Officieel inspectierapport (getypt met handgeschreven handtekeningen). Dienst van het Marktwezen.

R A P P O R T.

In opdracht van den Heer Directeur van het Marktwezen hebben wij, J.H. de Grebber en J.P.N. Boon, beide ambtenaren bij het Marktwezen een onderzoek ingesteld naar den kleinhandelaar in groenten H. van Rijn, zaakhoudende, Joden Breestraat 73 alhier.

Op Maandag 14 Augustus bevonden wij ons in boven bedoeld perceel. Wij troffen daar den partij groenten aan (andijvie, bospeen en drie zakken à 10 kg. snijboonen). HERMANUS VAN RIJN verklaarde ons desgevraagd het volgende. "Ik heb mij zaak 12 Augustus geopend. Daar ik nog geen toewijzing van het Plaatselijk Verdeelkantoor Amsterdam heb ontvangen, heb ik de groenten vrij ingekocht. De snijboonen, die echter niet mij zijn, heb ik niet op de wettelijke voorgeschreven wijze ingekocht. De namen van deze personen noem ik U niet, daat ik niet wil, dat deze menschen naar hun goedheid gestraft zouden worden.

Ik heb nog geen vestigings vergunning. Wel heb ik erkenning als kleinhandelaar. Op Zaterdag 19 Augustus krijg ik mijn toewijzing groenten en fruit van het Plaatselijk Verdeel-kantoor.

Wij rapporteur voegen hieraan nog toe, dat Van Rijn de snijboonen tegen den vastgestelden maximum prijs verkocht.

De Controleur,
(w.g. J.H. de Grebber)
(J.H.de Grebber),

(w.g. J.P.N. Boon)
(J.P.N.Boon). Dit rapport legt een overtreding vast van de distributievoorschriften tijdens de bezettingsjaren. De handelaar, Hermanus van Rijn, is zijn winkel aan de Jodenbreestraat begonnen zonder de benodigde vestigingsvergunning en zonder een officiële toewijzing van het Plaatselijk Verdeelkantoor. Hierdoor was hij gedwongen zijn handelswaar "vrij" (buiten de officiële kanalen om, dus op de zwarte of grijze markt) in te kopen.

Opvallend is de morele houding van de handelaar: hij weigert de namen van zijn leveranciers te noemen om hen te beschermen tegen straf voor hun "goedheid". De controleurs noteren als verzachtende omstandigheid dat Van Rijn zich wel hield aan de officieel vastgestelde maximumprijzen, wat suggereert dat hij geen woekerwinsten probeerde te maken ten koste van de consument. Het document dateert zeer waarschijnlijk uit de zomer van 1944. De Jodenbreestraat, voorheen het hart van de Joodse buurt in Amsterdam, was tegen die tijd vrijwel volledig leeggehaald door deportaties. Dat een nieuwe handelaar zich daar in augustus 1944 vestigt, is tekenend voor de veranderde demografie van de buurt.

De "Dienst van het Marktwezen" hield in deze periode streng toezicht op de handel om prijsopdrijving en illegale handel tegen te gaan, aangezien de voedselvoorziening in de steden door de oorlog en de blokkades extreem precair was geworden. Het "Plaatselijk Verdeelkantoor" was de instantie die bepaalde welke winkelier hoeveel voorraad kreeg toegewezen op basis van het aantal distributiebonnen dat in die wijk werd ingeleverd. H. van Rijn J.H. de Grebber J.P.N. Boon Marktwezen Puls