Officieel rapport (getypt). 27 november 1943 (met een latere handgeschreven aantekening van 8-12-43). MARKTWEZEN AMSTERDAM

                            R A P P O R T
                            -------------

No. 24/88/1 27 NOV. 1943

    Naar aanleiding van een bij het Hoofdkantoor binnengekomen 
    klacht, inhoudende, dat door een groentehandelaar gevestigd
    Weteringschans alhier, veldsla tegen den prijs van F. 0,40
    per 100 gram (maximumprijs F. 0,25 per k.g.) wordt verkocht,
    heb ik, J. H. de Grebber, Controleur bij het Marktwezen, na
    daartoe bekomen opdracht, een nader onderzoek ingesteld.
    Het betreft hier den groentehandelaar J. Kimman wonen-
    de en zaakhoudende Weteringschans 187c alhier. In de etalage
    stond een kistje inhoudende veldsla, waarop stond vermeld
    "F. 0,40 per 100 gram"
    Uit de factuur van T. Wijtemansen, Centrale Markthal 
    nis 4, bleek dat Kimman deze groente voor F. 2.- per K.g.
    heeft ingekocht. Deze factuur gaat bij dit rapport. De bena-
    ming is echter "VET".
    Bij informatie bij de Nederlandsche Veiling alhier, deelde
    men mij mede, dat bovenbedoeld product inderdaad BROEIVET of
    VET genaamd wordt en niet voorkomt in de Officieele Publicatie
    van de Gemachtigde voor de prijzen. De maximumprijs is dus
    niet vastgesteld.
    Waarvan dit rapport te Amsterdam op 27 November 1943.

                            De Controleur voornoemd,
                            [Handtekening: J.H. de Grebber]

Aan den Heer Directuer van het Marktwezen
A L H I E R.

[Handgeschreven in rood potlood:]
8-12-43
[Initialen]

--- Dit rapport beschrijft een onderzoek naar een klacht over woekerprijzen (prijsopdrijving). Een consument klaagde dat groenteboer J. Kimman veldsla verkocht voor 40 cent per 100 gram (oftewel 4 gulden per kilo), terwijl de vermeende maximumprijs slechts 25 cent per kilo was.

Controleur De Grebber stelt echter vast dat er sprake is van een technische nuance in de productbenaming. Hoewel het product in de volksmond als 'veldsla' wordt gezien, staat het op de inkoopfactuur van de groothandel vermeld als "VET" (of "BROEIVET", een in kassen gekweekte variant).

De conclusie van de controleur is juridisch van aard: omdat de specifieke benaming "VET" of "BROEIVET" niet voorkomt in de officiële prijslijsten van de 'Gemachtigde voor de prijzen', is er voor dit specifieke product geen wettelijke maximumprijs vastgesteld. Hierdoor kan de winkelier niet worden beboet voor prijsopdrijving, ook al is de verkoopprijs (F. 4,00 per kg) fors hoger dan de inkoopprijs (F. 2,00 per kg) en de maximumprijs voor reguliere veldsla.

--- Dit document stamt uit november 1943, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van grote schaarste en distributie van goederen. Om inflatie en de zwarte markt tegen te gaan, hanteerde de bezetter (via de 'Gemachtigde voor de prijzen') strikte prijsbeheersing.

De dienst 'Marktwezen' speelde een cruciale rol in het controleren of winkeliers zich aan deze opgelegde prijzen hielden. Het rapport toont aan hoe gedetailleerd deze controles waren en hoe handelaren soms mazen in de wet vonden (of hoe onduidelijkheid in de regelgeving ontstond) door gebruik te maken van specifieke productnamen die niet op de officiële lijsten stonden. De handgeschreven rode datum van 8 december 1943 onderaan wijst op de verdere administratieve afhandeling door de directeur van het Marktwezen. J.H. de Grebber (Controleur) J. Kimman (groentehandelaar) T. Wijtemansen (groothandelaar).