Officieel inspectierapport (typschrift met handgeschreven kanttekeningen). MARKTWEZEN - AMSTERDAM

R A P P O R T

[Handgeschreven boven tekst:] m.v.v. thans Prijsbeh. met verzoek behandeling over te nemen

[Midden links handgeschreven:] Op 11 Augustus 1943. g.g.k. [paraaf]

In vervolg op mijn rapport contra B.J. Rem en G. Oudhof, d.d. 2 Augustus 1943, heb ik, J. H. de Grebber, Controleur bij het Marktwezen, nogmaals controle gehouden op genoemde groentehandelaren. Hierbij is mij het volgende gebleken;

Door Gijsbertus Oudhof, wonende en zaakhoudende Weteringschans 179 alhier, werd Art. 1 van het Prijsaanduidingsbesluit 1941 overtreden. De waren, welke in den winkel ten verkoop voorradig waren, waren in het geheel niet geprijsd. In den winkelruimte waren andijvie, sla, komkommers en tomaten aanwezig. Fruit in het geheel niet. Achter den winkel trof ik aan; snijboonen; sperciboonen; tuinboonen en andijvie en wortelen; Verder trof ik daar aan 5 kisten peren; 3 kisten appelen en 4 kistjes perziken. Dit fruit was op 10 Augustus 1943 aangevoerd van de Centrale Markt en was afkomstig van den grossier Terpunt. Oudhof toonde mij hiervan papieren. Van de partij die hij op 10 Augustus had ontvangen was slechts weinig van verkocht. Hij verklaarde mij, dat slechts een paar klanten fruit hadden ontvangen. Het fruit is den volgenden dag (Donderdag) onder mijn toezicht aan 100 klanten (volgens klantenlijst 1-100) verkocht geworden tegen de vastgestelde maximumprijzen.

Verder is mij gebleken, dat Oudhof zich niet hield aan de Maximumprijzen voor groenten en fruit. Door eenige klanten van hem op straat staande te houden, bleek het, dat Oudhof voor een bos peen F 0,25 en F. 0,30 rekende. (Maximumprijs F. 0,13) Voor een krop sla rekende hij F. 0,08 (Max. pr. F. 0,05).

Ik, rapporteur, zal den man binnenkort nogmaals controleren.

Bij B. J. Rem is door mij alles in orde bevonden.

Waarvan dit rapport te Amsterdam op 12 Augustus 1943.

De Controleur voornoemd,
[Signatuur: J.H. de Grebber]

Aan
Den Heer Directeur van het Marktwezen
ALHIER.

[Handgeschreven links onder:]
22/33/2
af loop. Prijsbeh. -
2 bijlagen dezes bel. de
een lijst van de 100 kl.
afschriften van twee rapporten
bij de contr. de Grebber
en mijn dienterner belicht
verzoeke de behandeling
op 26 te willen nemen.

[Handgeschreven rechts onder:]
voor doorzenden naar Prijsbeh. met verzoek behandeling over te nemen en ter kennisn. naar Verduisterten [?]
rapport in duplo overleggen.
[Handtekening] Dit rapport documenteert een economisch delict tijdens de oorlogsjaren in Amsterdam. De kernpunten zijn:

• Overtreding van prijsregels: Gijsbertus Oudhof overtrad het Prijsaanduidingsbesluit 1941 door producten niet te prijzen en aanzienlijk meer te vragen dan de wettelijke maximumprijs (bijv. 30 cent voor wortelen die 13 cent mochten kosten).
• Oppotten/Achterhouden van voorraad: Oudhof hield een aanzienlijke partij fruit (peren, appelen, perziken) achter in een ruimte achter de winkel, terwijl dit niet in de winkel zelf lag.
• Directe interventie: De controleur dwong de winkelier om de verborgen voorraad de volgende dag onder direct toezicht tegen de juiste prijs aan 100 geregistreerde klanten te verkopen.
• Handhavingsketen: Het rapport toont de samenwerking tussen het gemeentelijke Marktwezen en de rijksdienst voor Prijsbeheersing. Terwijl de ene winkelier (Rem) zich aan de regels hield, werd de ander (Oudhof) overgedragen voor verdere vervolging. Het document dateert uit augustus 1943, een periode van diepe schaarste in bezet Nederland. Om de inflatie te beteugelen en de distributie van schaarse levensmiddelen te beheersen, hanteerde de bezetter (en de Nederlandse bureaucratie) een strikt regime van maximumprijzen.

Winkeliers die producten achterhielden voor de 'zwarte markt' of woekerprijzen vroegen, werden streng aangepakt. De controleurs van het Marktwezen fungeerden hierbij als de economische recherche. Dergelijke rapporten zijn typerend voor de bureaucratische controle op het dagelijks leven en de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het vermelden van de "Centrale Markt" en specifieke grossiers (Terpunt) benadrukt hoe nauwgezet de handelsketen werd gevolgd. B.J. Rem G. Oudhof H. de Grebber J. Rem J.H. de Grebber Gemeente Amsterdam Marktwezen