Ambtelijk rapport / Verslag van werkzaamheden. 7 november 1944 (betreft gebeurtenissen op 6 en 7 november). Rapport.

Op Maandag 6 November 1944 hebben wij J.P. Verhouen en J.H. de Grebber, controle gehouden in de Jordaan (Westerstraat en Noordermarkt). Op de Westerstraat troffen wij eenige personen, die op een handkar appelen hadden en deze aan het publiek te koop aanboden. Wij hebben eenige karren met appelen laten uitverkoopen tegen den vastgestelden prijs. Meerdere personen die met (zoogenaamde zwarte handel) stonden, waren inmiddels door het publiek gewaarschuwd en verdwenen.

Op Dinsdag 7 November 1944 zijn wij rapporteurs op de Lindengracht geweest. Er waren zoogoed als geen kooplieden aanwezig. Alleen op het gedeelte, ter hoogte van de Lijnbaansgracht bevonden zich eenige personen, die bonnen van diverse artikelen te koop aanboden, doch zoodra ze ons in 't oog kregen in verschillende richting verdwenen. Alhoewel het heden stil was, is het ons bekend, dat een groot gedeelte van deze personen, die voorheen op de Nieuwmarkt hun zwarte handel te koop aanboden, nu regelmatig op de Lindengracht verschijnen. Opvallend is het, dat daar het verzamelpunt is van dat gespuis. Politie schittert door afwezigheid. Zij mag vermeld, ingeval wij iemand vatten bij het verkoopen wij regelmatig worden gemolesteerd.

Amsterdam 7/11 1944

Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen.

Controleurs
J.P. Verhouen.
J.H. de Grebber.

[Linksonder in rood/blauw potlood:]
Gezien 8-11-44
[Paraaf] In dit rapport doen twee marktcontroleurs verslag van hun surveillance in de Amsterdamse Jordaan tijdens de bezettingsjaren. Er vallen drie zaken op:
1. Gedwongen verkoop: Op de Westerstraat dwingen de controleurs handelaren om hun appels tegen de officieel vastgestelde prijs te verkopen. Dit was een maatregel om woekerprijzen op de zwarte markt tegen te gaan.
2. Handel in distributiebonnen: Op de Lindengracht wordt melding gemaakt van handel in bonnen. Omdat voedsel en goederen schaars waren, waren deze bonnen op de zwarte markt veel geld waard.
3. Onveiligheid en gebrek aan gezag: De controleurs uiten hun frustratie over het gebrek aan politieondersteuning. Ze noemen de handelaren "gespuis" en geven aan dat ze fysiek worden aangevallen ("gemolesteerd") wanneer ze proberen in te grijpen zonder bescherming. Dit document stamt uit november 1944, het begin van de Hongerwinter in bezet Nederland. In deze periode was er een nijpend tekort aan alles: voedsel, brandstof en kleding. De officiële rantsoenen waren verre van voldoende om te overleven, waardoor de zwarte markt (tegen extreem hoge prijzen) voor velen de enige manier was om aan extra eten te komen.

De controleurs van het Marktwezen hadden de ondankbare taak om toezicht te houden op de naleving van de distributieregels en prijsbeheersing. Voor de hongerende bevolking waren zij vaak de vijand, omdat hun controles de aanvoer van (illegaal) voedsel belemmerden. De beschreven situatie op de Lindengracht en de Westerstraat schetst een grimmig beeld van de sociale ontwrichting in Amsterdam aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. J.H. de Grebber J.P. Verhouen Marktwezen Politie