Archief 745
Inventaris 745-397
Pagina 660
Dossier 109
Jaar 1943
Stadsarchief

Handgeschreven brief (mogelijk een kopie of een rapportage aan een instantie).

Donderdag 9 december 1943. Dossier: 22/90/1

Origineel

Handgeschreven brief (mogelijk een kopie of een rapportage aan een instantie). Donderdag 9 december 1943. No. 22/90/1 M. 1943
Geachte Heere

Er is zeker Notitie genomen van mijn brief die ik naar de markthallen geschreven heeft. want van middag den 9 donderdag December om 12 uur kwam een Duitsche officier aan den hoek nieuwe willemstraat bij 2 Karren met Appels. vroeg hoe duur hij ze verkocht en zeide 52 cent per kilo wat natuurlijk grove leugens was. want hij had ze en ook die vrouw voor f 2,25 cent per kilo verkocht die officier sprak goed Hollands en hij riep Hallo. en daar kwam dereckt één Revisieur aan. leerenjas met hooge laarzen en kleppet op. die smoste met die Appelen man! ik stond er dicht bij en hoorde. rei nu naar huis maar breng mij met een half uur 8 Kilo Appelen. thuis voor 52 cent per kilo Geachte Heere niet ik alleen hoorde dat maar nog vele anderen. die zeide onder elkander. die stelle Rus. had eerlijker geweest en de kar uit moeten laten verkoopen. zoodat nu vele er van hadden kunnen profiteeren maar neen Geachte Heere die Revisieur profiteerde er alleen van. want hij bleven * Inhoud: De schrijver rapporteert een voorval van corruptie op straat. Een appelverkoper verkoopt appels voor woekerprijzen (2,25 gulden per kilo, terwijl de officiële prijs blijkbaar 52 cent was). Een Duitse officier merkt dit op en roept een "Revisieur" (een marktmeester of inspecteur) erbij. In plaats van de verkoper te beboeten of de appels tegen de juiste prijs aan het publiek te laten verkopen, sluit de inspecteur een privédeal: de verkoper moet 8 kilo appels bij hem thuis bezorgen voor de lage prijs van 52 cent.
* Toon: Verontwaardigd en beschuldigend. De schrijver spreekt namens "vele anderen" die getuige waren van dit onrecht. Er is een duidelijke afkeer van de corruptie van de Nederlandse functionaris ("die Revisieur profiteerde er alleen van").
* Taalgebruik: Het document bevat veel taalfouten ("geschreven heeft" in plaats van "geschreven heb", "dereckt", "smoste"). Dit duidt op een schrijver uit de arbeidersklasse. De term "smoste" is interessant; het betekent hier waarschijnlijk "onder één hoedje spelen" of "vies spel spelen". De term "stelle Rus" is curieus; mogelijk wordt hiermee "stille Rus" bedoeld, een indertijd gebruikte pejoratieve term voor een onbetrouwbaar persoon of een collaborateur.
* Personages:
* De schrijver: Een oplettende burger die al eerder heeft geklaagd.
* De Duitse officier: Wordt hier opvallend genoeg niet als de antagonist neergezet, maar als degene die de overtreding constateert.
* De Revisieur: De Nederlandse ambtenaar die zijn boekje te buiten gaat voor eigen gewin.
* De Appelverkopers: Handelaren die proberen te profiteren van de schaarste. Dit document stamt uit december 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van enorme voedselschaarste en distributie. Prijzen werden door de overheid vastgesteld, maar op de zwarte markt werd veel meer gevraagd.

De "Markthallen" (waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam-West) hielden toezicht op de voedselvoorziening. De brief illustreert de dagelijkse spanningen op straat: de frustratie van burgers over woekerprijzen en, nog erger, de corruptie van Nederlandse functionarissen die handelden in eigen belang in plaats van het algemeen belang te dienen. Het feit dat de briefschrijver zich tot een hogere instantie wendt, toont aan dat er ondanks de bezetting nog een zekere verwachting van handhaving en rechtvaardigheid bestond bij de bevolking. De locatie, de hoek van de Nieuwe Willemstraat (nabij de Jordaan), was een bekende plek voor straathandel.

Samenvatting

  • Inhoud: De schrijver rapporteert een voorval van corruptie op straat. Een appelverkoper verkoopt appels voor woekerprijzen (2,25 gulden per kilo, terwijl de officiële prijs blijkbaar 52 cent was). Een Duitse officier merkt dit op en roept een "Revisieur" (een marktmeester of inspecteur) erbij. In plaats van de verkoper te beboeten of de appels tegen de juiste prijs aan het publiek te laten verkopen, sluit de inspecteur een privédeal: de verkoper moet 8 kilo appels bij hem thuis bezorgen voor de lage prijs van 52 cent.
  • Toon: Verontwaardigd en beschuldigend. De schrijver spreekt namens "vele anderen" die getuige waren van dit onrecht. Er is een duidelijke afkeer van de corruptie van de Nederlandse functionaris ("die Revisieur profiteerde er alleen van").
  • Taalgebruik: Het document bevat veel taalfouten ("geschreven heeft" in plaats van "geschreven heb", "dereckt", "smoste"). Dit duidt op een schrijver uit de arbeidersklasse. De term "smoste" is interessant; het betekent hier waarschijnlijk "onder één hoedje spelen" of "vies spel spelen". De term "stelle Rus" is curieus; mogelijk wordt hiermee "stille Rus" bedoeld, een indertijd gebruikte pejoratieve term voor een onbetrouwbaar persoon of een collaborateur.
  • Personages:
    • De schrijver: Een oplettende burger die al eerder heeft geklaagd.
    • De Duitse officier: Wordt hier opvallend genoeg niet als de antagonist neergezet, maar als degene die de overtreding constateert.
    • De Revisieur: De Nederlandse ambtenaar die zijn boekje te buiten gaat voor eigen gewin.
    • De Appelverkopers: Handelaren die proberen te profiteren van de schaarste.

Historische Context

Dit document stamt uit december 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van enorme voedselschaarste en distributie. Prijzen werden door de overheid vastgesteld, maar op de zwarte markt werd veel meer gevraagd.

De "Markthallen" (waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam-West) hielden toezicht op de voedselvoorziening. De brief illustreert de dagelijkse spanningen op straat: de frustratie van burgers over woekerprijzen en, nog erger, de corruptie van Nederlandse functionarissen die handelden in eigen belang in plaats van het algemeen belang te dienen. Het feit dat de briefschrijver zich tot een hogere instantie wendt, toont aan dat er ondanks de bezetting nog een zekere verwachting van handhaving en rechtvaardigheid bestond bij de bevolking. De locatie, de hoek van de Nieuwe Willemstraat (nabij de Jordaan), was een bekende plek voor straathandel.

Locaties

Centrale Markt

Producten

A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit Huishoudelijk: Pan Textiel & Kleding: Hoed Textiel & Kleding: Jas Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Pet Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Gerelateerde Documenten 6