechts 25 cent per kilo was. Controleur De Grebber stelt echter vast dat er sprake is van een technische nuance in de productbenaming. Hoewel het product in de volksmond als 'veldsla' wordt gezien, staat het op de inkoopfactuur van de groothandel vermeld als "VET" (of "BROEIVET", een in kassen gekweekte variant). De conclusie van de controleur is juridisch van aard: omdat de specifieke benaming "VET" of "BROEIVET" niet voorkomt in de officiële prijslijsten van de 'Gemachtigde voor de prijzen', is er voor dit specifieke product geen wettelijke maximumprijs vastgesteld. Hierdoor kan de winkelier niet worden beboet voor prijsopdrijving, ook al is de verkoopprijs (F. 4,00 per kg) fors hoger dan de inkoopprijs (F. 2,00 per kg) en de maximumprijs voor reguliere veldsla. ---

Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** Het rapport betreft een onderzoek naar de illegale verkoop van appels boven de vastgestelde maximumprijs in de Nieuwe Willemstraat. De ambtenaar, De Grebber, rapporteert dat hij een specifieke handelaar, P.C. Kaaymolen, op 28 december 1942 heeft betrapt. De voorraad appels is vervolgens onder dwang (toezicht) tegen de juiste prijs uitverkocht. * **Bureaucratic proces:** Het document bevat diverse lagen van commentaar. De rode annotaties vragen kritisch waarom er geen 'p.v.b.' (waarschijnlijk Proces-Verbaal van Beschikking of boete) is opgemaakt. De blauwe annotaties wijzen op overleg met de politie en vragen hoe zij omgaan met de anonieme klacht die de aanleiding vormde. * **Toestand:** Het document is een typisch voorbeeld van de ambtelijke molen tijdens de bezettingsjaren, waarbij verschillende kleuren potlood werden gebruikt door verschillende functionarissen voor interne communicatie op hetzelfde blad.

Officieel rapport van een controleur.

Dit rapport verslaat een inspectie op de naleving van de distributie- en administratievoorschriften voor levensmiddelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **De overtreding:** Een medewerker van groentenhandelaar H.J. Glazer wordt betrapt op het bezorgen van groenten (witlof, spruitjes, wortelen) zonder de verplichte verkoopnota. Dit is in strijd met het 'Administratie voorschrift verkoopnota's kleinhandelaren'. * **Het verweer:** Glazer beweert dat de groenten "gratis" extraatjes waren voor trouwe klanten (voornamelijk horecapersoneel) en eigen personeel. Hij stelt dat de klanten wel hun distributiebonnen inleveren, maar geeft toe dat hij de leveringen niet registreert op hun officiële gezinskaarten. * **De verdenking:** De controleur stelt vast dat Glazer niet kan verklaren waar hij de 3 kistjes witlof heeft ingekocht. Dit leidt tot het vermoeden van illegale handel ("buiten de Centrale Markt om"), ook wel bekend als de zwarte markt. * **Conclusie:** De controleur kondigt verscherpt toezicht en verdere controles aan op de handelwijze van Glazer.

Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen te Amsterdam.

Dit document is een ambtelijk verslag van een opsporingsonderzoek tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van het rapport is de weerlegging van een beschuldiging van illegale handel. Hoewel er een tip was binnengekomen over de handel in appelen buiten het officiële distributiesysteem om ("clandestiene handel"), concluderen de controleurs De Grebber en Felthuis dat er geen bewijs is gevonden. Opvallend is de administratieve nauwkeurigheid: de familieverhoudingen worden nagetrokken en er wordt geconstateerd dat Jan Karseboom al meer dan een jaar geen geldige toegangspas meer heeft voor de Centrale Markt, wat verklaart waarom hij daar niet gesignaleerd is. De tekst bevat diverse correcties (met een 'v' of caret-teken ingevoegde letters/woorden), wat duidt op een zorgvuldige nalezing van het getypte rapport voordat het werd ondertekend.

Handgeschreven rapport van de gemeentelijke dienst.

Dit document is een ambtelijk verslag betreffende de controle op de voedselverkoop in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: * **Handhaving:** Ambtenaren van het Marktwezen controleerden of de verkoop van schaarse goederen (bloemkool) ordentelijk en volgens de regels verliep. * **Prijsstelling:** De genoemde prijs van "3 stuks voor één gulden" is historisch interessant. Hoewel dit voor die tijd een aanzienlijk bedrag was, lagen de prijzen op de echte zwarte markt vaak nog vele malen hoger. * **Legitimiteit:** De schipper (Jan Gruijjes) kon aantonen dat hij toestemming had van het Verdeelkantoor in Zaandam. Het feit dat er in Zaandam een "groote aanvoer" was die in Amsterdam mocht worden verkocht, duidt op een poging om de nijpende tekorten in de grote stad te verlichten via officiële kanalen. * **Logistiek:** De aanvoer per schuit via de Kostverlorenkade was een gebruikelijke route voor groenten afkomstig uit de regio's ten noorden van Amsterdam (zoals de Zaanstreek of West-Friesland).

Document

* **Doel:** Het verkrijgen van een ontheffing voor de avondklok (spertijd) voor twee specifieke ambtenaren zodat zij hun werk in de nachtelijke uren kunnen uitvoeren. * **Inhoud:** De brief specificeert dat de ambtenaren, J.P.N. Boon en J.H. de Grebber, belast zijn met recherchewerk in de handel van levensmiddelen (groenten, fruit en vis). Om hun gezag te onderstrepen, wordt vermeld dat zij ook de status van 'onbezoldigd gemeenteveldwachter' hebben. * **Toon:** Formeel, ambtelijk en dringend. Het gebruik van "beleefd verzoeken" en "bevorderen" is typerend voor de bureaucratische correspondentie uit die tijd. * **Opvallende details:** De namen van de betrokkenen en hun persoonsbewijsnummers zijn exact genoteerd, wat essentieel was voor de Duitse bezettingsautoriteiten die dergelijke *Ausweise* verstrekten.

Document

Dit document bevat een verslag van een onderzoek naar een vermeende prijsvordering. Een klant, Juffrouw Termeulen, beschuldigde de mosselverkoper Henk Faillé ervan dat hij 12 cent per kilo vroeg terwijl de prijs volgens haar 9 cent moest zijn. Faillé reageerde emotioneel en weigerde de verkoop. Uit het onderzoek door ambtenaar De Grebber bleek echter dat de handelaar de mosselen daadwerkelijk tegen een hogere inkoopprijs had verkregen bij de visafslag en dus legitiem handelde. De klacht werd ongegrond verklaard.

Dienstbrief / Rapportage betreffende tuchtrechtelijke maatregel.

* **Kernboodschap:** De directeur van de Centrale Markt rapporteert een overtreding door een medewerker van een grossier. De man, E. v.d. Vijver, heeft zich schuldig gemaakt aan illegale groothandel op het marktterrein. * **Maatregelen:** De directeur heeft de man reeds een marktverbod van 14 dagen opgelegd (29 nov - 12 dec 1944). Hij adviseert de Wethouder echter om via de Burgemeester een verbod voor onbepaalde tijd te laten opleggen. * **Rechtsgrond:** Er wordt expliciet verwezen naar artikel 35, lid 1 en 2 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Personen:** * **E. v.d. Vijver:** De overtreder uit Katwijk (25 jaar oud ten tijde van schrijven). * **A. den Heyer:** De grossier bij wie de overtreder in dienst was. * **J.H. de Grebber & C. Veerman:** De controlerend ambtenaren die de overtreding hebben geconstateerd.

Officieel rapport (proces-verbaal van bevindingen).

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft de betrapping van Ewout van den Vijver, een 25-jarige tuinder uit Katwijk, die zonder de benodigde papieren 1000 kg gewassen peen probeerde te verhandelen op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Overtreding:** Van den Vijver gaf toe de partij buiten zijn werkgever (A. de Heyer) om te hebben gekocht voor f 2,25 per zak en bekende dat hij niet bevoegd was tot groothandel. * **Maatregelen:** De volledige partij (50 zakken) werd geconfisqueerd en opgeslagen bij een erkend pakhuis (Jac. Broerse). De toegangskaart van de betrokkene werd ingenomen en als bewijsstuk bij het rapport gevoegd. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "ondergeteekende", "gewasschen", "toonen"). De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een afschrift of kopie is van het origineel waarop de handtekeningen stonden.

Afschrift van een ambtelijk rapport.

Dit document is een proces-verbaal of rapportage van twee marktambtenaren die een illegale partij groente (1000 kg peen) hebben geconfisqueerd op de Centrale Markt in Amsterdam. De verdachte, een 25-jarige tuinder uit Katwijk, bekent de partij zonder de juiste papieren te hebben gekocht en buiten zijn werkgever om te willen verhandelen. Hij geeft expliciet aan dat hij niet bevoegd is tot groothandel. De partij is in beslag genomen en zijn toegangskaart is ingenomen. Opvallend is de gedetailleerde bekentenis die in het rapport is opgenomen, waarbij de verdachte precies aangeeft wat de inkoopprijs was en hoe het transport (via een schipper) is verlopen.

Ambtelijk rapport / Verslag van werkzaamheden.

In dit rapport doen twee marktcontroleurs verslag van hun surveillance in de Amsterdamse Jordaan tijdens de bezettingsjaren. Er vallen drie zaken op: 1. **Gedwongen verkoop:** Op de Westerstraat dwingen de controleurs handelaren om hun appels tegen de officieel vastgestelde prijs te verkopen. Dit was een maatregel om woekerprijzen op de zwarte markt tegen te gaan. 2. **Handel in distributiebonnen:** Op de Lindengracht wordt melding gemaakt van handel in bonnen. Omdat voedsel en goederen schaars waren, waren deze bonnen op de zwarte markt veel geld waard. 3. **Onveiligheid en gebrek aan gezag:** De controleurs uiten hun frustratie over het gebrek aan politieondersteuning. Ze noemen de handelaren "gespuis" en geven aan dat ze fysiek worden aangevallen ("gemolesteerd") wanneer ze proberen in te grijpen zonder bescherming.

Dienstverslag / Proces-verbaal van inbeslagname (Rapport).

Dit document is een officieel rapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen uit de herfst van 1944. Het beschrijft de staandehouding van een burger, Paulus Johannes Reynier, die met een paard-en-wagen 220 kilogram aardappelen vervoerde over de Middenweg. De ambtenaren De Grebber en Victor namen de partij (8 zakken) in beslag. Opvallend is de snelheid van de afhandeling: de aardappelen werden direct naar een lokale winkel (Jan Oost aan de Linnaeusparkweg) gebracht en daar aan het publiek verkocht. De opbrengst van 21 gulden werd, na aftrek van kosten, afgedragen aan een grossier op de Centrale Markt voor verdere administratieve afwikkeling. Dit wijst op een strakke controle op de voedseldistributie en het tegengaan van eigenmachtig vervoer van grote hoeveelheden basisbehoeften.

Ambbtelijk rapport (typschrift met handgeschreven toevoegingen).

Dit document is een officieel verslag van twee ambtenaren van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen tijdens de laatste winter van de Tweede Wereldoorlog. Het rapport belicht twee zaken: 1. **Surveillance:** De ambtenaren hielden toezicht op het 'Nederlandsch etaleursbureau' aan de Prinsengracht 701 wegens vermoedens van illegale handel in groenten. Hoewel er op dat moment niets werd geconstateerd, bleef het pand onder toezicht staan. 2. **Handhaving:** Op de hoek van de Prinsengracht en de Leidschestraat troffen zij Hendrik Evers aan die appelen verkocht vanaf een handkar voor 4 gulden per kilo. De ambtenaren dwongen hem de voorraad direct uit te verkopen. De handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de administratieve afhandeling: er is gecontroleerd of de betreffende persoon een vergunning had als marktkoopman. De conclusie luidde dat hij niet in de administratie voorkwam ("Geen marktkoopman"), wat impliceert dat het om illegale straathandel ging.

Handgeschreven ambtelijk rapport van de Dienst van het Marktwezen.

* **Inhoud:** Het rapport betreft een overtreding van de marktvoorschriften. Een ambtenaar constateert dat een standplaats voor bloemen op de hoek van de Kuijperstraat en Van Woustraat niet wordt bemand door de officiële vergunninghouder (Marinus Dirk Gravenmaker), maar door diens broer (Cornelis Reinier). Hoewel de broer verklaart in te vallen wegens ziekte, is dit formeel een overtreding als er geen officiële vervanging of geldig helpersonenbewijs is geregeld. * **Administratieve verwerking:** De vele kanttekeningen en data (31-7-44, 7-8-44, 12-8-44, 19/10-44) laten zien dat de zaak gedurende enkele maanden in behandeling is gebleven. Er is sprake van uitstel van de zaak ("aanhouden") omdat de oorspronkelijke vergunninghouder ziek bleef en er uiteindelijk een verzoek voor officiële vervanging werd ingediend. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in een typisch ambtelijke stijl uit die periode, met termen als "richtige naleving" en "alhier".

Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen.

Dit rapport legt de inbeslagname van een monster erwtensoep vast voor kwaliteitscontrole. De ambtenaar, De Grebber, voert een inspectie uit op de Albert Cuypmarkt bij de 67-jarige koopman Jan Hendrik van der Swaan. Opvallend is de gedetailleerde vermelding van de ingrediënten volgens de verklaring van de verkoper (bouillon, doperwten, prei en selderie). De handgeschreven notitie in de kantlijn bevestigt dat het monster is doorgestuurd naar de Keuringsdienst van Waren. Dit wijst op een formele procedure om te controleren of de soep voldeed aan de destijds geldende (strenge) kwaliteitseisen of om fraude met ingrediënten op te sporen.

Officieel dienstrapport (proces-verbaal van bevindingen).

* **De overtreding:** Hendrik Moen, een schillenboer uit Weesperkarspel, werd aangehouden terwijl hij 240 kilo appelen vervoerde. Hij gaf toe deze te willen doorverkopen in de stad. * **Prijsverschil:** De economische ernst van de zaak blijkt uit de prijzen: Moen kocht de appelen voor fl. 2,30 per kilo (een zwarte marktprijs), terwijl de officieel vastgestelde prijs door de overheid slechts fl. 0,52 per kilo bedroeg. Hij betaalde dus ruim vier keer de legale prijs. * **Sanctie:** In plaats van de appelen simpelweg in beslag te nemen voor eigen gebruik of vernietiging, koos de Dienst van het Marktwezen voor een "uitverkoop" op de Albert Cuypstraat tegen de legale prijs (52 cent). Dit diende als directe voedselvoorziening voor het publiek en als correctie op de woekerprijzen.

Officieel ambtelijk rapport.

* **Kern van de zaak:** Een handelaar, S. Groenhuyzen, vraagt (opnieuw) een standplaats aan op de Albert Cuypmarkt. Bij een controle blijkt echter dat hij zich schuldig maakt aan prijsopdrijving. * **De overtreding:** Groenhuyzen verkocht spruitjes en witlof voor prijzen die bijna drie keer zo hoog lagen als de wettelijk vastgestelde maximumprijzen (F 1,00 vs F 0,32 voor spruitkool; F 1,10 vs F 0,39 voor witlof). * **Besluitvorming:** Op basis van dit rapport wordt de aanvraag afgewezen ("Niet toestaan"). * **Opvallend detail:** In de handgeschreven notitie wordt verbazing geuit over het feit dat Groenhuyzen überhaupt met handelswaar op de markt stond terwijl hij (blijkbaar) geen officiële standplaats of vergunning op dat moment had. In de tekst staat ook een typfout in de naam ("Gfoenhuyzen").

Personeelslijst / Indexkaart van de gemeente Amsterdam.

* **Administratieve wijzigingen:** De vele doorhalingen bij de adressen wijzen op een actieve administratie waarbij verhuizingen nauwgezet werden bijgehouden. * **Talen:** Het document illustreert de invloed van de bezetter op de Nederlandse bureaucratie. Nederlandse functietitels zijn handmatig voorzien van hun Duitse equivalenten (bijv. "controleur" wordt "Kontrolleur", "klerk" wordt "Assistent"). * **Symboliek:** Naast veel namen staan tekens zoals kruisjes (+) of vinkjes (/). Ook zijn er handgeschreven cijfers (1 t/m 5) toegevoegd bij een aantal namen. Deze tekens hebben waarschijnlijk te maken met de status van de betreffende persoon in het kader van de arbeidsinzet of vrijstellingen. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar de registratienummers (A35-...) volgen geen strikte numerieke volgorde, wat suggereert dat dit een uittreksel is uit een groter register.

Dienstverslag / Proces-verbaal (Rapport)

Dit rapport documenteert een handhavingsactie door ambtenaren van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de overtreding is prijsopdrijving: de verdachte verkocht fruit voor 1 gulden per halve kilo, wat in 1944 een excessieve prijs was die ver boven de vastgestelde maximumprijs lag. Opvallend is de vermelding dat de ambtenaren het fruit vervolgens zelf "tegen den maximum prijs" hebben verkocht. Dit was een gebruikelijke procedure waarbij in beslag genomen bederfelijke waar direct tegen de legale prijs onder het publiek werd verdeeld om zwarte handel tegen te gaan en de voedselvoorziening te reguleren. De verdachte, Johannes Hendricus Meeuwsen, wordt geïdentificeerd als 'vischventer', wat suggereert dat hij door de schaarste aan vis was uitgeweken naar de handel in fruit.

Handgeschreven rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een officieel ambtelijk verslag over de verkoop van fruit (peren en pruimen) op verschillende marktpleinen in Amsterdam. Het vermeldt specifieke data, locaties (Smaragdplein in Zuid, Spreeuwenplein en Purmerplein in Noord) en de exacte gewichten in kilo's. * **Vorm:** Het is geschreven op ongevoerd papier met een duidelijk leesbaar, zakelijk handschrift. De structuur volgt de toenmalige ambtelijke conventies voor rapportages. * **Opvallende details:** De vermelding "dossier centrale" rechtsonder duidt op de archivering van dit document binnen de centrale administratie van de havendienst of het marktwezen. De grote hoeveelheden fruit (totaal 8000 kg peren en 1500 kg pruimen) suggereren een georganiseerde distributie onder overheidstoezicht.

Ambtsverslag / Rapportage van de Dienst van het Marktwezen.

Het document is een zakelijke verslaglegging van de distributie van fruit in oorlogstijd. De ambtenaar De Grebber rapporteert over een specifieke verkoopactie van peren op het Van der Helstplein in Amsterdam-Zuid. De kernpunten zijn: * **Kwantiteit:** Er is een aanzienlijke hoeveelheid peren (1940 kg) verhandeld op één dag. * **Rationering:** De verkoop vond plaats via het distributiestelsel ("groentekaart"), waarbij per kaart een rantsoen van 2 kg werd afgegeven. * **Controle:** Er wordt melding gemaakt van een administratieve handeling (het aanbrengen van een teken/codenummer) om fraude te voorkomen en de handelaar (J. Thiry) te identificeren. Het handschrift is een vlot maar duidelijk ambtelijk cursief uit het midden van de 20e eeuw. De terminologie ("den verkoop", "alhier") is typerend voor de toenmalige ambtelijke stijl.

Getypte namenlijst met handgeschreven kanttekeningen en berekeningen.

* **Inhoud:** Het document bevat een lijst van 33 personen met hun adressen in Amsterdam. Bijna alle adressen zijn voorzien van een etagenummer (bijv. II voor de tweede verdieping, 'hs' voor huis/begane grond). * **Wijzigingen:** Er is één handmatige correctie bij de naam H. Steenbeek. Zijn adres is gewijzigd van de Pieter Lastmankade naar de Leimuidenstraat. Tevens is de toevoeging "v/an Fries" (mogelijk 'van Fries' of een verwijzing naar een herkomst) genoteerd. * **Financieel:** De handgeschreven berekening onderaan duidt op een administratieve afhandeling waarbij f 0.40 per persoon in rekening werd gebracht (totaal f 13.20 voor 33 personen). Dit zou kunnen wijzen op een vergoeding voor distributie, leges voor een vergunning, of een specifieke belasting. * **Geografie:** De genoemde straten (Postjeskade, Warmondstraat, Orteliusstraat, etc.) bevinden zich voornamelijk in Amsterdam-West en Zuid.

Dienstverslag / Rapport van opsporing.

* **Kern van de zaak:** Een marktkoopvrouw (A.M.M. Stork-Meinert) wordt gesnapt terwijl zij tweedehands kinderschoenen verkoopt op de Noordermarkt. Hoewel zij een vergunning heeft voor de Albert Cuypmarkt, is handelen op een andere markt zonder specifieke toestemming verboden. * **Verdediging:** De vrouw claimt dat zij niet proactief aan het verkopen was, maar dat voorbijgangers haar vroegen of de schoenen in haar zak te koop waren. De ambtenaren bestempelen dit als ongeloofwaardig ("kennelijk doel"). * **Sanctie:** De directe maatregel was de inname van haar legitimatiebewijs (marktvergunning). De handgeschreven rode aantekening onderaan suggereert een definitieve strafmaat: een schorsing of ontzegging van de markt voor een periode van 6 maanden. * **Administratieve weg:** Het rapport is opgesteld door de controleurs, gezien door een superieur op 17 juli, en gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen voor definitieve afhandeling.

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen.

* **Inhoud:** Het rapport doet verslag van een inspectie naar de directe verkoop van groenten door tuinders aan particulieren (zogenaamde "landloop"). De controleurs constateerden dat de meerderheid van de tuinders zich niet hield aan de vastgestelde maximumprijzen. * **Kernincident:** Een specifieke tuinder genaamd Warmendam is op heterdaad betrapt op het verkopen van bloemkool voor 1 gulden per stuk (een exorbitant bedrag voor die tijd) en kreeg hiervoor een proces-verbaal. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling ("menschen", "oogenblik", "smorgens"). Opvallend is de typefout "pent" in plaats van "cent" in de eerste alinea. * **Handgeschreven kanttekening:** De opmerking onderaan is cruciaal voor de bureaucratische afhandeling. De ontvanger (waarschijnlijk de Inspecteur) vraagt om een nauwkeurige definitie van "normale prijs" om de juridische basis van de controle te toetsen.

Officieel politierapport / ambtsedig verslag.

* **Inhoud:** Het rapport doet verslag van een onsuccesvolle opsporingsactie op 22 mei 1944. Op basis van een vermoeden van visdiefstal in IJmuiden werd een controlepost ingericht op de Haarlemmerweg (de toegangsweg van de kust naar Amsterdam). De focus lag op een verdachte genaamd "Zwarte Japie". Ondanks het controleren van meerdere voertuigen werd de vis niet gevonden. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele spelling ("visch", "eenige", "motorrijtuigen"). * **Annotatie:** De rode aantekening van 3 juni 1944 is een kritische kanttekening van een superieur (waarschijnlijk de Inspecteur). De vraag "Waar de partij gestolen visch ?" suggereert dat de diefstal wel vaststond, maar de buit na de mislukte controle nog steeds spoorloos was. * **Juridische context:** De betrokkenheid van de "Economische Dienst" van de politie is kenmerkend voor de bezettingsperiode, waarin strenge controle werd uitgeoefend op de voedselvoorziening en de bestrijding van de zwarte handel.

Document

Het betreft een officieel verslag van twee marktmeesters over een incident op de Amsterdamse Noordermarkt. De kern van het rapport is de arrestatie van een 64-jarige vrouw, Ida Overvliet, die op de markt textielwaren verkocht tegen woekerprijzen. Zij vroeg 25 gulden voor een paar zijden dameskousen en 11 gulden voor herensokken, wat in die tijd extreem hoge prijzen waren. De ambtenaren hebben de goederen in beslag genomen en de vrouw overgedragen aan de Economische Dienst van de Staatspolitie. De aanklacht luidt: overtreding van artikel 6 van het Prijsbeheerschingsbesluit.

Dienstverslag / Inspectierapport

Dit rapport is een tastbaar bewijs van de economische controle tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van het document is een vaststelling van 'woeker': de handelaar Hilligers vroeg 1,25 gulden voor producten die volgens de officiële prijslijst slechts 31 cent mochten kosten — een prijsopdrijving van maar liefst 400%. Opvallende elementen in de tekst: 1. **De verklikker:** Het onderzoek startte naar aanleiding van een brief van een "anonymus". Dit illustreert de sfeer van sociale controle en verraad (het zogenaamde 'klikken') die tijdens de oorlogsjaren wijdverspreid was door de enorme voedselschaarste. 2. **Omzeilen van de Centrale Markt:** Hilligers bekent dat hij zijn voorraad buiten de officiële kanalen om heeft ingekocht. Dit wijst op het bestaan van een 'grijze' of 'zwarte' markt waarbij de verplichte veilingen werden ontweken. 3. **Directe interventie:** De ambtenaren grepen direct in door de voorraad ter plekke onder toezicht tegen de officiële maximumprijs te laten verkopen.

Ambtelijk rapport (proces-verbaal) betreffende een prijscontrole.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een controle op de naleving van de maximumprijzen voor levensmiddelen tijdens de bezettingsjaren. Controleurs Boon en De Grebber betrappen de handelaar Ros op het verkopen van producten boven de vastgestelde prijs. * **Bewijsvoering:** De controleurs gebruiken de getuigenis van een klant (die anoniem wenst te blijven uit angst voor uitsluiting van verdere verkoop, wat duidt op de schaarste in die tijd) en vergelijken de verkoopprijzen met de inkoopnota's van de Centrale Markt. * **Verweer van de verdachte:** Ros voert aan dat hij een fout heeft gemaakt met de uienprijs en dat hij een toeslag van één cent rekent voor bezorging aan huis. Dit verweer wordt niet geaccepteerd als voldoende rechtvaardiging. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk jargon uit de jaren '40 ("staande houden", "het een en ander in kennis stellen", "proces verbaal aangezegd"). Er zit een opvallende typefout in de datum (19944).

Officieel rapport / Proces-verbaal van overtreding.

Dit rapport beschrijft een geval van prijsopdrijving tijdens de Tweede Wereldoorlog. De ambtenaar stelt vast dat een marktkoopman op de Ten Katemarkt producten verkoopt voor prijzen die ruim vier keer zo hoog liggen als de wettelijk vastgestelde maximumprijzen. * **De rekensom:** De klant betaalde F. 6,90. Volgens de officiële prijzen van die dag (Bekendmaking 43/1944) had het pakket (1,5kg spruiten à 0,29 + 1,5kg witlof à 0,38 + 1kg appels à 0,68) slechts F. 1,685 (afgerond 1,69) mogen kosten. * **Verdediging van de verdachte:** De koopman, Cornelis Molenwijk, geeft ruiterlijk toe de hoge prijzen te vragen. Hij voert aan dat hij zelf ook te veel heeft betaald op de Centrale Groothandelsmarkt, maar weigert zijn leverancier te noemen (mogelijk uit angst voor represailles of om zijn inkoopkanaal te beschermen). * **Directe maatregel:** De ambtenaar laat de resterende voorraad ter plekke geforceerd uitverkopen tegen de officiële lage prijzen ("ter plaatse doen uitverkoopen"). Dit was een gebruikelijke methode om direct in te grijpen in de illegale handel.

Dienstverslag van uitgevoerde controles bij groentewinkels.

Dit document is een ambtelijk rapport dat inzicht geeft in de economische handhaving in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De controleur, J.H. de Grebber, inspecteert groentewinkels op het naleven van prijsvoorschriften. Uit de tabel blijkt dat er in die week vier overtredingen zijn geconstateerd: * **Prijsopdrijving:** Het vragen van te hoge prijzen voor schaarse goederen. * **Prijsaand. besluit (Prijsaanduidingsbesluit):** Het niet correct vermelden of aanplakken van de officieel vastgestelde prijzen. De sancties variëren van een formele waarschuwing tot een **P.V. (Proces-Verbaal)**, wat leidde tot een strafrechtelijke vervolging of een boete. De gecontroleerde winkels bevinden zich door de gehele stad, van de Jordaan (Elandsgracht, Hazenstraat) tot Amsterdam-Oost (Oosterparkstraat) en West (Ten Katestraat, Spaarndammerbuurt).

Ambtelijk rapport van de Dienst van het Marktwezen.

* **Inhoud:** Ambtenaar J.H. de Grebber brengt verslag uit over zijn toezicht op de visverkoop op de Albert Cuypmarkt. Hij bevestigt dat de verkoop ordelijk verliep en dat de "rij-discipline" werd gehandhaafd. Hij noemt specifiek de handelaar Posthumius, die 40 pond snoekbaars had ingekocht, waarvan 36 pond daadwerkelijk aan het publiek is verkocht. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele ambtelijke schrijfwijze van die tijd (zoals "den Heer", "visch", "alhier"). Opvallend is de typefout "emeentelijken" (waarbij de 'G' ontbreekt). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie in de marge wijst op de archivering van het document in een controledossier op 28 januari 1944.

Officieel ambtelijk rapport.

Dit document is een intern verslag van een opsporingsambtenaar van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. De kern van het rapport is een onderzoek naar mogelijke overtredingen van marktvoorschriften door twee handelaren, Gerrit Lammers en Otto. De handelaren werden ervan verdacht hun toegewezen standplaats (Dapperstraat) te verlaten om op een lucratievere of drukkere plek (Javaplein) te verkopen. Uit de observatie van ambtenaar De Grebber blijkt dat de verdachten inderdaad niet in de Dapperstraat stonden, maar in de Wagenaarstraat. Echter, de ambtenaar merkt expliciet op dat zij zich hielden aan de "maximum vastgestelde prijs", wat in de context van de oorlogstijd een cruciaal detail was. Het rapport lijkt daarmee eerder een vaststelling van feiten dan een directe aanklacht voor een zwaar vergrijp, aangezien er geen sprake was van woekerprijzen of zwarte handel. De taal is formeel en archaïsch ("den mosselen verkoop", "alhier", "voornoemd"), passend bij de ambtelijke standaard van de jaren '40.

Dienstverslag / Rapportage van een opsporingsambtenaar.

Dit rapport beschrijft een handhavingsactie door de Dienst van het Marktwezen tijdens de Duitse bezetting. Ambtenaar De Grebber controleert een viswinkel aan de Rijnstraat. Hij heeft vooraf informatie dat de winkelier 100 pond schol heeft ingekocht bij de visafslag. Bij controle blijkt slechts een klein deel te koop te liggen; 80 pond zit verstopt onder de toonbank. De winkelier voert aan dat de vis bestemd is voor "vaste klanten" (een eufemisme voor achterhouding of verkoop buiten de officiële distributie om). De ambtenaar gelooft dit niet en dwingt de winkelier direct tot publieke verkoop tegen de officieel vastgestelde prijs. Dit was een directe interventie om prijsopdrijving en de zwarte markt tegen te gaan. Uit de latere aantekening van augustus 1944 blijkt dat de winkel nauwlettend in de gaten werd gehouden ("contrôle herhaald").

Ambtsverslag / Rapportage van prijsbeheersing.

* **Inhoud:** Het rapport betreft een overtreding van de prijsvoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een groentenhandelaar in de Rijnstraat verkocht spruitjes voor 39 cent per kilo, terwijl de wettelijk vastgestelde maximumprijs 30 cent was. * **Toezicht:** De controle vond plaats op verzoek van het Plaatselijk Verdeelkantoor, de instantie die verantwoordelijk was voor de distributie en rantsoenering. Dit wijst op een nauwe samenwerking tussen verschillende controle-instanties om de zwarte markt en prijsopdrijving tegen te gaan. * **Bureaucratie:** De handgeschreven kanttekeningen geven inzicht in de interne afwikkeling. De vraag "Waarom geen pv?" (proces-verbaal) suggereert dat er twijfel was over de zwaarte van de strafmaat of de gevolgde procedure. De afkorting P.P.K. in de onderste nota verwijst zeer waarschijnlijk naar het Prijs-Politie-Korps. * **Persoonsgegevens:** Het document is zeer specifiek over de identiteit van de winkelier (H.C. Oet), inclusief geboortedatum en woonadres, wat gebruikelijk was voor officiële rapportages van wetsovertredingen. ---

Dienstverslag / Ambtsrapport.

* **Inhoud:** Het document is een formeel rapport van een marktambtenaar aan zijn directeur betreffende een uitgevoerde controle op de visverkoop in de Albert Cuypstraat. De ambtenaar rapporteert dat vijf met name genoemde handelaren (Postimius, Proost, C. Persoon, Molenaar en v.d. Ploeg) zich hielden aan het toegestane rantsoen van 2 kilogram vis per kar. Tevens meldt hij dat een specifieke uitgang (naar de Govert Flinckstraat) afgesloten bleef om de ordentelijke gang van zaken te waarborgen. * **Taalgebruik:** Het rapport is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl van de jaren '40, inclusief de toenmalige spelling (bijv. "visch", "bijden", "kwantum", "alhier"). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening in de marge ("Gezien 21-2-44") en het dossiernummer onderaan duiden op de interne verwerking van het rapport binnen de gemeentelijke administratie.

Officieel rapport (getypt met handgeschreven toevoegingen).

Het document is een ambtelijk verslag van een controle op de vismarkt in de Wagenaarstraat te Amsterdam. De spelling is conform de toenmalige norm (bijv. "visch", "contrôle", "den Heer"). Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") voor de letters 'D' in Directeur en 'A' in Ambtenaar in de eerste alinea, wat mogelijk een eigenaardigheid van de gebruikte typemachine of een specifieke notatiewijze is. De kern van het rapport is de staandehouding van de gebroeders Looyer. Zij bleken 8 pond schol bij zich te hebben. De ambtenaar concludeert dat dit voor eigen gebruik was, wat suggereert dat er geen sprake was van illegale handel of overtreding van de distributieregels, aangezien er verder geen melding wordt gemaakt van inbeslagname of proces-verbaal.

Inspectierapport (Rapport).

Dit rapport legt een overtreding vast van de distributievoorschriften in bezet Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: * **Overtreding:** Kleinhandelaar Hermanus van Rijn heeft snijbonen ingekocht zonder de vereiste toewijzing van het Plaatselijk Verdeelkantoor. Omdat deze groenten "niet vrij" waren (onderhevig aan rantsoenering/regulering), mochten ze niet via de vrije handel verkregen worden. * **Solidariteit:** Van Rijn geeft expliciet aan de namen van zijn leveranciers (collega-handelaren) niet te willen noemen om hen te beschermen tegen strafmaatregelen. * **Verzachtende omstandigheden:** De controleurs merken op dat de winkelier de bonen wel voor de officiële maximumprijs verkocht. Dit duidt erop dat het hier niet ging om zwarte handel voor winstbejag, maar om een poging de winkel voorraad te geven in afwachting van officiële toewijzingen. * **Bureaucratie:** Het document illustreert de complexe lagen van vergunningen ("erkenning" versus "vestigingsvergunning") en toewijzingen waar ondernemers in oorlogstijd mee te maken hadden.

Officieel inspectierapport (getypt met handgeschreven handtekeningen).

Dit rapport legt een overtreding vast van de distributievoorschriften tijdens de bezettingsjaren. De handelaar, Hermanus van Rijn, is zijn winkel aan de Jodenbreestraat begonnen zonder de benodigde vestigingsvergunning en zonder een officiële toewijzing van het Plaatselijk Verdeelkantoor. Hierdoor was hij gedwongen zijn handelswaar "vrij" (buiten de officiële kanalen om, dus op de zwarte of grijze markt) in te kopen. Opvallend is de morele houding van de handelaar: hij weigert de namen van zijn leveranciers te noemen om hen te beschermen tegen straf voor hun "goedheid". De controleurs noteren als verzachtende omstandigheid dat Van Rijn zich wel hield aan de officieel vastgestelde maximumprijzen, wat suggereert dat hij geen woekerwinsten probeerde te maken ten koste van de consument.

Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen (proces-verbaal of ambtelijk verslag).

Het rapport beschrijft een inspectie door de Dienst van het Marktwezen bij een beginnende groentehandelaar, Hermanus van Rijn. De controleurs constateren drie overtredingen: 1. **Gebrek aan vestigingsvergunning:** Van Rijn is zijn zaak begonnen zonder de vereiste papieren. 2. **Illegale inkoop:** Omdat hij nog geen officiële "toewijzing" (toewijzing van voorraden via het distributiestelsel) had, kocht hij groenten "vrij" in. 3. **Inkoop buiten de wettelijke kanalen:** Specifiek voor de snijbonen geeft hij toe deze buiten het officiële systeem van collega's te hebben verkregen. Opvallend is de morele houding van de handelaar: hij weigert namen van collega's te noemen omdat hij hen niet gestraft wil zien voor hun "goedheid" (het helpen van een collega in nood). De controleurs sluiten hun rapport af met een verzachtende omstandigheid: de handelaar hield zich wel aan de vastgestelde maximumprijzen en maakte dus geen buitensporige winst over de illegale partij.

Document

Dit document is een proces-verbaal betreffende een prijs- en distributieovertreding tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is "woeker" en illegale handel: 1. **Prijsbeheersing:** De verdachte verkocht bospeen voor 60 cent, terwijl de wettelijk vastgestelde prijs slechts 23 cent was. Dit is een overtreding van de prijsvoorschriften van de "Gemachtigde voor de Prijzen". 2. **Distributieovertreding:** De verdachte had geen officiële "groentetoewijzing" meer omdat hij onvoldoende distributiebonnen kon overleggen. Om dit te omzeilen, kocht hij zijn handelswaar buiten de officiële kanalen (de Centrale Markt) om voor 50 cent per bos. 3. **Typografie en fouten:** Het document bevat een opvallende verschrijving in de datering onderaan (3 juni in plaats van 3 juli), wat gecontroleerd kan worden aan de hand van de specifieke dagmelding "Maandag 3 Juli 1944" en de visumdatum "7-7-'44".

Dienstverslag / Rapport van de marktcontrole.

Dit document is een officieel rapport van twee marktcontroleurs in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het verslag beschrijft een inspectieronde op de Noordermarkt waarbij werd gelet op de naleving van de textielvergunningen. De belangrijkste bevindingen in het rapport zijn: 1. **Reguliere handel:** Alle officiële standplaatshouders beschikten over de juiste papieren. 2. **Handel 'over de arm':** Personen die informeel kleding probeerden te verkopen zonder kraam (vaak wanhopige burgers of kleine zwarthandelaars) werden van de markt verwijderd. 3. **Proces-verbaal:** Er is één specifiek geval van woekerprijzen genoteerd. Iemand bood tweedehands schoenen aan voor 60 gulden. Dit was voor 1944 een exorbitant hoog bedrag (vergelijkbaar met een half maandloon voor een arbeider), wat duidt op illegale zwarte handel.

Officieel ambtelijk rapport van de gemeente Amsterdam.

Het document is een kort verslag van een toezichthoudende handeling door een ambtenaar van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van de inspectie was de controle op de distributie en prijsvorming van verse vis. De kleinhandelaar C. Moojen, gevestigd aan de Frederik Hendrikstraat, ontving 50 kilo schol (sortering no. III) van de Gemeentelijke Vischafslag. De ambtenaar was persoonlijk aanwezig bij de verkoop om te waarborgen dat de vis direct aan het publiek werd verkocht tegen de officieel vastgestelde maximumprijs. Dit duidt erop dat er geen sprake was van achterhouding voor de zwarte markt of prijsopdrijving.

Dienstverslag/Rapport

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een routinecontrole tijdens de Tweede Wereldoorlog op de Albert Cuypmarkt. De inspecteur controleert of handelaren zich houden aan de toegestane hoeveelheid (het "kwantum") van 2 kg vis. Alle genoemde personen bleken in orde te zijn. * **Toezicht:** Het document toont de strikte controle op de voedselvoorziening en handel tijdens de bezettingsjaren. Niet alleen de handelswaar werd gecontroleerd, maar ook de logistiek van de verkoophal (het afsluiten van zij-uitgangen naar de Govert Flinckstraat om illegale handel of vluchtwegen te voorkomen). * **Administratief proces:** De handgeschreven dialoog in de kantlijn is interessant. Een superieur vraagt in rood potlood ("Hoe weet rapporteur dit?") naar de bewijsvoering voor de bewering over de gesloten deur, waarop de ambtenaar antwoordt dat hij het zelf heeft geconstateerd en dat het zichtbaar was vanaf de werkvloer. * **Terminologie:** Het gebruik van de "ö" in "contröle" en de oude spelling ("visch", "alhier") is kenmerkend voor de ambtelijke taal van die periode.

Officieel rapport van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verslag van een inspectie. Een ambtenaar van de gemeentelijke dienst 'Marktwezen' rapporteert dat hij op 4 juli 1944 toezicht heeft gehouden bij de viswinkel van Piet Verschuren in de Molensteeg (Amsterdam). De winkelier had 50 kilo schol van de visafslag ontvangen en de ambtenaar stelde vast dat deze vis conform de regels voor de vastgestelde maximumprijs van 2,45 gulden aan het publiek werd verkocht. * **Taal en handschrift:** Het document is geschreven in de destijds gangbare ambtelijke spelling (bijv. "visch", "den"). Het handschrift is een vlot, hellend cursiekschrift dat kenmerkend is voor administratief personeel uit het midden van de 20e eeuw. * **Betekenis:** Dit rapport illustreert de strikte economische controle tijdens de oorlogsjaren. Om zwarte handel en prijsopdrijving van schaarse levensmiddelen tegen te gaan, stonden zelfs kleine handelaars onder direct fysiek toezicht van controleurs.

Ambtsverslag / Rapportage.

Dit rapport verslaat een controle van de Dienst van het Marktwezen op de verkoop van vis tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van het document is de bevestiging dat de visverkoopster, Marie Botter Jansen, zich aan de geldende regels hield. De ambtenaren stelden vast dat zij 40 kg aal had ontvangen via de officiële weg (de Gemeentelijke Vischafslag) en deze onder hun toezicht verkocht tegen de officieel vastgestelde maximumprijs. De verkoop vond plaats in haar zaak in de Dirk van Hasselsteeg, een zijstraat van de Nieuwendijk in het centrum van Amsterdam. Er wordt expliciet vermeld dat zij 2 kg voor eigen gebruik hield, wat blijkbaar binnen de toegestane marge viel of formeel gemeld moest worden.

Officieel ambtelijk rapport.

Het document is een verslag van een opsporingsonderzoek naar een mogelijke onregelmatigheid in de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. De aanleiding was een melding over een opvallend grote levering van 650 kilogram witte kool aan een individuele groentehandelaar op de Kattenburgerstraat. In een tijd van extreme schaarste en rantsoenering wekte een dergelijke partij direct de verdenking van hamsteren of zwarte handel. Uit het onderzoek door ambtenaar De Grebber blijkt echter dat er een legale verklaring is: de kool is officieel toegewezen aan de firma De Bock ten behoeve van een Centrale Keuken. De opslag bij handelaar Barends is louter een logistieke oplossing wegens ruimtegebrek bij de eigenaar. Het rapport dient om de rechtmatigheid van de aanwezigheid van deze partij kool vast te leggen en eventuele verdere vervolging te voorkomen.

Ambtelijk rapport van de Dienst van het Marktwezen.

Dit rapport doet verslag van een controle naar aanleiding van een anonieme tip over een "grote partij" witte kool (650 kg). In de context van de oorlogsschaarste werd een dergelijke levering direct verdacht gevonden als mogelijke zwarte handel. De ambtenaar, De Grebber, concludeert echter dat er geen sprake is van een overtreding. De partij kool is officieel toegewezen door het Plaatselijk Verdeelkantoor (PVK) aan de firma De Bock. De kool is bestemd voor de "Centrale Keuken". De opslag bij groentehandelaar Barends in de Kleine Kattenburgerstraat is slechts een logistieke noodgreep wegens ruimtegebrek bij de eigenaar. Opvallend is de snelheid van het apparaat: de levering was op 30 maart, de melding kwam binnen en het onderzoek vond plaats op 31 maart.

Officieel rapport / ambtsedig verslag.

* **Inhoud:** Het document betreft een officieel verslag van een controle op de visverkoop. De ambtenaar stelt vast dat 50 kilo schol (kwaliteit no. 3) die was ingekocht bij de Gemeentelijke Vischafslag, conform de regels en tegen de officieel vastgestelde prijzen is verkocht aan het publiek. * **Toezicht:** De controle was fysiek ("Onder mijn toezicht"), wat aangeeft hoe strikt de controle op de voedselvoorziening was in deze periode. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "Ondergeteekende", "visch", "den"). * **Administratieve sporen:** De diverse stempels en handgeschreven data (17-7-'44) tonen de verwerking van het rapport binnen de hiërarchie van de Dienst van het Marktwezen.

Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen.

* **Kern van de zaak:** Dit rapport betreft een proces-verbaal voor prijsopdrijving. Een groenteman (Berlips) en zijn vrouw verkochten tuinbonen voor ƒ 0,35 per kilo op de markt aan de Lindengracht, terwijl de vastgestelde maximumprijs ƒ 0,19 per kilo bedroeg. Dit is een prijsverhoging van bijna 85% boven het wettelijk toegestane tarief. * **Verdediging van de verdachte:** Berlips voert aan dat hij de bonen "buiten de Centrale Markt om" (het grijze/zwarte circuit) moest inkopen omdat hij geen officiële toewijzing had. De controleurs weerleggen dit argument aan het einde van het rapport door te stellen dat veel andere groenten die dag wel vrij verkrijgbaar waren op de Centrale Markt. * **Recidive:** Uit de tekst blijkt dat Berlips een bekende is van de dienst; hij was minder dan een jaar eerder (september 1943) al eens gerapporteerd voor een vergelijkbaar vergrijp. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar artikel 6 van het "prijsbeheerschingsbesluit, groente fruit en vroege aardappelen".

Ambtsrapport van de Dienst van het Marktwezen te Amsterdam.

Dit document is een officieel verslag van een opsporingsambtenaar van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het rapport betreft een overtreding van de economische voorschriften door visboer Piet Verschuren. **Belangrijke punten:** * **De overtreding:** Verschuren had een kleine hoeveelheid van zijn toegewezen schol gebakken en in zijn winkel laten consumeren door klanten. Hoewel hij een vergunning had voor de verkoop van verse vis, beschikte hij niet over een horecavergunning of toestemming om vis te bakken. * **Economische context:** In 1944 was voedsel schaars en de handel strikt gereguleerd via toewijzingen (quota) en de Vischafslag. Verschuren voert als verzachtende omstandigheid aan dat zijn toewijzing "te gering" is om van te kunnen bestaan, een veelgehoorde klacht van kleine neringdoenden in de oorlog. * **Controle:** De ambtenaar voert niet alleen een observatie uit, maar ondervraagt ook de verdachte en doet een buurtonderzoek. Dit toont de mate van controle aan die de overheid destijds uitoefende op de kleinhandel. * **Afhandeling:** De handgeschreven kanttekening geeft aan dat de zaak is afgedaan met een "ernstig onderhoud" (een waarschuwing), mits het niet meer voorkomt. De handtekening/paraaf 'Opb d H.' onderaan en in de kanttekening verwijst vermoedelijk naar de behandelend ambtenaar op de directie van het Marktwezen.

Officieel rapport/dienstmededeling.

Het document is een zakelijk verslag van een controle op de visdistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ambtenaar J.H. de Grebber rapporteert over een inspectie bij visboer K.C. Jansen op het Pretoriusplein. De kern van het rapport is een administratieve afwijking: er is 80 kg schol geleverd aan de handelaar, maar er is slechts 75 kg (75 porties van 1 kg) uitgeleverd aan klanten. De ambtenaar concludeert dat de ontbrekende 5 kg waarschijnlijk te wijten is aan het "inwegen". Dit duidt op een technisch verlies tijdens het wegen of mogelijk het schoonmaken/fileren, in plaats van opzettelijke fraude of zwarte handel. De toon van het rapport is feitelijk en lijkt de handelaar niet direct te beschuldigen van malversaties.

Getypt rapport met handgeschreven kantekeningen en handtekening.

Dit document is een ambtelijk rapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen uit mei 1944. De kern van het rapport is de verificatie van de visvoorraad van een specifieke handelaar, J. Kroon, die een standplaats had op het Pretoriusplein. De ambtenaar, J.H. de Grebber, bevestigt dat hij via de methode van "turven" (het tellen/noteren van eenheden) heeft vastgesteld dat de 100 kilogram vis (50 kg wijting en 50 kg schol) die Kroon van de Gemeentelijke Vischafslag had gekregen, ook daadwerkelijk op de marktplaats was aangekomen ("aangevoerd"). Dergelijke controles waren essentieel om te voorkomen dat schaarse goederen zoals vis naar de zwarte markt verdwenen. De spelling is conform de toenmalige norm ("visch", "contrôle", "geheele"). ---

Dienstverslag / Dagrapport van de gemeentelijke marktinspectie.

Dit dagrapport geeft een gedetailleerd overzicht van de werkzaamheden van een marktcontroleur in Amsterdam gedurende twee dagen in december 1943. De controleur, J.H. de Grebber, hield toezicht op diverse locaties, waaronder de Centrale Markt, de Vismarkt, de Albert Cuypstraat en de Dapperstraat. Opvallende elementen in de dagrapportage: 1. **Specifieke controles:** Er wordt melding gemaakt van een controle op een specifiek persoon ("P. Mooyer") en een plaatselijk onderzoek in de Weteringstraat. 2. **Productfocus:** Er is veel aandacht voor de "vischverkoop", wat in oorlogstijd een cruciaal onderdeel van de voedselvoorziening en distributie was. 3. **Luchtalarm:** Op zaterdag 4 december wordt tussen 14:30 en 15:30 expliciet "luchtalarm" vermeld bij de werkzaamheden op de Vismarkt. Dit geeft de directe impact van de oorlogssituatie op de dagelijkse ambtsuitoefening weer.

Getypt ambtelijk rapport met handtekeningen en handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft de inbeslagname van een illegale of ongeregistreerde lading appelen op een schuit bij de Blauwbrug in Amsterdam. Na de inbeslagname volgt een interventie waarbij de eigenaar (P. van Hilten) via kapitein Ponne en de Politie-president toestemming krijgt om de handel te legaliseren onder strikt toezicht en tegen vastgestelde prijzen. * **Sleutelpersonen:** * **J.P.N. Boon & J.H. de Grebber:** De rapporteerde controleurs, vermoedelijk werkzaam voor de Crisis-Controle-Dienst (CCD) of de gemeentelijke marktdienst. * **Politie-president Van Hilten:** Cornelis van Hilten, de door de bezetter aangestelde (NSB) politie-president van Amsterdam. Het is opvallend dat de eigenaar van de appelen dezelfde achternaam draagt; dit suggereert mogelijk nepotisme of een directe lijn naar de hoogste autoriteiten. * **Kapitein Ponne:** Vermoedelijk een officier belast met de logistiek of toezicht op de voedseldistributie. * **Contextuele betekenis:** Het document toont de bureaucratische afhandeling van voedselstromen in een tijd van extreme schaarste. De "vrije" verkoop werd streng aan banden gelegd om woekerprijzen en de zwarte markt te voorkomen (althans officieel), waarbij de politie-president direct ingreep in economische aangelegenheden. ---

Ambtelijk rapport (typoscript) met handgeschreven kanttekening.

Het document is het slotblad van een proces-verbaal of ambtelijk rapport betreffende de controle op een grote partij appelen (ca. 4300 kg). De tekst is opgemaakt op ambtseed, wat duidt op een officiële rapportage die juridische gevolgen kon hebben, zoals inbeslagname of een boete wegens overtreding van distributievoorschriften. Opvallend is dat het grootste deel van de tekst (de toelichting op de controle) in spiegelbeeld op het papier staat, terwijl de conclusie, de ondertekening en het adres wel normaal leesbaar zijn. Dit suggereert een administratieve onvolkomenheid bij het maken van de doorslag of het gebruik van zeer dun 'vloeipapier' waarbij de tekst van de voorzijde doorslaat naar de achterzijde. De handgeschreven notitie "Gezien" met de datum 3 november 1944 duidt op een visum door een leidinggevende (mogelijk de Inspecteur van het Marktwezen of een gedelegeerde genaamd De Maas).

Ambtsverslag / Rapport.

Dit document is een officieel inspectieverslag van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De ambtenaar, J.H. de Grebber, rapporteert over de dagelijkse gang van zaken op de markt aan het Waterlooplein. Kernpunten uit het verslag: * **Handhaving:** Er wordt specifiek gecontroleerd op illegale handel (verkoop zonder distributiebonnen bij de pannenkoeken) en 'leuren' (straathandel zonder vaste standplaats). * **Prijspeil:** De ambtenaar noteert de prijzen van schaarse goederen. De genoemde bedragen zijn voor 1944 extreem hoog (bijv. 300 gulden voor een tweedehands colbert), wat duidt op inflatie en schaarste op de zwarte/grijze markt. * **Sociale controle:** Er is sprake van vrouwen die broodjes verkopen vanaf onbezette kramen en personen die in textiel handelen. De ambtenaar meldt dat hij deze mensen "weggejaagd" heeft. * **Geografische focus:** Naast het Waterlooplein worden de Zeedijk en de Nieuwmarkt genoemd als bekende plekken voor "bonnenkooplieden" (handelaren in illegale distributiebonnen).

Ambbtelijk rapport (Rapport)

Het document is een zakelijk verslag van een inspectie door een ambtenaar van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. De kern van het rapport is een onderzoek naar twee "viswinkels" die in werkelijkheid vrijwel uitsluitend handelen in "zuurwaren" (ingelegde producten zoals augurken, uien en mosselen). Opvallende details uit de inspectie: * **Winkel 1 (Pedro):** Gevestigd aan de Haarlemmerdijk 4. De eigenaar verkoopt hier "vrije bliek" (waarschijnlijk verpakte sprot of haringachtige) die hij niet op de markt verkocht krijgt. Hij wacht al bijna een maand op een vergunning van de Kamer van Koophandel. * **Winkel 2 (Overloop):** Gevestigd aan de Lindengracht 247. Deze winkelier kan met facturen aantonen dat hij zijn waar betrekt van professionele inleggerijen uit Haarlem en Utrecht. Ook hij wacht op een K.v.K.-vergunning. De toon van de ambtenaar is feitelijk en observerend. Er wordt geen expliciet oordeel gegeven over overtredingen, maar de nadruk op het ontbreken van vergunningen suggereert een handhavingscontext.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven rapportage. * **Instantie:** Dienst van het Marktwezen, Amsterdam. * **Datum:** 23 t/m 27 augustus 1944. * **Auteur:** J.H. de Grebber, ambtenaar bij het Marktwezen. * **Geadresseerde:** Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Taal:** Nederlands.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen. * **Datum:** 5 januari 1944. * **Locatie:** Amsterdam (Albert Cuypstraat). * **Betrokken personen:** J. H. de Grebber (Ambtenaar bij het Marktwezen), Jan Hendrik van der Swaan (geboren 27 april 1876). * **Kenmerken:** Getypte tekst met handgeschreven kanttekeningen, stempels en een handtekening. Er ...

# TRANSCRIPTIE No. 8^A/18/2^a M. 1943 7/8 [handgeschreven:] Markt[hw.] Aan den heer Burgemeester. L.M. 583 -1943- aanstelling buitengewoon Gem.veldwachter. [handgeschreven:] nu. bij / vpb [onleesbare paraaf] 6 Augustus 1943. Hierdoor heb ik de eer U mede te deelen, dat door den Directeur van het Marktwezen in tijdelijken dienst is aangesteld als controleur bij dien dienst Jan Hendrik de Greb...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel rapport / Proces-verbaal van overtreding. * **Instantie:** Dienst van het Marktwezen te Amsterdam. * **Datum:** 8 januari 1944. * **Referentienummer:** № 20/8/1 M.1944 8/1. * **Betrokken ambtenaar:** J. H. de Grebber. * **Betrokken verdachte:** Cornelis Molenwijk (geb. 1908). * **Locatie van handeling:** Dagmarkt "Ten Katestraat", Amste...

in het café Marcanti verhandeld worden.                        Ik heb mij eenige dagen vóór het begin der markt, opgehouden in bedoeld café, doch niets kunnen ontdekken.                    &...