H. van Rijn

Brief op officieel briefpapier.

Deze brief is een formeel verzoek van de Sociale Dienst van het Korps Vrouwelijke Vrijwilligers (KVV) aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van de brief is de vraag om een bijgevoegd informatiebiljet op te hangen. De context hiervan is de hulpverlening aan gezinnen en bedrijven waarvan de mannelijke kostwinners zijn opgeroepen voor de mobilisatie. De locatie van de ontvanger (Jan van Galenstraat 14) is het adres van de Centrale Markthallen, een plek waar dagelijks veel mensen uit verschillende lagen van de bevolking kwamen, wat het een strategische plek maakte voor het verspreiden van informatie. De handgeschreven notitie "biljet opgehangen" geeft aan dat aan het verzoek is voldaan. De brief weerspiegelt de strakke organisatie en de officiële status van het KVV, dat direct in opdracht van de Burgemeester handelde.

Zakelijke brief / Verzoekschrift.

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in formeel, zakelijk Nederlands van de late jaren dertig. Opvallend is de spelling "sints" (tegenwoordig "sinds"), wat destijds nog vaker voorkwam in minder formele of persoonlijke geschriften, hoewel de rest van de brief zeer correct is. * **Inhoud:** De heer H. van Rijn, secretaris van de winkeliersvereniging, verzoekt om restitutie van het resterende abonnementsgeld voor een "jaarkaart". Hij geeft aan dat hij de kaart sinds 1 juli niet meer gebruikt en dit ook niet meer zal gaan doen. Hij voegt de kaart als bewijs bij de brief. * **Contextuele aanwijzingen:** De handgeschreven aantekeningen rechtsboven ("mit Broesse / Mr. Muller") wijzen op de administratieve verwerking door de ontvangende partij. Het nummer "1939 9/8" in de kop kan duiden op de datum van ontvangst of registratie (9 augustus).

Document

Deze ambtelijke correspondentie betreft een verzoek tot gedeeltelijke terugbetaling (restitutie) van marktgelden. De kernpunten zijn: * **De betrokkene:** De heer H. van Rijn, wonende aan de 2e Oosterparkstraat 131 in Amsterdam. Hij was werkzaam als kleinhandelaar. * **De aanleiding:** Van Rijn heeft zijn werkzaamheden als kleinhandelaar gestaakt en bezoekt de Centrale Markt daarom sinds 8 augustus 1939 niet meer. * **De financiële afwikkeling:** Hij had voor het hele jaar 1939 reeds 10 gulden aan entréegeld betaald. De directeur berekent dat hij op basis van het maand/weektarief tot aan zijn stopzetting slechts 7,50 gulden verschuldigd zou zijn geweest. * **Het voorstel:** Er wordt voorgesteld om 2,50 gulden aan hem terug te betalen. * **Juridische grondslag:** Het verzoek wordt gebaseerd op artikel 36 van de "Verordening op de heffing van markt-, standplaats- en ventgelden". Het uiteindelijke besluit hiertoe moet door het College van Burgemeester en Wethouders worden genomen.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie).

Deze brief is een zakelijke mededeling betreffende een financiële verrekening. De kernpunten zijn: * **Doel:** Het bevestigen van een restitutie (terugbetaling) van entreegeld. * **Bedrag:** Het gaat om een bedrag van 2,50 gulden. * **Voorwaarde:** De ontvanger moet een bijgesloten kwitantie ondertekenen voor akkoord ("voor voldaan geteekend") en deze persoonlijk verzilveren bij de kassier op het kantoor van de directie. * **Toon:** De brief is opgesteld in een formele, ambtelijke stijl die gebruikelijk was in de vooroorlogse periode ("te mijnen kantore", "hetwelk").

Archiefkaart / Administratieve notitie.

Het document is een administratieve vastlegging van een besluit om een bedrag van 2,50 gulden uit te keren aan de heer H. van Rijn. De tekst specificeert de procedure voor de uitbetaling: de ontvanger moet een bijgevoegde kwitantie ondertekenen en deze inleveren bij de kassier op het hoofdkantoor (mogelijk in kamer of gebouwsectie "Gr. Geb. 14"). Er wordt ook melding gemaakt van een "entreekaart" die aan de brief voor de kassier is toegevoegd en een "legitimatie kaart" die naar het kaartenbureau is gestuurd. Dit wijst op een formele administratieve afhandeling, waarbij identificatie en bewijs van ontvangst strikt geregeld waren. De rode cijfers onderaan zijn waarschijnlijk archief- of dossierkenmerken.

Getypte namenlijst (personeelsstaat), vermoedelijk afkomstig uit een brandweer-archief.

Het document is een administratieve lijst van manschappen die zijn ingedeeld bij een specifieke hulppost van de brandweer. De nummers die aan de namen voorafgaan zijn hoogstwaarschijnlijk stamnummers of personeelsnummers. De tekst die door het papier heen schijnt, bevat belangrijke instructies over de ploegendienst (Ploeg A en B) en de werktijden (24-uursdiensten met een wisseling om 7 uur 's ochtends). Er wordt specifiek verwezen naar een "legitimatiebewijs volgens bijgaand model", wat duidt op een strikte controle op de inzetbaarheid van het personeel.

Getypte namenlijst met bijbehorende numerieke identificatie.

Het document bevat een lijst van 36 personen met hun initialen, achternamen en een uniek identificatienummer. De nummers lopen niet in een continue reeks, wat suggereert dat dit een selectie is uit een groter personeelsbestand of register. Onderaan het blad is een tekstblok zichtbaar in spiegelbeeld (doorslag van de achterzijde). Hoewel moeilijk leesbaar, zijn termen als "november 1944", "personeel", "dienst" en "instructies" te onderscheiden. Rechtsboven is ook een deel van een stempel in spiegelbeeld zichtbaar met het woord "CENTRAAL". De typografie is kenmerkend voor mechanische typemachines uit het midden van de 20e eeuw.

Inspectierapport (Rapport).

Dit rapport legt een overtreding vast van de distributievoorschriften in bezet Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: * **Overtreding:** Kleinhandelaar Hermanus van Rijn heeft snijbonen ingekocht zonder de vereiste toewijzing van het Plaatselijk Verdeelkantoor. Omdat deze groenten "niet vrij" waren (onderhevig aan rantsoenering/regulering), mochten ze niet via de vrije handel verkregen worden. * **Solidariteit:** Van Rijn geeft expliciet aan de namen van zijn leveranciers (collega-handelaren) niet te willen noemen om hen te beschermen tegen strafmaatregelen. * **Verzachtende omstandigheden:** De controleurs merken op dat de winkelier de bonen wel voor de officiële maximumprijs verkocht. Dit duidt erop dat het hier niet ging om zwarte handel voor winstbejag, maar om een poging de winkel voorraad te geven in afwachting van officiële toewijzingen. * **Bureaucratie:** Het document illustreert de complexe lagen van vergunningen ("erkenning" versus "vestigingsvergunning") en toewijzingen waar ondernemers in oorlogstijd mee te maken hadden.

Officieel inspectierapport (getypt met handgeschreven handtekeningen).

Dit rapport legt een overtreding vast van de distributievoorschriften tijdens de bezettingsjaren. De handelaar, Hermanus van Rijn, is zijn winkel aan de Jodenbreestraat begonnen zonder de benodigde vestigingsvergunning en zonder een officiële toewijzing van het Plaatselijk Verdeelkantoor. Hierdoor was hij gedwongen zijn handelswaar "vrij" (buiten de officiële kanalen om, dus op de zwarte of grijze markt) in te kopen. Opvallend is de morele houding van de handelaar: hij weigert de namen van zijn leveranciers te noemen om hen te beschermen tegen straf voor hun "goedheid". De controleurs noteren als verzachtende omstandigheid dat Van Rijn zich wel hield aan de officieel vastgestelde maximumprijzen, wat suggereert dat hij geen woekerwinsten probeerde te maken ten koste van de consument.

Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen (proces-verbaal of ambtelijk verslag).

Het rapport beschrijft een inspectie door de Dienst van het Marktwezen bij een beginnende groentehandelaar, Hermanus van Rijn. De controleurs constateren drie overtredingen: 1. **Gebrek aan vestigingsvergunning:** Van Rijn is zijn zaak begonnen zonder de vereiste papieren. 2. **Illegale inkoop:** Omdat hij nog geen officiële "toewijzing" (toewijzing van voorraden via het distributiestelsel) had, kocht hij groenten "vrij" in. 3. **Inkoop buiten de wettelijke kanalen:** Specifiek voor de snijbonen geeft hij toe deze buiten het officiële systeem van collega's te hebben verkregen. Opvallend is de morele houding van de handelaar: hij weigert namen van collega's te noemen omdat hij hen niet gestraft wil zien voor hun "goedheid" (het helpen van een collega in nood). De controleurs sluiten hun rapport af met een verzachtende omstandigheid: de handelaar hield zich wel aan de vastgestelde maximumprijzen en maakte dus geen buitensporige winst over de illegale partij.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] Zen. Th. de Raas. [Handgeschreven, midden boven:] extra DV. 27/150/2 M. 28 December 1939. Mevr. W.J.P. van Rijn, Nicolaas Beetsstraat 89 hs., Amsterdam-West. Wijk 12. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 15 dezer verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) Ten Katestraat te laten bystaan - niet vervangen - door ...

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }

# TRANSCRIPTIE vD/HG. *Extra* [handgeschreven] 28/45/2 M. 25 April 1939. den Heer J.C.v.d. Vinden, Rijnstraat 74 huis, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 22b. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 6 April jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming om U op Uw plaatsen op de markten Lindengracht en Noordermarkt in plaats van door F.N. Belderink te doen bijstaan - niet vervangen - ...

de Secretaris, Van Lier. Afschrift Dir. P.W. en afd. L.M. (beide met afschrift brief v.d. Hoek, d.d. 23/11/-'39. Kennisgenomen: De Directeur van het Marktwezen, w.g. Dr. A.v.d. Laan Aan den Heer M.J. v.d. Hoek, Nieuwe Looiersstraat 88 II <u>Alhier (C.).</u> [Handgeschreven tekst diagonaal:] *Retour Raadhuis 13/12-39 [paraaf]*