Ambbtelijk rapport (typschrift met handgeschreven toevoegingen). 4 december 1944. DIENST VAN HET MARKTWEZEN
AMSTERDAM

[Rechtsboven handgeschreven:] 103

[Stempel linksboven:] № 2 24/91/30 M.1944 5/12

R A P P O R T
-----------------------

Ondergeteekenden, Dijkema en J. H. de Grebber, beiden ambtenaar bij het Marktwezen, rapporteeren U het volgende;
Op Maandag, 4 December 1944 hebben wij eenigen tijd gepost in de onmiddellijke omgeving van perceel 701 gelegen aan de Prinsengracht alhier. Wij hebben niet geconstateerd, dat door het Nederlandsch etaleursbureau groenten wordt afgeleverd of verkocht. De contrôle wordt voortgezet.
Op denzelfden dag hebben wij op de Prinsengracht hoek Leidschestraat een handkar met appelen aan het publiek doen uitverkoopen. Deze appelen werden verkocht tegen den prijs van f. 4.- per k.g. De eigenaar van deze appelen was genaamd; Hendrik Evers, geboren te Amsterdam, 27 Februari 1922 en wonende te Amsterdam, Egelantierstraat, 69, 2 e etage.
Waarvan dit rapport te Amsterdam op 4 December 1944.
De Ambtenaren voornoemd,

[Handgeschreven handtekeningen:]
J.H. de Grebber
Dijkema

Aan
Den Heer Inspecteur van het Marktwezen
A L H I E R

[Handgeschreven aantekeningen onderaan het document:]

? marktkoopman ?
8-12-44 [Paraaf]

H. Evers komt in de administratie
van de dagmarkten niet voor.
Geen marktkoopman.
[Paraaf MB?] 22/12 44.

23/12/44 [Paraaf]
[Handtekening, mogelijk 'Bergh'] Dit document is een officieel verslag van twee ambtenaren van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen tijdens de laatste winter van de Tweede Wereldoorlog. Het rapport belicht twee zaken:
1. Surveillance: De ambtenaren hielden toezicht op het 'Nederlandsch etaleursbureau' aan de Prinsengracht 701 wegens vermoedens van illegale handel in groenten. Hoewel er op dat moment niets werd geconstateerd, bleef het pand onder toezicht staan.
2. Handhaving: Op de hoek van de Prinsengracht en de Leidschestraat troffen zij Hendrik Evers aan die appelen verkocht vanaf een handkar voor 4 gulden per kilo. De ambtenaren dwongen hem de voorraad direct uit te verkopen.

De handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de administratieve afhandeling: er is gecontroleerd of de betreffende persoon een vergunning had als marktkoopman. De conclusie luidde dat hij niet in de administratie voorkwam ("Geen marktkoopman"), wat impliceert dat het om illegale straathandel ging. De datum van het rapport, 4 december 1944, is midden in de Hongerwinter. In deze periode heerste er een extreme schaarste aan voedsel en brandstof in het bezette westen van Nederland. De officiële rantsoenen waren volstrekt onvoldoende om te overleven, waardoor de zwarte handel en illegale straatverkoop floreerden.

De prijs van 4 gulden per kilo voor appelen was voor die tijd extreem hoog (ter vergelijking: voor de oorlog kostten appelen slechts enkele centen per kilo). De Dienst van het Marktwezen had de taak om toe te zien op de eerlijke distributie van goederen en het bestrijden van woekerprijzen en illegale handel. Dit document illustreert hoe de bureaucratische controle en handhaving door de gemeente Amsterdam bleven functioneren, zelfs tijdens de diepste crisis van de bezettingsjaren. H. Evers H. de Grebber J.H. de Grebber Gemeente Amsterdam Marktwezen