A. Cuypstraat

Document

Dit document is een getypte pagina uit een financieel verslag, vermoedelijk van een gemeentelijke marktdienst. Het biedt een gedetailleerde vergelijking tussen de inkomsten uit diverse markten en aanverwante bronnen in de jaren 1937 en 1938. **Kernpunten uit de data:** * **Stijgende lijn:** Er is een duidelijke stijging te zien in de totale opbrengst, van bijna f. 158.523 in 1937 naar ruim f. 169.219 in 1938. * **Dagmarkten:** De grootste groei komt door een tariefverhoging op de Albert Cuypstraat en de Ten Katestraat, die eind 1937 werd ingevoerd. * **Weekmarkten:** De meeste weekmarkten tonen stabiele cijfers, met een lichte groei op het Mosplein omdat deze markt in 1937 niet het volledige jaar geopend was. * **Brandstoffenmarkt:** Interessant is de uitsplitsing naar 'schuiten' (week-, maand- en jaarschuiten), wat wijst op de distributie van brandstoffen (waarschijnlijk kolen of hout) via de grachten. * **Automarkt:** Er is een significante relatieve groei zichtbaar bij de automarkt (van f. 1.136 naar f. 1.610).

Handgeschreven memo of administratieve dossiernotitie.

Het document is een beknopte notitie betreffende een persoon genaamd Cristiaan Warmenhoven, woonachtig aan de Foeliestraat 50 (huis/begane grond) te Amsterdam. De kern van de notitie lijkt een overzicht van dagen waarop de betreffende persoon aanwezig was op de "markt A. Cuypstraat" (de Albert Cuypmarkt) in de maanden januari en februari van het jaar 1939. De afkorting "jl." staat voor "jongstleden". In het midden staat een groot referentienummer (85/18/2) in rood potlood, wat duidt op een administratieve ordening. De notitie zelf is gedateerd op 8 februari 1939. De rode toevoeging onderaan ("Op Vrijdag, 10 Febr.") suggereert een geplande actie, controle of afspraak twee dagen na het opmaken van de notitie.

Handgeschreven verzoekbrief op gelinieerd papier.

De brief is een formeel verzoek gericht aan de Amsterdamse marktautoriteiten. De afzender, S. Hijman, is een vergunninghouder op de Albert Cuypmarkt (standplaats 30). Vanwege persoonlijke ziekte en de afwezigheid van zijn echtgenote — die normaal gesproken waarschijnlijk als vaste vervanger fungeerde — vraagt hij officiële toestemming om zijn zoon ("zn. Hijman") de honneurs te laten waarnemen. Het document illustreert de strikte regulering van de Amsterdamse markten in de jaren dertig. Zelfs voor tijdelijke vervanging door een direct familielid was schriftelijke correspondentie en goedkeuring van de directeur van het Marktwezen noodzakelijk. De aantekening "m. Insp." (met Inspectie) suggereert dat het verzoek werd doorgeleid naar een marktinspecteur voor controle.

Registerblad uit een marktadministratie (waarschijnlijk Amsterdam).

* **Administratieve Handeling:** Het woord "bedankt" in deze context betekent "opgezegd" of "afstand gedaan van". Marktkooplieden gaven hun standplaats terug aan de gemeente. * **Demografie:** De namen in dit register (Winnik, Appelboom, Canes, Groenteman) en de woonadressen (Waterlooplein, Weesperstraat, Uilenburgerstraat) wijzen er onmiskenbaar op dat dit een lijst is van Joodse marktkooplieden in Amsterdam. * **Opvallende notitie:** Bij A. Trijp staat een tragische kanttekening: "krankzinnig gest. [gesticht] onbekwaam geword." * **Chronologie:** De datum 18 februari 1941 is cruciaal. Dit is exact één week na de grote rellen op het Waterlooplein (11 februari 1941) en vlak voor de Februaristaking. De golf van "opzeggingen" (bedankjes) suggereert dat de kooplieden onder druk stonden of dat hun de toegang tot bepaalde markten onmogelijk werd gemaakt.

Administratief register (overzichtslijst van marktkooplieden).

* **Administratieve Handelingen:** Het document getuigt van een gecentraliseerde controle op marktvergunningen. De herhaalde opmerking "bedankt voor [marktnaam]" is een eufemisme voor het opzeggen of moeten inleveren van een standplaats. Dit wijst op een beleid van 'één man, één plaats', bedoeld om monopolies te voorkomen en meer handelaren een kans te geven. * **Demografie:** Een opvallend hoog percentage van de genoemde personen heeft een Joodse achtergrond (zoals Caransa, à Cattan, Baumstein, Gobets, Blitz). Dit reflecteert de historische sociaaleconomische structuur van Amsterdam, waarbij de markthandel een cruciale bron van inkomsten was voor de Joodse bevolking in de Jodenbuurt en daarbuiten. * **Topografie:** De lijst noemt de belangrijkste Amsterdamse markten: Waterlooplein, Uilenburg (beiden in de oude Jodenbuurt), de Dappermarkt (Oost), de Lindengracht en Westerstraat (Jordaan), de Albert Cuyp (Pijp) en de Ten Katemarkt (West). * **Afkortingen:** "VKK" staat zeer waarschijnlijk voor *Voorkeurskaart*. De letters "M." en "V." in de laatste rij lijken te verwijzen naar respectievelijk 'Man' en 'Vrouw', wat suggereert dat het echtpaar De Groot-Glasbeek gezamenlijk over meerdere vergunningen beschikte.

Administratief register / Marktregister.

* **Inhoud:** Dit document is een register van marktkooplieden. Het houdt bij wie op welke marktplaats (Dagmarkt/Weekmarkt) staat ingeschreven. * **Annotaties:** De rode tekst "bedankt voor [marktnaam]" betekent in deze administratieve context dat de betreffende persoon de toegewezen plek heeft geweigerd of dat de toewijzing is vervallen. De groene kruizen (**X**) bij v.d. Hoek en Hollander duiden op een specifieke administratieve handeling of statuswijziging. * **Demografie:** Veel van de vermelde namen (Heilbron, Hollander, Jacobs, Lesser Morpurgo, Lisser) en adressen (Jodenbreestraat, Weesperstraat, Uilenburg) wijzen op een populatie van Joodse Amsterdammers.

Ambtelijk schrijven/kennisgeving betreffende een marktvergunning.

Het document is een officiële toewijzing van een tijdelijke marktplaats aan een persoon genaamd Donkers. De kernpunten zijn: * **Tijdelijkheid:** De vergunning is slechts voor drie maanden geldig. * **Beperking:** De toestemming geldt uitsluitend voor de zaterdagen op de Albert Cuypmarkt. * **Instructie:** De begunstigde heeft geen vrije keuze voor een standplaats, maar moet de aanwijzingen van het marktpersoneel opvolgen. * **Administratie:** De rode cijfers (25/118/2 M) verwijzen naar de archivering of dossiervorming binnen de gemeentelijke administratie.

Brief (verzoekschrift)

In deze handgeschreven brief verzoekt L. Toet om herstel van zijn marktplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De schrijver legt uit dat hij zijn standplaats is kwijtgeraakt ("laten verlopen") vanwege de "slechte tijd", wat duidt op financiële nood. Nu hij weer mogelijkheden ziet om inkomen te genereren, vraagt hij of hij zijn plek terug kan krijgen onder de voorwaarde dat hij het achterstallige marktgeld (stageld) betaalt. De brief is kort, beleefd en zakelijk van aard.

Officiële brief/correspondentie van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging van de directeur van het Marktwezen aan mevrouw Polk-Heimann. Zij krijgt uitstel tot 5 mei 1941 voor de verplichting om haar marktplaats op de Albert Cuypmarkt persoonlijk en regelmatig te bezetten. * **Handgeschreven toevoeging:** De tekst onderaan lijkt een kladversie of een kopie van de beslissing voor de administratie, waarin expliciet wordt verwezen naar haar brief van 21 maart 1941. * **Annotatie linksboven:** De potloodnotitie "Aan de fa H.v. Adelsberg" suggereert dat deze zaak ook bekend was bij of liep via de firma H. van Adelsberg, een destijds bekende textielgroothandel in Amsterdam.

Handgeschreven ambtelijke notitie/memo op een standaardformulier.

Dit document betreft een melding van vermeende economische onregelmatigheden op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De heer Huydecoper beklaagt zich over de verkoop van kwalitatief slechte producten (rotte appels) tegen relatief hoge prijzen (40 tot 45 cent per kilo) door drie specifieke kooplieden. Opvallend is de ambtelijke route die de klacht aflegt: 1. **De Keuringsdienst van Waren** wordt ingeschakeld om de fysieke kwaliteit van de waren te controleren. 2. **De Politie (Bureau Stadhouderskade)** wordt geraadpleegd voor eventuele strafrechtelijke vervolging, maar concludeert dat er "justitieel niets aan te doen was". Dit suggereert dat er op dat moment geen specifieke prijsverordening of noodwet werd overtreden die ingrijpen rechtvaardigde.

Ambtelijke rapportage / brief.

* **Inhoud:** Het document is een antwoord van een marktmeester of ambtenaar van de Marktdienst aan de Wethouder van Levensmiddelenvoorziening en Markten (W. L.M.). Het behandelt een klacht over N.J. Dekker, die een marktkraam voor zijn eigen winkel op de Albert Cuypstraat drijft. * **Kern van de zaak:** Dekker Jr. gebruikt de plek als "losse plaats" (per dag gehuurd), maar de klager (Blanken) suggereert blijkbaar dat hij dit onrechtmatig doet of dat het een "vaste plaats" is. De ambtenaar verheldert dat de vaste rechten nog bij de weduwe van de onlangs overleden koopman Werkendam liggen. * **Historiek:** Uit het rapport blijkt een jarenlange strijd (sinds 1933) van Dekker Jr. om de marktplaats van zijn vader in de Gerard Doustraat over te nemen. Dit werd herhaaldelijk geweigerd door het gemeentebestuur. * **Toon:** De tekst is formeel-ambtelijk en zeer feitelijk, bedoeld om de wethouder van een onderbouwd advies te voorzien.

Handgeschreven conceptbrief of ambtelijke notitie.

Het document is een zakelijke correspondentie betreffende het recht op een vaste staanplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De toon is formeel en bureaucratisch. De kern van de boodschap is dat de heer S. Theeboom zijn vaste plek op de markt terug kan krijgen, mits hij een achterstallige schuld van 4,05 gulden betaalt voor de periode van 5 tot 24 mei 1941. Interessant is de uitgebreide doorhaling in het midden van de tekst. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de betaling aan de "dienstdoende marktambtenaar" zou geschieden, maar dit is gecorrigeerd naar een specifiekere instructie: de betaling moet worden voldaan bij de "chef-marktopzichter" van de betreffende markt. Dit wijst op een ambtelijke correctie in de procedure voor het innen van marktgelden.

Handgeschreven administratieve notitie op een klein strookje papier.

* **Persoon/Locatie:** Het document betreft J. Baars, woonachtig of gevestigd aan de Albert Cuypstraat 182-hoog (II) in Amsterdam. * **Instantie:** De maatregel is uitgevoerd of gerapporteerd door de "hulp Rijksrecherche". Dit was een opsporingsinstantie die tijdens de bezetting nauw samenwerkte met de Duitse autoriteiten, vaak op het gebied van economische delicten. * **Maatregel:** De betreffende persoon is "gestraft met sluiting [van de] zaak". Dit wijst erop dat er onder het woonadres (of op dat adres zelf) een nering werd gedreven. * **Periode:** De sluiting duurde exact drie maanden: van 16 maart 1942 tot en met 15 juni 1942. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk handschrift in inkt, kenmerkend voor ambtelijke notities uit die periode.

Document

Deze correspondentie betreft de voorgenomen verkoop van het pand aan de Albert Cuypstraat 88 door de gemeente Amsterdam. De Dienst Marktwezen, die op dat moment de bovenverdieping van dit pand als kantoor gebruikt voor het beheer van de Albert Cuypmarkt, maakt kenbaar dat zij de verkoop in principe niet blokkeren, mits hun huisvesting gewaarborgd blijft. De handgeschreven correcties in de tekst veranderen de toon van de brief aanzienlijk: 1. **Nuancering:** De overgang van "geen bezwaar bestaat" naar "geen bezwaar *zou* bestaan" en van "mits" naar "wanneer" maakt het akkoord voorwaardelijker en voorzichtiger. 2. **Specificatie:** De toevoeging "(de boven verdieping van)" verduidelijkt welk specifiek deel van het pand door de dienst wordt gebruikt. 3. **Druk uitoefenen:** De doorgehaalde woorden "tenzij" en "zou kunnen" zijn vervangen door een suggestie ("wellicht is 't beter dat") en een actiever werkwoord ("kan"), waarmee de verantwoordelijkheid voor het vinden van vervangende ruimte bij de Dienst der Publieke Werken wordt neergelegd.

Getypte lijst / Registerpagina

Het document is een overzichtslijst van Amsterdamse marktkooplieden, waarschijnlijk uit de jaren '30 of het begin van de jaren '40. De kolommen bevatten respectievelijk de naam van de handelaar, de geboortedatum, het woonadres, de toegewezen markt (standplaats) en het type goederen dat wordt verhandeld. Opvallend is de variëteit aan handelswaar: van levensmiddelen (vis, groenten, fruit, zuurwaren) tot textiel (manufacturen, kousen, corsetten) en overige artikelen (ijzerwaren, rijwielonderdelen). Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") om herhalingen van voorgaande regels aan te duiden (ditto-tekens). De typografie vertoont de kenmerken van een standaard kantoormachine uit die tijd.

Getypte lijst van personen met bijbehorende persoonsgegevens en handelswaar.

De lijst bevat gegevens van handelaren die waarschijnlijk actief waren op de markt in de **Gaaspstraat** te Amsterdam. De gegevens zijn gestructureerd: * **Personalia:** Namen en geboortedata, veelal daterend uit het einde van de 19e en begin van de 20e eeuw. * **Geografie:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse wijken De Pijp, de Rivierenbuurt en de Transvaalbuurt. * **Handelswaar:** De kolom "Artikel" specificeert de aard van de nering, variërend van levensmiddelen (vis, groente, fruit, zuurwaren) tot textiel (stoffen, kousen, manufacturen) en huishoudelijke artikelen. * **Mutaties:** De handgeschreven doorstrepingen onderaan de lijst duiden op een administratieve actualisatie waarbij personen van de lijst zijn verwijderd.

Handgeschreven administratieve tabel/staat.

* **Gegevensstructuur:** De tabel verdeelt Amsterdam in negen sectoren (I t/m IX), elk gecentreerd rond een bekende markt of plein. * **Terminologie:** * **Bevolkingsdichtheid:** Hoewel de kop dit vermeldt, tonen de getallen (totaal 723.240) de absolute bevolkingsaantallen per district, niet de dichtheid per km². * **Eenheden:** 'pond' (p), 'k.' (waarschijnlijk kisten van 30 pond) en 'b.' (waarschijnlijk balen of bakken van 100 pond). * **Distributie:** De toewijzing lijkt gerelateerd aan het aantal inwoners, hoewel de verhoudingen variëren. De volksbuurten (zoals de Albert Cuyp en Lindengracht) krijgen aanzienlijk grotere hoeveelheden dan de Beethovenstraat. * **Berekeningen:** De sommen in de kolommen voor sprot en mosselen zijn consistent (bijv. 152 x 30 = 4560; 117 x 100 = 11700). ---

Handgeschreven brief of concept-bericht.

Het document is een zakelijke mededeling, waarschijnlijk afkomstig van een gemeentelijke instantie of marktmeester, gericht aan een zekere heer F. Heydenberg. De tekst dient als antwoord op een eerdere brief over de gang van zaken bij de visverkoop op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De kern van de boodschap is een ordemaatregel: om overlast of onnodig vroeg wachten te voorkomen, is het het publiek verboden om vóór 10:00 uur 's ochtends in de rij te gaan staan voor de viskraam. De daadwerkelijke verkoop start pas vijftien minuten later, om 10:15 uur. Opvallend zijn de tekstuele wijzigingen in het document. De schrijver heeft "de verkoop" doorgehaald en vervangen door "het publiek", wat de focus van de regel verplaatst van het proces van verkopen naar het gedrag van de kopers (het opstellen in de rij).

Administratieve lijst/register van marktkooplui.

Dit document is een ambtelijke lijst van personen die een vergunning hebben aangevraagd of gekregen voor een vaste staanplaats op Amsterdamse dag- en weekmarkten in het najaar van 1942. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. De kolommen geven gedetailleerde informatie over de koopman/vrouw: hun geboortedatum, woonadres, de specifieke markt waarvoor de aanvraag geldt (bijv. A.C. straat voor Albert Cuypstraat, J.C. straat voor Jan van Galenstraat/Jan Evertsenstraat context), de datum van aanvraag en het type handelswaar. * **Artikelen:** Er is een grote variëteit aan handel te zien, variërend van basisbehoeften zoals "groenten en fruit", "visch" en "schoenen" tot "ongeregelde goederen" en "tweedehands boeken". Opvallend is de frequente vermelding van "mosselen", wat duidt op seizoensgebonden handel. * **Doorhalingen:** Veel regels zijn met pen of potlood doorgestreept. Dit suggereert dat deze specifieke aanvragen zijn ingetrokken, geweigerd, of dat de vergunninghouder is verplaatst/vervangen. * **Administratieve instantie:** De afkorting "S.Z. & Polit." in de koptekst verwijst naar de afdelingen Sociale Zaken en Politie, die in die tijd belast waren met het toezicht op de marktorde en de uitgifte van vergunningen.

Brief (verzoekschrift)

* **Kernboodschap:** Mevrouw de Vries-de Kok verzoekt om een standplaatswijziging voor haar visverkoop van het Stadionplein naar de Albert Cuypmarkt. * **Argumentatie:** De afzendster voert drie redenen aan: logistieke inefficiëntie (lange reistijd voor een kleine hoeveelheid garnalen), haar woonplaats nabij de gewenste locatie (Kuiperstraat ligt in de Pijp, vlakbij de Albert Cuyp), en de fysieke zwaarte van het vervoeren van een vracht mosselen naar het verre Stadionplein, wat zij als vrouw te zwaar vindt. * **Besluitvorming:** Het verzoek wordt door de directeur van het Marktwezen afgewezen op 19 augustus 1943. De reden is een verzadiging van de markt: er is op de Albert Cuypstraat reeds voldoende visaanbod. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in de formele en eerbiedige stijl die destijds gebruikelijk was in correspondentie met overheidsinstanties.

Handgeschreven memo of concept van een brief.

De tekst is een zakelijke mededeling betreffende een vergunningsaanvraag voor een standplaats. * **Inhoud:** De afzender reageert op een brief van 12 juni over een zekere heer W.M.G. de Heus, woonachtig aan de Albert Cuypstraat 228-II in Amsterdam. Er wordt gemeld dat deze persoon in mei 1944 al een verzoek heeft gedaan bij de gemeente voor een vaste standplaats buiten de markten om. Omdat die aanvraag nog niet is afgehandeld, wordt de ontvanger geadviseerd om — indien die eerste aanvraag wordt afgewezen — een nieuw verzoek in te dienen, maar dan specifiek voor een plek op de Albert Cuypmarkt zelf. * **Schrifttype:** Een vlot, hellend cursief handschrift, typisch voor de administratieve stijl van het midden van de 20e eeuw. De tekst bevat doorhalingen en invoegingen ("t.b.v. de heer"), wat wijst op een conceptversie.

Registerpagina (waarschijnlijk een administratieve lijst of kaartindex van een maatschappelijke of medische instelling).

* **Geografie:** De genoemde straten bevinden zich voornamelijk in de Transvaalbuurt (Afrikanerplein, Retiefstraat, Tugela-weg, Louis Bothastraat), de Oosterparkbuurt (Blasiusstraat) en de oude Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Nieuwe Uilenburgerstraat). Dit wijst op een concentratie van de geregistreerden in Amsterdam-Oost en het centrum. * **Demografie:** De namen (o.a. Waterman, Wegloop, Wilzenhausen, Wynschenk) en de locaties duiden sterk op een register van de Joodse bevolking van Amsterdam. * **Codering:** De kolom met codes (N, Z, C, O, 2) zou kunnen verwijzen naar religieuze gezindte (bijv. N voor Nederlands-Israëlitisch, O voor Onkerkelijk) of naar specifieke administratieve districten of schooltypes, hoewel de exacte sleutel zonder de bijbehorende index niet met zekerheid is vast te stellen. * **Handschrift:** Het betreft een zeer regelmatig, leesbaar kantoorshandschrift uitgevoerd in inkt op geruit papier.

# TRANSCRIPTIE alb. Cuypstraat [rechtsboven in kader:] 25/33/1 N 42 __________________________________ afgewerkt W. G. Rijsenbrij , ingetrokken 7/8 '46, _Uw schrijven_ vraagt plaats naast broer (C. A. v. Wouwstraat) indien beschikbaar. Stukken opvragen z.o.z.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Dienstverslag / Rapportage van de marktdienst. * **Datum:** 20 augustus 1941 (met latere aantekeningen tot november 1941). * **Locatie:** Amsterdam (afgeleid uit straatnamen zoals Albert Cuypstraat en Govert Flinckstraat). * **Referentienummer:** No 25/110/1 M.1941. * **Geadresseerde:** Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen, Alhier. * **Onderwerp:** O...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Kaart uit een administratief register (waarschijnlijk van de Marktpolitie of het Marktwezen). * **Kenmerk:** Nº 25/256/2 M. 1940. * **Locatie:** Amsterdam (afgeleid van de straatnamen: Albert Cuypstraat en Nieuwe Kerkstraat). * **Datering:** December 1940 – Januari 1941. * **Persoon:** M. Grootkerk, wonende aan de Nieuwe Kerkstraat 77-I.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve kaart/oproepingskaart (mogelijk van de Dienst der Markten of een vergelijkbare gemeentelijke instantie). * **Datum:** Februari 1939. * **Locatie:** Amsterdam (afgeleid uit de straatnamen Albert Cuypstraat en Weesperstraat). * **Kenmerken:** Gestempeld nummer "№ 25/13/4 M. 1939", handgeschreven aantekeningen in inkt, verdeeld in een linke...

# TRANSCRIPTIE Nº 25/41/ M. 1939 3/3 [stempel] A'dam 2 Maart bij Insp. [handgeschreven toevoeging] Weled Heer. Ondergetekende verzoekt U beleefd om een onderhoud, betreffende een plaatsvervanger voor den standplaats Albert Cuypstraat. Hoogachtend P. Kelder 1e Helmerstraat 44 II A'dam (W) 25 [potloodnotitie rechtsonder]