Inspectierapport (Rapport). [Linksboven stempel:]
Dienst van het
Marktwezen.

[Rechtsboven handgeschreven:]
301

[Groot paars stempel over de linkerbovenhoek:]
Nº 2c/65/1 M.1944 5/9

[Midden:]
R A P P O R T.
===========

In opdracht van den Heer Directeur van het Marktwezen
hebben wij, J.H. de Grebber en J.P.N. Boon, beide ambtenaren bij
het Marktwezen een onderzoek ingesteld naar den kleinhandelaarin
groenten H. van Rijn, zaakhoudende, Joden Breestraat 73 alhier.
Op Maandag 14 Augustus bevonden wij ons in boven be-
doeld perceel. Wij troffen daar den partij groenten aan (andijvie,
bospeen en drie zakken à 10 kg. snijboonen). HERMANUS VAN RIJN
verklaarde ons desgevraagd het volgende. "Ik heb mij zaak 12
Augustus geopend. Daar ik nog geen toewijzing van het Plaatse-
lijk Verdeelkantoor Amsterdam heb ontvangen, heb ik de groenten
vrij ingekocht. De snijboonen, die echter niet vrij zijn, heb ik
niet op de wettelijke voorgeschreven wijze ingekocht. Deze snij-
boonen, heb ik gekregen van eenige collega's van mij. De namen
van deze personen noem ik U niet, dat ik niet wil, dat deze
menschen Voor hun goedheid gestraft zouden worden.
Ik heb nog geen vestigings vergunning. Wel heb ik
erkenning als kleinhandelaar. Op Zaterdag 19 Augustus krijg ik
mijn toewijzing groenten en fruit van het Plaatselijk Verdeel-
kantoor.
Wij rapporteur voegen hieraan nog toe, dat Van Rijn
de snijboonen tegen den vastgestelden maximum prijs verkocht.

[Rechtsonder:]
De Controleur,
[Signatuur: J.H. de Grebber]
(J.H. de Grebber),

[Signatuur: J.P.N. Boon]
(J.P.N. Boon).

[Handgeschreven notities links/midden:]
[In rood:] 6-9-44 [paraaf: de H.]

[In bruine inkt:]
Th. Boon-Grelle [?]
Ter zake lever. Verdeelkantoor
leden & subleden
rapp. 11-9-44
[paraaf] Dit rapport legt een overtreding vast van de distributievoorschriften in bezet Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:
* Overtreding: Kleinhandelaar Hermanus van Rijn heeft snijbonen ingekocht zonder de vereiste toewijzing van het Plaatselijk Verdeelkantoor. Omdat deze groenten "niet vrij" waren (onderhevig aan rantsoenering/regulering), mochten ze niet via de vrije handel verkregen worden.
* Solidariteit: Van Rijn geeft expliciet aan de namen van zijn leveranciers (collega-handelaren) niet te willen noemen om hen te beschermen tegen strafmaatregelen.
* Verzachtende omstandigheden: De controleurs merken op dat de winkelier de bonen wel voor de officiële maximumprijs verkocht. Dit duidt erop dat het hier niet ging om zwarte handel voor winstbejag, maar om een poging de winkel voorraad te geven in afwachting van officiële toewijzingen.
* Bureaucratie: Het document illustreert de complexe lagen van vergunningen ("erkenning" versus "vestigingsvergunning") en toewijzingen waar ondernemers in oorlogstijd mee te maken hadden. Het rapport is opgesteld in augustus 1944, een periode van extreme schaarste en strenge controle op de voedselvoorziening door de Duitse bezetter en de Nederlandse collaborerende instanties.

De locatie, Joden Breestraat 73 (tegenwoordig Jodenbreestraat), is historisch significant. In de zomer van 1944 was de Joodse bevolking uit deze buurt nagenoeg geheel weggevoerd. Dat een nieuwe ondernemer zich hier in augustus 1944 vestigde in een pand waar voorheen Joodse Amsterdammers woonden of werkten, is kenmerkend voor de 'arisering' of herbezetting van vastgoed in de Joodse buurt na de deportaties.

De "Dienst van het Marktwezen" hield in deze periode scherp toezicht op de naleving van prijsvoorschriften en distributieregels om te voorkomen dat goederen naar de zwarte markt verdwenen, hoewel veel van de gecontroleerde goederen uiteindelijk bestemd waren voor transport naar Duitsland. H. van Rijn J.H. de Grebber J.P.N. Boon Marktwezen