Officieel rapport van de gemeente Amsterdam. MARKTWEZEN AMSTERDAM

No. 20/20/16 M. 1943 [gestempeld in paars met handgeschreven toevoeging]

R A P P O R T

Ondergeteekende, J. H. de Grebber, Controleur bij het Marktwezen, rapporteert U het navolgende;
"Op Vrijdag, 3 December 1943, bevond ik mij ter contrôle op de dagmarkt "DAPPERSTRAAT" alhier. Door een persoon werd een standplaats ingenomen voor den verkoop van koek, en gebak. Ik constateerde, dat bedoelde man gebak en koek aan het publiek verkocht en afleverde tegen den prijs van 40, 80, 25 en 30 cents per stuk, echter zonder inname van de betreffende distributiebonnen.
Art. 1 van het Prijsaanduidingsbesluit 1941 werd eveneens overtreden, daar de waren niet duidelijk zichtbaar voor het publiek geprijsd waren. De waren waren in het geheel niet geprijsd.
De man gaf mij desgevraagd op te zijn genaamd; Nicolaas van der Waals, geboren te Amsterdam, 16 Augustus 1901 en wonende Hudsonstraat 64 huis alhier. Hij is in het bezit van een jaarkaart no. 108.
Waarvan dit rapport te Amsterdam op 6 December 1943.
De Controleur voornoemd,
[handtekening: J H de Grebber]

[Aantekeningen in linker marge, handgeschreven in rood en blauw potlood:]
17/12/43
+ [onleesbaar]
v/d Waals 20/16
W L W 20/16
onbep.

Aan
Den Heer Directeur van het Marktwezen
A L H I E R. Dit document is een ambtelijk proces-verbaal of rapport opgesteld door een marktcontroleur van de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de rapportage is de vaststelling van twee strafbare feiten begaan door Nicolaas van der Waals op de Dapperstraatmarkt:

1. Economisch delict (Distributie): De verkoop van schaarse goederen (koek en gebak) zonder de wettelijk verplichte distributiebonnen in te nemen. Dit duidt op illegale handel of 'zwarte markt'-praktijken.
2. Overtreding Prijsaanduidingsbesluit 1941: Het niet duidelijk zichtbaar prijzen van de koopwaar. Dit besluit was bedoeld om prijsopdrijving en woekerwinsten tijdens de bezettingsjaren tegen te gaan.

Het rapport is zakelijk en feitelijk opgesteld, inclusief de exacte personalia van de verdachte en zijn vergunningsstatus (jaarkaart nr. 108). De handgeschreven krabbels in de marge wijzen op de administratieve verwerking door de afdeling Marktwezen. Het rapport stamt uit december 1943, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland en de daarmee gepaard gaande schaarste hun dieptepunt naderden. Voedsel was strikt gerantsoeneerd; voor bijna elk product was een distributiebon nodig. Controleurs van het Marktwezen speelden een cruciale rol in de handhaving van deze distributiewetgeving.

De Dapperstraat in Amsterdam-Oost was (en is) een van de belangrijkste dagmarkten. Tijdens de oorlog was de controle hier streng, omdat markten vaak plekken waren waar geprobeerd werd buiten het officiële systeem om te handelen. Het "Prijsaanduidingsbesluit 1941" was een specifiek door de bezettingsautoriteiten ingevoerde maatregel om de economie onder controle te houden. Voor een marktkoopman kon een dergelijk rapport leiden tot zware boetes, intrekking van de marktvergunning of zelfs gevangenisstraf. H. de Grebber Gemeente Amsterdam Marktwezen