Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen. [Linksboven, paarse stempel/schrift:]
№ = 20/J/28

[Middenboven, paarse stempel:]
M.1944 24/7

R A P P O R T .

Dienst van het Marktwezen
te Amsterdam.

Ondergetekende, J.P.N. Boon, en J.H de Grebber,
Beiden ambtenaar van het Marktwezen, rapporteeren
U het navolgende:
Op Zaterdag 15 Juli 1944, bevonden wij ons ter
controle op de dagmarkt de Lindengracht alhier. Wij
zagen aldaar dat door een vrouw een standplaats was
ingenomen voor den verkoop van groente. Wij consta-
teerden, dat zij tuinboonen aan het publiek verkocht
en afleverde tegen den prijs van ƒ 0,35 per Kilogram.
De maximum prijs voor tuinboonen bedroeg dien dag
ƒ 0,19 per kg-. De hierboven bedoelde vrouw gaf ons
op genaamd te zijn:
MARIA FEMMINA BASSELUER,
huisvrouw van L.W. Berlips, wonende Goudsbloemstraat
131/1 achter te Amsterdam. Zij verklaarde ons:
"Ik verkoop de groente in opdracht van mijn man.
In zijn opdracht verkoop ik de tuinboonen á ƒ 0,35
per Kg. "
Inmiddels was aan de uitstalling verschenen de ons
bekende kleinhandelaar in groente L.W. Berlips.
Hij verklaarde ons als volgt: "Ik ben eigenaar van
deze groente uitstalling. Ik heb hier op de Linden-
gracht een vaste standplaats. De tuinboonen heb ik
buiten de Centrale Markt om gekocht. Ik ben hiertoe
verplicht omdat ik geen groente toewijzing heb.
Ik beken dat ik mijn vrouw opdracht heb gegeven om
deze tuinboonen tegen ƒ 0,35 per Kg te verkoopen.
Wij hebben Berlips Proces verbaal aangezegd wegens
overtreding van art: 6 van het prijsbeheerschings-
besluit, groente fruit en vroege aardappelen.
Ik, tweede relatant, heb op 25 September 1943, bedoel-
de Berlips eveneens gerapporteerd wegens prijs op-
drijving. (zie rapport).
Bij informatie bij het plaatselijk verdeel kantoor
te Amsterdam is ons gebleken, dat op Zaterdag 15
Juli 1944, de volgende groente vrij waren:
Andijvie, spinazie, postelein, wortelen en de afwijken
de groente.
Zoodat Berlips wel in de gelegenheid is geweest
om op dien datum groente op de Centrale Markt te
koopen.

[Linksonder:]
Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen.

[Middenonder, handgeschreven:]
Gezien 21-7-44
[handtekening, mogelijk:] deHaas

[Rechtsonder:]
Amsterdam 19 Juli 1944

contorleurs, [sic]
[handtekeningen:]
J.P.N. Boon
J.H. de Grebber * Kern van de zaak: Dit rapport betreft een proces-verbaal voor prijsopdrijving. Een groenteman (Berlips) en zijn vrouw verkochten tuinbonen voor ƒ 0,35 per kilo op de markt aan de Lindengracht, terwijl de vastgestelde maximumprijs ƒ 0,19 per kilo bedroeg. Dit is een prijsverhoging van bijna 85% boven het wettelijk toegestane tarief.
* Verdediging van de verdachte: Berlips voert aan dat hij de bonen "buiten de Centrale Markt om" (het grijze/zwarte circuit) moest inkopen omdat hij geen officiële toewijzing had. De controleurs weerleggen dit argument aan het einde van het rapport door te stellen dat veel andere groenten die dag wel vrij verkrijgbaar waren op de Centrale Markt.
* Recidive: Uit de tekst blijkt dat Berlips een bekende is van de dienst; hij was minder dan een jaar eerder (september 1943) al eens gerapporteerd voor een vergelijkbaar vergrijp.
* Juridische grondslag: Er wordt verwezen naar artikel 6 van het "prijsbeheerschingsbesluit, groente fruit en vroege aardappelen". Dit document stamt uit juli 1944, een periode van extreme schaarste tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Om inflatie en woekerprijzen tegen te gaan, hanteerde de bezetter (en het Nederlandse bestuur onder toezicht) een streng systeem van prijsbeheersing en distributie.

De "Dienst van het Marktwezen" speelde een cruciale rol in het controleren van deze regels op de Amsterdamse markten. De Lindengracht was (en is) een bekende marktlocatie in de Jordaan. Het document illustreert de dagelijkse overlevingsstrijd: handelaren die buiten de officiële kanalen om goederen probeerden te bemachtigen om hun nering voort te zetten, en de overheid die met strenge controles probeerde de prijzen voor de verpauperde bevolking betaalbaar te houden. De vermelding van "Centrale Markt" verwijst naar de groothandelsmarkt aan de Jan van Galenstraat. J.H. de Grebber J.P.N. Boon L.W. Berlips Marktwezen