Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen. [Linksboven, gedrukt/getypt]
DIENST VAN HET MARKTWEZEN te AMSTERDAM.
No. 2c/90/2 M. 1943 h/h

[Rechtsboven, handgeschreven in zwarte inkt]
Insp.
ter visie GMD
behandeld
met th. G[...?]
1/4 '43 [Paraaf]

[Midden, getypt]
R A P P O R T
=====================

Naar aanleiding van bijgaand schrijven, no. 2c/90/1M. 1943 14/12, waarin geklaagd wordt over den verkoop van appelen in de Nieuwe Willemstraat te Amsterdam, heb ik, J. J. de Grebber, Ambtenaar bij het Marktwezen, na daartoe bekomen opdracht, een nader onderzoek ingesteld.
Ik heb mij eenige malen naar de hierboven bedoelde straat begeven, doch heb daar niets terzake kunnen constateeren.
Wel is mij gebleken, dat P. C. Kaaymolen, eenige malen appelen heeft verkocht in de N. Willemstraat. Kaaymolen is door mij op 28 December terzake het verkoopen van appelen boven den vastgestelden maximumprijs, gerapporteerd. De appelen zijn toen onder mijn toezicht uitverkocht.
Waarvan dit rapport te Amsterdam op 2 Januari 1943.

[Ondertekening, getypt en handgeschreven]
De Ambtenaar voornoemd,
[Signatuur: JJ de Grebber]

[Linkermarge, handgeschreven in blauw potlood]
besproken met Ganth[?]
opl [Paraaf]

[Linkermarge, handgeschreven in rood potlood]
nef. [?]
Waarom geen p.v.b.?
Haver! [?]

[Onderzijde links, getypt]
Aan
Den Heer Directeur van het Marktwezen
A L H I E R.

[Onderzijde midden, handgeschreven in blauw potlood]
Wat doet Politie met anom. klacht?
[Paraaf]

[Onderzijde rechts, handgeschreven in rood potlood]
opl bespr. 7-1-'43
betr. schrijver hier ook van afst. nu polities maatreg zijn genomen / Thans wellicht te laat * Inhoud: Het rapport betreft een onderzoek naar de illegale verkoop van appels boven de vastgestelde maximumprijs in de Nieuwe Willemstraat. De ambtenaar, De Grebber, rapporteert dat hij een specifieke handelaar, P.C. Kaaymolen, op 28 december 1942 heeft betrapt. De voorraad appels is vervolgens onder dwang (toezicht) tegen de juiste prijs uitverkocht.
* Bureaucratic proces: Het document bevat diverse lagen van commentaar. De rode annotaties vragen kritisch waarom er geen 'p.v.b.' (waarschijnlijk Proces-Verbaal van Beschikking of boete) is opgemaakt. De blauwe annotaties wijzen op overleg met de politie en vragen hoe zij omgaan met de anonieme klacht die de aanleiding vormde.
* Toestand: Het document is een typisch voorbeeld van de ambtelijke molen tijdens de bezettingsjaren, waarbij verschillende kleuren potlood werden gebruikt door verschillende functionarissen voor interne communicatie op hetzelfde blad. Dit document stamt uit januari 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Duitse bezetting was er in Nederland sprake van een strikte distributie en prijsbeheersing vanwege de groeiende schaarste aan voedsel. Het "Marktwezen" hield toezicht op de naleving van deze regels.

De verkoop boven de maximumprijs werd gezien als "prijsopdrijving" of woeker, wat streng werd bestraft omdat het de voedselvoorziening voor de armere bevolking in gevaar bracht. De Nieuwe Willemstraat ligt in de Jordaan, een buurt waar in die tijd veel straathandel plaatsvond en waar de sociale controle enerzijds groot was (anonieme klachten), maar men anderzijds probeerde te overleven door buiten de regels om te handelen. De opmerking over de politie en de "anom. klacht" suggereert dat de zaak begon met een klikbrief. C. Kaaymolen J. de Grebber J.J. de Grebber N. Willemstraat P.C. Kaaymolen Marktwezen Politie